แคว้นล้านนา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
แคว้นล้านนา
ส่วนหนึ่งของอาณาจักรตองอู
ส่วนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยา

พ.ศ. 21012206
เมืองหลวง เชียงใหม่
ภาษา ไทยวน
รัฐบาล สมบูรณาญาสิทธิราชย์
ประวัติศาสตร์
 - ยอมเป็นรัฐบรรณาการของพม่า พ.ศ. 2101 พ.ศ. 2101
 - ยอมเป็นรัฐบรรณาการของอยุธยา พ.ศ. 2139
 - พม่าตีเมืองเชียงใหม่แตก เชียงใหม่ตกเป็นรัฐบรรณาการของพม่า พ.ศ. 2158
 - แคว้นล้านนากลายเป็นแคว้นเชียงใหม่ ในฐานะหัวเมืองประเทศราชของพม่า 2206
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ เป็นส่วนหนึ่งของ
- ภาคเหนือของไทย
- บางส่วนของรัฐฉาน

แคว้นล้านนา เป็นอาณาจักรอันเป็นประเทศราชของราชวงศ์ตองอู และ อยุธยา ช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2101–2206 ซึ่งยังมีอำนาจในการปกครองตนเองในระดับหนึ่ง

เนื้อหา

ประวัติศาสตร์ [แก้]

อาณาจักรล้านนาเริ่มเสื่อมลงในปลายรัชสมัยของ พระเมืองแก้ว เมื่อกองทัพเชียงใหม่ได้พ่ายแพ้แก่ทัพเชียงตุงในการทำสงครามขยายอาณาจักร ไพร่พลในกำลังล้มตายลงเป็นจำนวนมาก ประกอบกับปีนั้นเกิดอุทกภัยใหญ่หลวงขึ้นในเมืองเชียงใหม่ ทำให้บ้านเรือนราษฎรเสียหายและผู้คนเสียชีวิตลงเป็นจำนวนมาก สภาพบ้านเมืองเริ่มอ่อนแอเกิดความไม่มั่นคง หลังจากพระองค์สิ้นพระชนม์ก็เกิดการจลาจลแย่งชิงราชสมบัติ ระหว่างขุนนางมีอำนาจมากขึ้น ถึงกับแต่งตั้งหรือถอดถอนเจ้าได้ เมื่อนครเชียงใหม่ศูนย์กลางอำนาจเกิดสั่นคลอน เมืองขึ้นต่าง ๆ ที่อยู่ในการปกครองของเชียงใหม่จึงแยกตัวเป็นอิสระ และไม่ส่งเครื่องราชบรรณาการอีกต่อไป

เมื่อกรุงศรีอยุธยาแตกครั้งที่ 1 พระเจ้าบุเรงนอง แห่งอาณาจักรตองอูได้ทำศึกมีชัยชนะไปทั่วทุกทิศานุทิศ จนได้รับการขนานนามพระเจ้าผู้ชนะสิบทิศ พระเจ้าบุเรงนองได้ทำศึกยึดครองนครเชียงใหม่เป็นประเทศราชได้สำเร็จ รวมทั้งได้เข้าได้ยึดเมืองลูกหลวงและเมืองบริเวณของเชียงใหม่ไปเป็นประเทศราชด้วย ในช่วงแรกนั้นทางพม่ายังไม่ได้เข้ามาปกครองเชียงใหม่โดยตรง เนื่องจากยุ่งกับการศึกกับกรุงศรีอยุธยา แต่ยังคงให้ "พระเจ้าเมกุฎิ" ทำการปกครองบ้านเมืองต่อตามเดิม แต่ทางเชียงใหม่จะต้องส่งเครื่องราชบรรณาการไปให้หงสาวดี ต่อมา "พระเจ้าเมกุฎิ" ทรงคิดที่จะตั้งตนเป็นอิสระ ฝ่ายพม่าจึงปลดออกและแต่งตั้ง "พระนางวิสุทธิเทวี" เชื้อสายราชวงศ์มังรายพระองค์สุดท้าย ขึ้นเป็นกษัตริย์เชียงใหม่แทน จนกระทั่งพระนางราชเทวีสิ้นพระชนม์ ทางฝ่ายพม่าจึงได้ส่งสาวถีนรตรามังซอศรีมังสรธาช่อ พระราชโอรสในพระเจ้าบุเรงนอง มาปกครองแทน

พ.ศ. 2157 พระเจ้าอโนเพตลุนแห่งอังวะ ซึ่งเป็นราชนัดดาในพระเจ้าบุเรงนอง เห็นว่าตั้งแต่สิ้นเจ้าเมืองเชียงใหม่สาวถีนรตรามังซอศรีมังสรธาช่อ ซึ่งยอมเป็นประเทศราชของอยุธยา ตั้งแต่นั้นมาก็เกิดความวุ่นวายแย่งชิงอำนาจกันระหว่างฝ่ายพม่าคือ พระช้อย และฝ่ายล้านนาคือ พระชัยทิพ เห็นเป็นโอกาสดีอีกครั้งหนึ่งเลยยกมาตีเมืองเชียงใหม่ เชียงใหม่รู้ว่าพม่ายกมาก็ทิ้งเมืองพากันลงมาอยู่ที่ลำปาง แต่ในที่สุดก็เสียเมืองลำปางให้พม่า

รายนามผู้ปกครองแคว้นล้านนา [แก้]

แคว้นล้านนาในฐานะรัฐบรรณาการของอาณาจักรตองอู (พ.ศ. 2101 - 2139) [แก้]

1 พระเจ้าเมกุฏิสุทธิวงศ์ (ท้าวเมกุ) พ.ศ. 2094 - 2107 (13 ปี) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2101 ปกครองภายใต้อำนาจพม่า
2 พระนางวิสุทธิเทวี พ.ศ. 2107 - 2121 (14 ปี)
3 สาวถีนรตรามังซอศรีมังสรธาช่อ พ.ศ. 2121 - 2150 (29 ปี)

แคว้นล้านนาในฐานะรัฐบรรณาการของอาณาจักรอยุธยา (พ.ศ. 2139 - 2158) [แก้]

1 สาวถีนรตรามังซอศรีมังสรธาช่อ พ.ศ. 2121 - 2150 (29 ปี)
2 พระช้อย (ครั้งที่ 1) พ.ศ. 2150 - 2151 (1 ปี)
3 พระชัยทิพ (มังกอยต่อ) พ.ศ. 2151 - 2156 (5 ปี)
4 พระช้อย (ครั้งที่ 2) พ.ศ. 2156 - 2158 (2 ปี)

แคว้นล้านนาในฐานะรัฐบรรณาการของอาณาจักรอังวะ (พ.ศ. 2158 - 2206) [แก้]

1 พระเจ้าศรีสองเมือง (เจ้าเมืองน่าน) พ.ศ. 2158 - 2174 (16 ปี)
2 พระยาหลวงทิพเนตร พ.ศ. 2174 - 2198 (24 ปี)
3 พระแสนเมือง พ.ศ. 2198 - 2202 (4 ปี)
4 เจ้าเมืองแพร่ พ.ศ. 2202 - 2215 (13 ปี)