วิกิพีเดีย:ชีวประวัติของบุคคลที่มีชีวิตอยู่

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เว็บย่อ:
นโยบาย
นโยบายและแนวปฏิบัติในวิกิพีเดีย
หลักการสากล
ห้าเสาหลัก
อะไรที่ไม่ใช่วิกิพีเดีย
ปล่อยวางกฎทั้งหมด
พฤติกรรม
ประพฤติเยี่ยงอารยชน
นโยบายการเขียน
สงครามแก้ไข
ความเป็นเจ้าของบทความ
อย่าว่าร้ายผู้อื่น
เนื้อหา
มุมมองที่เป็นกลาง
งดงานค้นคว้าต้นฉบับ
การพิสูจน์ยืนยันได้
หลักการตั้งชื่อบทความ
ชีวประวัติของบุคคลที่มีชีวิตอยู่
การลบ
นโยบายการลบ
เงื่อนไขสำหรับการลบทันที
กฎข้อบังคับ
ผู้ดูแลระบบ
นโยบายการบล็อกผู้ใช้
บอต
นโยบายการล็อก
หุ่นเชิด
ชื่อผู้ใช้
การก่อกวน
ลิขสิทธิ์
ลิขสิทธิ์
นโยบายการใช้ภาพ
เนื้อหาที่ใช้งานโดยชอบธรรม
ดูเพิ่ม
รายชื่อนโยบายทั้งหมด
รายชื่อแนวปฏิบัติทั้งหมด

ผู้เขียนทุกคนจะต้องใส่ใจเมื่อเพิ่มเติมข้อมูลเกี่ยวกับุคคลที่มีชีวิตอยู่ลงไปในหน้าใด ๆ บนวิกิพีเดีย เนื้อหาประเภทดังกล่าวเป็นเรื่องที่อ่อนไหวและละเอียดอ่อนเป็นอย่างยิ่ง และยังจะมีความเกี่ยวพันอย่างแน่นแฟ้นกับกฎหมายที่บังคับใช้อยู่ โดยเนื้อหาประเภทนี้จะต้องเป็นไปตามหลักการพื้นฐานด้านเนื้อหาสามข้อ:

  • มุมมองที่เป็นกลาง
  • มีแหล่งอ้างอิงที่ครบถ้วน และคุณภาพสูง รวมทั้งสามารถพิสูจน์และตรวจสอบได้ว่าเป็นความจริง
  • ไม่ใช่ผลงานใหม่ที่เขียนขึ้นเอง ต้องมีแหล่งอ้างอิงที่เชื่อถือได้ และเป็นบุคคลที่สาม

เนื้อหาซึ่งเกี่ยวข้องกับชีวประวัติของบุคคลควรเป็นสิ่งที่ ถูกต้อง คุณจะต้องใช้แหล่งอ้างอิงคุณภาพสูงอย่างเที่ยงตรง การอ้างคำพูดหรือแหล่งอ้างอิงใด ๆ ซึ่งถูกท้าทายหรือมีโอกาสมากที่จะถูกท้าทายจะต้องอ้างมาจากแหล่งข้อมูลตีพิมพ์ที่น่าเชื่อถือโดยใช้แหล่งอ้างอิงในบรรทัดเท่านั้น เนื้อหาที่ไม่ระบุแหล่งอ้างอิงหรือใช้แหล่งอ้างอิงด้อยคุณภาพ ไม่ว่าเนื้อหานั้นจะกล่าวถึงในแง่ลบ แง่บวก เป็นกลาง หรือเพียงตั้งข้อสังเกต— ควรถูกลบออกทันทีโดยไม่ต้องมีการอภิปรายเพิ่มเติม ผู้ใช้ที่ละเมิดนโยบายนี้บ่อยครั้งจะต้องถูกบล็อกจากการแก้ไข โดย จิมมี เวลส์ ผู้ก่อตั้งวิกิพีเดีย ได้กล่าวไว้ว่า

ผมอยากจะเน้นตรงนี้เป็นพิเศษ ผู้เขียนบางคนมักนิสัยเสีย พอเจอเนื้อหามั่ว เนื้อหาประเภท "เคยได้ยินมาจากที่ใหนมาสักแห่ง" ก็มักจะติดป้าย {{ต้องการอ้างอิง}} ผิดครับ เนื้อหาประเภทนี้ควรจะถูกลบโดยด่วนที่สุด ถ้าหากไม่มีแหล่งอ้างอิง กฎนี้ควรใช้สำหรับเนื้อหาทุกประเภท โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เนื้อหาเชิงลบเกี่ยวกับบุคคลมีชีวิต[1]

เนื้อหา

สำนวนการเขียน[แก้]

อารมณ์[แก้]

การเขียนบทความชีวประวัติของบุคคลที่มีชีวิตอยู่ ควรเขียนอย่างมีความรับผิดชอบ ระมัดระวัง และไม่อยู่ในท่าทีที่อคติ หลีกเลี่ยงการเขียนทั้งที่บรรยายน้อยกว่าความจริงและมากกว่าความเป็นจริง บทความควรให้เนื้อหาที่ไม่อยู่ในอารมณ์ที่เป็นอคติจากแหล่งอ้างอิงทุติยภูมิที่น่าเชื่อได้เผยแพร่ได้นำเสนอประเด็น และในบางกรณีที่ประเด็นที่เผยแพร่เกี่ยวกับข้อมูลที่ตีพิมพ์เอง การเขียนบทความชีวประวัติของบุคคลที่มีชีวิตอยู่ไม่ควรมีส่วนเกร็ดเล็กเกร็ดน้อย

ความสมดุล[แก้]

ควรใส่การวิจารณ์และการชื่นชมเฉพาะหากสามารถอ้างได้ว่ามาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิที่น่าเชื่อถือ ตราบเท่าที่ข้อมูลนั้นนำเสนออย่างรับผิดชอบ สำรวมและไม่มีส่วนได้เสีย อย่ามอบพื้นที่แก่มุมมองใดมุมมองหนึ่งโดยไม่ได้สัดส่วน คือ ไม่ควรมีมุมมองของฝ่ายข้างน้อยมาก ๆ อยู่เลย พึงใช้ความระมัดระวังกับโครงสร้างบทความเพื่อประกันว่าการนำเสนอโดยรวมและพาดหัวของส่วนเป็นกลาง ระวังการอ้างที่อาศัยเหตุผลวิบัติแบบโยงกัน (guilt by association) และเนื้อหาที่มีความลำเอียง ใส่ร้ายหรือส่งเสริมเกินไป

ทุก ๆ บทความในวิกิพีเดียนั้นอยู่ในระหว่างการเขียน การจะทำให้บทความนั้นไม่อยู่ในความสมดุลชั่วคราวเป็นเรื่องที่รับได้ เพราะในที่สุดจะมีการปรับรูปร่างของบทความ แต่ไม่ใช่สำหรับกรณีบทความประวัติบุคคล การให้เนื้อหาที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตของบุคคลที่เป็นบทความ การเขียนชีวประวัตินั้นจะต้องเป็นธรรมอยู่เสมอ

หน้าโจมตี[แก้]

หน้าที่เขียนขึ้นในท่าทีที่เป็นลบและขาดที่มา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง มีเนื้อหาพื้นฐานเพื่อวิพากษ์วิจารณ์ในด้านลบ ควรลบออก หากไม่ตรงกับนโยบายก็อาจย้อนกลับ ผู้ที่ไม่ใช่ผู้ดูแลให้แขวนป้ายแจ้งลบ และการเขียนหน้าดังกล่าวซ้ำ ๆ และมีเจตนาไม่ดี ผู้นั้นจะถูกบล็อก

แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ[แก้]

ที่ถูกคัดค้านหรือมีแนวโน้มว่าจะถูกคัดค้าน[แก้]

นโยบายแห่งที่มาของวิกิพีเดีย จากหน้าการพิสูจน์ยืนยันได้ พูดไว้ว่า ทุกคำพูดและเนื้อหาที่ถูกคัดค้านหรือมีแนวโน้มว่าจะถูกคัดค้าน จะต้องนำมาจากแหล่งข้อมูลตีพิมพ์ที่น่าเชื่อถือโดยใช้การอ้างอิงแทรกในเนื้อหา อ้างอิงแหล่งข้อมูลอย่างชัดเจนและแม่นยำ เนื้อหาใดไม่มีจะต้องนำออก นโยบายนี้ขยายไปถึงข้อปฏิบัติ ที่ให้เนื้อหาที่เกิดข้อโต้เถียงเกี่ยวกับบุคคลที่มีชีวิตอยู่ ว่า เนื้อหาที่ไม่ระบุแหล่งอ้างอิงหรือใช้แหล่งอ้างอิงด้อยคุณภาพ ควรถูกลบออกทันทีโดยไม่ต้องมีการอภิปรายเพิ่มเติม ไม่ว่าเนื้อหานั้นจะกล่าวถึงในแง่ลบ แง่บวก เป็นกลาง หรือเพียงตั้งข้อสังเกต ทั้งบทความชีวประวัติหรือในบทความอื่น เนื้อหาที่ไม่ควรเพิ่มในบทความคือมีเพียงแต่แหล่งที่มาจากการเขียนข่าวแทบลอยด์ และเมื่อเนื้อหาที่สามารถตรวจสอบยืนยันได้และมีความสำคัญ ก็ต้องมีแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือจากแหล่งอื่นอยู่ด้วยหลาย ๆ แหล่ง

หลีกเลี่ยงการใช้ข้อมูลปฐมภูมิในทางที่ผิด[แก้]

ข้อระมัดระวังอย่างที่สุดในการใช้แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ อย่างใช้คำพิจารณาฉบับสำเนาและบันทึกอื่นของศาล หรือเอกสารราชการที่สนับสนุนข้อวินิจฉัยของบุคคลผู้มีชีวิตอยู่ อย่าใช้เอกสารราชการที่ให้ข้อมูลส่วนตัว อย่าง วันเกิด มูลค่าบ้าน ใบสั่ง ป้ายทะเบียน และที่อยู่

หากข้อมูลปฐมภูมิมีการพูดถึงจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิที่น่าเชื่อถือ อาจยอมรับได้ จากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิที่เพิ่มขึ้น ขึ้นอยู่กับข้อห้ามของนโยบายนี้ คือ งดงานต้นฉบับและนโยบายแหล่งข้อมูลอื่น

หลีกเลี่ยงแหล่งข้อมูลที่ตีพิมพ์เอง[แก้]

อย่าใช้แหล่งข้อมูลที่ตีพิมพ์เอง ไม่เฉพาะในหนังสือ นิตยสาร เว็บไซต์ บล็อก และทวีต ในการเป็นแหล่งข้อมูลของบุคคลที่ยังมีชีวิตอยู่ เว้นแต่การเขียนหรือการตีพิมพ์ในเนื้อหา (ดูข้างล่าง) บล็อกที่ตีพิมพ์เอง ในที่นี้หมายถึง บล็อกส่วนตัวหรือกลุ่มคน บางสำนักข่าวออนไลน์ที่เรียกตัวเองว่าบล็อก อาจยอมรับได้หากผู้เขียนเป็นผู้เขียนอาชีพและบล็อกอยู่ภายใต้การควบคุมของบรรณาธิการอย่างเต็มตัว ข้อความจากผู้อ่านไม่เป็นที่ยอมรับในฐานะแหล่งข้อมูล

ใช้เนื้อหาที่ตีพิมพ์เอง[แก้]

บุคคลที่ยังมีชีวิตอยู่อาจเผยแพร่ข้อมูลด้วยตนเอง อย่างเช่น ผ่านสำนักข่าวหรือเว็บไซต์ส่วนตัว เนื้อหาเหล่านี้อาจใช้ได้เฉพาะใน

  • ไม่ได้รับใช้ตนเอง (self-serving) มากเกินไป
  • ไม่ได้เกี่ยวข้องกับบุคคลที่ 3
  • ไม่ได้เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่ไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับเนื้อหา
  • ไม่มีข้อสงสัยอย่างมีเหตุผลในเรื่องความถูกต้อง
  • บทความไม่ได้ขึ้นอยู่กับแหล่งข้อมูลนั้นโดยสำคัญ

หลีกเลี่ยงข่าวลือและอ้างอิงวนกลับ[แก้]

หลีกเลี่ยงการให้ข่าวลือซ้ำแล้วซ้ำเล่า ให้ถามตัวเอง ไม่ว่าแหล่งข้อมูลนั้นจะน่าเชื่อถือ เนื้อหาเสนอราวกับเป็นเรื่องจริง และถึงแม้ว่าจะเป็นจริง ก็เป็นที่ชัดว่าไม่มีความสำคัญต่อบทความ โปรดระมัดระวังการเชื่อในแหล่งข้อมูลที่ใช้ถ้อยคำคลุมเครือ และให้ข้อมูลจากแหล่งข้อมูลไม่ปรากฏชื่อ และรับทราบถึงแหล่งข้อมูลที่วนกลับมา ในบางแหล่งข้อมูลก็ใช้ข้อมูลจากวิกิพีเดียมาเขียน ที่ต่อมาวิกิพีเดียก็นำมาอ้างอิงในบทความเพื่อสนับสนุนการแก้ไขดั้งเดิม

นำเนื้อหาซึ่งมีการโต้เถียงที่ขาดแหล่งที่มาหรือแหล่งที่มาที่ไม่ดีพอออก[แก้]

นำเนื้อหาของบุคคลที่มีชีวิตออกทันทีที่:

  • ขาดแหล่งที่มาหรือแหล่งที่มาที่ไม่ดีพอ
  • เป็นการตีความโดยคาดเดาของแหล่งที่มา
  • ขึ้นอยู่กับเนื้อหาที่ตีพิมพ์เอง เว้นแต่เขียนเนื้อหาเกี่ยวกับบุคคลที่มีชีวิตอยู่ (ดูด้านบน) หรือ
  • ขึ้นอยู่กับเนื้อหาที่ไม่ผ่านเกณฑ์การพิสูจน์ยืนยันได้

พึงระลึกว่า ถึงแม้ว่ากฎย้อนสามครั้งเป็นข้อยกเว้นสำหรับการนำเนื้อหาแบบนี้ออก ที่จะไม่นับภายใต้ความขัดแย้งของบทความบุคคลที่ยังมีชีวิตอยู่ผู้เขียนที่อยู่ในสงครามแก้ไขมีสิทธิ์ที่จะถูกฟ้องหมิ่นประมาทเกี่ยวกับเนื้อหาที่ใส่ในบทความบุคคลที่ยังมีชีวิตอยู่

ผู้ดูแลควรนำเนื้อหาออกเพื่อลบการฝ่าฝืนที่ชัดเจนออกจากหน้า อาจล็อกหน้าหรือบล็อกผู้ฝ่าฝืน หากมีการแก้ไขหรือมีส่วนเกี่ยวข้อง และเพื่อความชัดเจนมากขึ้นอาจเรียกร้องผู้ดูแลที่ยังไม่ได้มีส่วนร่วมได้ที่ วิกิพีเดีย:แจ้งผู้ดูแลระบบ

อ่านเพิ่ม แหล่งข้อมูลอื่น และดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่นเกี่ยวกับบุคคลที่มีชีวิตอยู่ จะต้องอยู่ในมาตรฐานที่สูงกว่าในหัวข้ออื่น แหล่งข้อมูลที่เกิดข้อสงสัยหรือเนื้อหาที่ตีพิมพ์เอง จะไม่อยู่ในหัวข้อ "อ่านเพิ่ม" หรือ "แหล่งข้อมูลอื่น" เมื่อเพิ่มลิงก์ในบทความ ให้ดูว่าลิงก์เหล่านั้นไม่ฝ่าฝืนนโยบาย เนื้อหาที่ตีพิมพ์เองหรือเนื้อหาจากบุคคลที่มีชีวิตอยู่ อาจรวมไว้ในหัวข้อ"อ่านเพิ่ม" หรือ "แหล่งข้อมูลอื่น" แต่ก็มีข้อระมัดระวัง (ดูด้านบน) โดยทั่วไปอย่าใส่ลิงก์ที่เกิดข้อโต้แย้งต่อเจตนารมณ์ของนโยบายนี้หรือเป็นลิงก์ภายนอกที่ฝ่าฝืนแนวทางปฏิบัติ

หัวข้อ "ดูเพิ่ม" ไม่ควรมีไว้เพื่อเป็นนัยยะ เกี่ยวข้อง กล่าวอ้างต่อข้อพิพาทการหมิ่นประมาท ต่อบุคคลที่มีชีวิตอยู่ และต้องปฏิบัติตามนโยบายวิกิพีเดียเรื่อง งดงานค้นคว้าต้นฉบับ

สันนิษฐานเพื่อประโยชน์ความเป็นส่วนตัว[แก้]

หลีกเลี่ยงผู้เป็นเหยื่อ[แก้]

เมื่อเขียนบทความเกี่ยวกับบุคคลที่โดดเด่นขึ้นมาจากเหตุการณ์เดียวหรือ 2 เหตุการณ์ การใส่ทุกรายละเอียดอาจนำมาด้วยปัญหา ถึงแม้ข้อมูลนั้นจะมีอ้างอิงที่ดี เมื่อมีข้อสงสัย ควรย้อนเนื้อหาบทความชีวประวัติกลับมาสู่รุ่น ที่มีอ้างอิงสมบูรณ์ มีเนื้อหาเป็นกลาง และตรงประเด็น เป็นเรื่องสำคัญในการจัดการกับบทความบุคคลที่มีชีวิตอยู่ที่เป็นเหยื่อจากเหตุการณ์ ผู้เขียนวิกิพีเดียควรหยุดการกระทำ โดยเจตนาไม่ว่าทางใดทางหนึ่ง ต่อการมีส่วนร่วมหรือขยายความต่อผู้เป็นเหยื่อ

บุคคลสาธารณะ[แก้]

ในบางกรณีบุคคลสาธารณะ จะมีแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือจำนวนมาก การเขียนบทความบุคคลชีวประวัติที่มีชีวิตอยู่ควรพูดเฉพาะจากที่ข้อมูลบอก ถ้าหากมีคดีความทางกฎหมายหรือเหตุการณ์ที่โดดเด่น สำคัญ และมีการบันทึกที่ดีของบุคคลนั้น ถึงแม้จะเป็นเรื่องลบ ก็สามารถใส่ได้ แต่หากไม่มีแหล่งข้อมูลจากบุคคลที่ 3 ที่น่าเชื่อถือจากหลาย ๆ แหล่ง อย่าใส่ในบทความ

ความเป็นส่วนตัวต่อข้อมูลส่วนตัวและการใช้แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ[แก้]

การสวมรอยเป็นบุคคลใดเป็นสิ่งที่ต้องตระหนักอย่างจริงจัง มีแนวโน้มที่คนจะใช้ชื่อเต็ม และวันเกิด เป็นข้อมูลส่วนตัว เพิ่มขึ้น วิกิพีเดียมีการใส่ชื่อเต็ม วันเกิด ที่มีอ้างถึงในแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ หรือจากแหล่งข้อมูลที่มีเนื้อหาที่อาจสรุปได้ว่าเรื่องนั้นไม่มีการคัดค้านเช่นเดียวกับบทความอื่นในวิกิพีเดีย ในบทความจะไม่ใส่รหัสไปรษณีย์ อีเมล เบอร์โทรศัพท์ หรือข้อมูลการติดต่อของบุคคลที่มีชีวิตอยู่ แต่การใส่เว็บไซต์ถือว่าได้รับอนุญาต

บุคคลที่ไม่เป็นที่รู้จัก[แก้]

มีหลายบทความในวิกิพีเดียที่มีเนื้อหาบุคคลที่ไม่เป็นที่รู้จัก ถึงแม้จะพอโดดเด่นพอที่จะมีบทความ แต่ในบางกรณี เงื่อนไขปฏิบัติและรวมเพียงความสำคัญของเนื้อหาบุคคลที่มีความโดดเด่น โดยมุ่งประเด็นที่แหล่งข้อมูลทุติยภูมิที่มีคุณภาพสูง เนื้อหาที่เผยแพร่โดยผู้เผยแพร่เองมีข้อระมัดระวัง (ดูข้างบน) เนื้อหาที่อาจส่งผลต่อชื่อเสียงของบุคคลควรต้องใส่ใจเป็นพิเศษ ในหลายเขตอำนาจตามกฎหมาย การหมิ่นประมาทสามารถฟ้องร้องได้ และมีการคุ้มครองเพิ่มเติมสำหรับบุคคลที่ไม่ใช่บุคคลสาธารณะ

บุคคลที่โดดเด่นจากเหตุการณ์เดียว[แก้]

วิกิพีเดียไม่ใช่การรายงานข่าวหรือแหล่งรวบรวมข้อมูลที่ขาดการพิจารณา การมีชื่ออยู่ในข่าวไม่ได้หมายความว่าบุคคลนั้นจะควรเป็นบทควิามในวิกิพีเดีย เราควรหลีกหลี่ยงการสร้างบทความ ใน 3 เงื่อนไขด้านล่าง

  1. หากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือของบุคคลนั้นเกิดจากเหตุการณ์เดียว
  2. หากบุคคลนั้นที่คงดูเหมือน บุคคลธรรมดาทั่วไป การจะเขียนประวัติในบทความเหตุการณ์ แต่ให้น้ำหนักไปที่เหตุการณ์มากกว่าและไม่ขัดต่อนโยบายความเป็นกลาง จะดีกว่าถ้ารวมข้อมูลและเปลี่ยนทางหน้าบุคคลมายังบทความเหตุการณ์
  3. หากเหตุการณ์ไม่มีความโดดเด่นหรือไม่ได้มีเนื้อหามากมายหรือไม่มีข้อมูลที่ดี

เชิงอรรถ[แก้]

  1. "I can NOT emphasize this enough. There seems to be a terrible bias among some editors that some sort of random speculative 'I heard it somewhere' pseudo information is to be tagged with a 'needs a cite' tag. Wrong. It should be removed, aggressively, unless it can be sourced. This is true of all information, but it is particularly true of negative information about living persons." จาก Jimmy Wales (2006-05-16). "Zero information is preferred to misleading or false information". WikiEN-l electronic mailing list archive. เรียกข้อมูลวันที่ 11 มิถุนายน 2006.

ดูเพิ่ม[แก้]