มหายุคซีโนโซอิก
| มหายุคซีโนโซอิก | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 66.0 – 0 ล้านปีก่อน | ||||||
 | ||||||
| วิทยาการลำดับเวลา | ||||||
| ||||||
| นิรุกติศาสตร์ | ||||||
| ความเป็นทางการของชื่อ | ทางการ | |||||
| ชื่อลำลอง | ยุคของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม | |||||
| ข้อมูลการใช้ | ||||||
| เทห์วัตถุ | โลก | |||||
| การใช้ระดับภาค | ทั่วโลก (ICS) | |||||
| การใช้ช่วงเวลา | ธรณีกาลของ ICS | |||||
| การนิยาม | ||||||
| หน่วยวิทยาการลำดับเวลา | มหายุค | |||||
| หน่วยลำดับชั้นหิน | หินมหายุค | |||||
| ความเป็นทางการของช่วงกาล | ทางการ | |||||
| คำนิยามขอบล่าง | ชั้นซึ่งอุดมไปด้วยธาตุอิริเดียมซึ่งเกี่ยวข้องกับการชนครั้งใหญ่ของอุกกาบาตและเป็นเหตุให้เกิดเหตุการณ์การสูญพันธุ์ยุคครีเทเชียส–พาลีโอจีนตามมา | |||||
| ขอบล่าง GSSP | แหล่งเอลเคฟ เอลเคฟ ประเทศตูนิเซีย 36°09′13″N 8°38′55″E / 36.1537°N 8.6486°E | |||||
| การอนุมัติ GSSP | 1991 | |||||
| คำนิยามขอบบน | N/A | |||||
| ขอบบน GSSP | N/A | |||||
| การอนุมัติ GSSP | N/A | |||||
มหายุคซีโนโซอิก (อังกฤษ: Cenozoic หรือเรียกอีกชื่อว่า Caenozoic, Kainozoic หรือ Neozoic; /ˌsiːnəˈzoʊ.ɪk, ˌsɛn-/; SEE-nə-ZOH-ik-,_;[1][2] มีความหมายโดยนัยคือ "ชีวิตใหม่") เป็นมหายุคทางธรณีวิทยาปัจจุบันของโลก โดยครอบคลุมช่วงเวลา 66 ล้านปีล่าสุดของประวัติศาสตร์โลก มหายุคนี้มีลักษณะเด่นคือการครอบครองระบบนิเวศโดยสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม, แมลง, นก และพืชดอก (angiosperms) ซีโนโซอิกเป็นมหายุคลำดับล่าสุดจากทั้งหมดสามมหายุคในบรมยุคแฟนเนอโรโซอิก โดยมีมหายุคก่อนหน้าคือมหายุคเมโซโซอิกและมหายุคพาลีโอโซอิก มหายุคซีโนโซอิกเริ่มต้นขึ้นหลังเหตุการณ์สูญพันธุ์ยุคครีเทเชียส–พาลีโอจีน เมื่อสิ่งมีชีวิตหลายสายพันธุ์รวมถึงไดโนเสาร์ที่ไม่ออกลูกเป็นนกได้สูญพันธุ์ไป ซึ่งผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่ระบุว่าเกิดจากการพุ่งชนของดาวเคราะห์น้อยขนาดใหญ่หรือวัตถุจากนอกโลกที่เรียกว่า ชิกซูลูบอิมแพกเตอร์
มหายุคซีโนโซอิกเป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปว่าเป็น ยุคแห่งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม เนื่องจากสัตว์บกที่ครองความเป็นใหญ่ในทั้งสองซีกโลกคือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม – ได้แก่ กลุ่มยูเธอเรีย (สัตว์มีรก) ในซีกโลกเหนือ และกลุ่มเมทาเธีย (สัตว์มีกระเป๋าหน้าท้อง ซึ่งปัจจุบันจำกัดอยู่มากในออสเตรเลียและบางส่วนของอเมริกาใต้) ในซีกโลกใต้ การสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตหลายกลุ่มเปิดโอกาสให้สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมและนกเกิดความหลากหลายทางชีวภาพอย่างมาก จนกระทั่งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมขนาดใหญ่และนกกลายเป็นสิ่งมีชีวิตหลักที่ครองโลก นอกจากนี้ ทวีปต่าง ๆ ยังเคลื่อนตัวเข้าสู่ตำแหน่งปัจจุบันในช่วงมหายุคนี้อีกด้วย
สภาพภูมิอากาศในช่วงต้นของมหายุคซีโนโซอิกนั้นอุ่นกว่าในปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง ช่วงที่อุณหภูมิสูงสุดในสมัยพาลีโอซีน–อีโอซีน (Paleocene–Eocene Thermal Maximum) อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนผ่านจากสมัยอีโอซีนไปสู่สมัยโอลิโกซีน และการเปลี่ยนสภาพเป็นธารน้ำแข็งยุคควอเทอร์นารี ส่งผลให้โลกเริ่มแห้งแล้งและเย็นตัวลง
อ้างอิง
[แก้]- ↑ "Cenozoic". Lexico UK English Dictionary. Oxford University Press. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 23 November 2021.
- ↑ "Cenozoic". Merriam-Webster Dictionary.
อ่านเพิ่ม
[แก้]- Prothero, Donald R. (2006). After the Dinosaurs: The Age of Mammals. Bloomington, Indiana: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-34733-6.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
| ก่อนหน้า บรมยุคโพรเทอโรโซอิก |
บรมยุคฟาเนอโรโซอิก 541 Ma - ปัจจุบัน | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| มหายุคพาลีโอโซอิก 541 Ma - 252 Ma |
มหายุคมีโซโซอิก 252 Ma - 66 Ma |
มหายุคซีโนโซอิก 66 Ma - ปัจจุบัน | ||||||||||
| แคมเบรียน | ออร์โดวิเชียน | ไซลูเรียน | ดีโวเนียน | คาร์บอนิเฟอรัส | เพอร์เมียน | ไทรแอสซิก | จูแรสซิก | ครีเทเชียส | พาลีโอจีน | นีโอจีน | ควอเทอร์นารี | |