เจียร จารุจรณ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙

นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. 2529 สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์)[1] ผู้มีบทบาทอันสำคัญยิ่งในการเป็นต้นแบบสาธยายท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพต่อเบื่องพระพักตร์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช โดยมี คุณหญิงนัฏฏานุรักษ์ (เทศ สุวรรณภารต) ภรรยา พระยานัฏกานุรักษ์ (ทองดี สุวรรณภารต) อดีตเจ้ากรมมหรสพ ผู้ปรดิษฐ์ท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพ ร่วมดูเป็นประจักษ์พยานในความถูกต้อง และนายรงภักดีถ่ายทอดท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพให้กับนาฏศิลปินโขนยักษ์เป็นสมบัติทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าที่ถูกสืบทอดมาจนถึงปัจจุบันนี้

ประวัตินายรงภักดี ( เจียร จารุจรณ )[แก้]

RongPakdee-1DLC.jpg

นายรงภักดีเข้ารับการฝึกหัดโขนยักษ์ ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ ครูที่ประสิทธิ์ประสาทวิชานาฏศิลปไทยได้แก่

  1. พระยานัฏกานุรักษ์ (ทองดี สุวรรณภารต)
  2. คุณหญิงนัฏกานุรักษ์ (เทศ สุวรรณภารต)
  3. พระยาพรหมาภิบาล (ทองใบ สุวรรณภารต)
  4. พระยาสุนทรเทพระบำ (เปลี่ยน สุนทรนัฏ)
  5. หลวงรำถวายกร (สาย สายะนัฏ)

และยังมีครูอาจารย์ทั้งชายและหญิงอีกหลายท่าน

นายรงภักดี รับราชการ เป็นศิลปิน แสดงโขนเป็นตัวเอกในเรื่อง รามเกียรติ์ เช่น พิราพ รามสูร กุมภกรรณ มัยราพณ์ วิรุญจำบัง และตัวอื่นๆอีก ได้แสดงโขนหน้า พระที่นั่งถวายพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวหลายครั้ง

ต่อมา ได้เข้ารับราชการเป็น ตำรวจหลวง ร.อ. ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ( และยังมีหน้าที่เป็นครู สอนโขน ฝ่ายยักษ์อีกด้วย) จนถึงรัชกาลปัจจุบัน เมื่อมีอายุครบ ๖๐ ปี ตามปกติ จะต้องพ้นจากหน้าที่ราชการ (ครบเกษียณอายุ) รับพระราชทานบำเหน็จ บำนาญ แต่ด้วยความรู้ ความสามารถในการปฏิบัติราชการ ท่านผู้ใหญ่ ซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชา จึงให้รับราชการต่อไป เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) พ.ศ. ๒๕๒๙ ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ ๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๑ สิริอายุได้ ๙๐ ปี

การสาธยายท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพ[แก้]

ปฐมบทในการการถ่ายทอดท่ารำ[แก้]

หลังจากรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีศิลปินที่สามารถรำเพลงหน้าพาทย์องค์พระพิราพได้ เหลืออยู่เพียงผู้เดียวคือ นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) แต่ท่านก็มิอาจถ่ายทอดให้แก่ศิษยานุศิษย์ผู้หนึ่งผู้ใดได้ หากมิได้รับพระบรมราชโองการ จากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสียก่อน เมื่อนายธนิต อยู่โพธิ์ ขณะดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมศิลปากรได้พยายามทุกวิถีทางที่จะให้ศิลปินอาวุโสของกรมศิลปากร ได้รับการถ่ายทอดการรำหน้าพาทย์เพลงองค์พระพิราพ ความทราบถึงฝ่าละอองธุลีพระบาท พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช จึงมีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้า โปรดกระหม่อมให้ นายรงภักดี ( เจียร จารุจรณ ) ครูผู้ใหญ่ในพระราชสำนัก ประกอบพิธีครอบองค์พระพิราพ ให้แก่ศิลปินอาวุโสของกรมศิลปากร ณ บริเวณโรงละคร พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิตเมื่อวันที่ ๒๔ มกราคม ๒๕๐๖ ศิลปินอาวุโสที่ได้รับครอบองค์พระพิราพ จำนวน ๔ ท่าน คือ

  1. นายอาคม สายาคม
  2. นายอร่าม อินทรนัฏ
  3. นายหยัด ช้างทอง
  4. นายยอแสง ภักดีเทวา

แผนผังระยะเวลาการถ่ายทอดท่ารำ[แก้]

47-PhraPhirapChart-DL.jpg

รูปนายรงภักดีกับการรำหน้าพาทย์องค์พระพิราพ[แก้]

รูปจากหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ นายรงภักดี ( เจียร จารุจรณ )

อ้างอิง[แก้]

  • หนังสืออนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ นายรงภักดี ( เจียร จารุจรณ ) ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๒๙ สาขาศิลปะการแสดง ( นาฏศิลป์ )
  • จดหมายเหตุพระราชพิธี พระราชทานครอบประธานประกอบพิธีไหว้ครูโขน-ละคร และพิธีต่อท่ารำเพลงหน้าพาทย์ องค์พระพิราพ ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา วันพฤหัสบดีที่ ๒๕ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๒๗ โดยกรมศิลปากร