ความขัดแย้งอิสราเอล–ปาเลสไตน์

ความขัดแย้งอิสราเอล–ปาเลสไตน์
ส่วนหนึ่งของ ความขัดแย้งอาหรับ–อิสราเอล
แผนที่ประเทศอิสราเอล: พื้นที่เอและบี (สีส้ม) เป็นพื้นที่ที่องค์การบริหารแห่งชาติปาเลสไตน์ปกครอง ส่วนพื้นที่ซี (สีฟ้า) อยู่ภายใต้การควบคุมของอิสราเอล ในปี 2554 สำหรับแผนที่ทันสมัยและโต้ตอบ ดูที่นี่
วันที่ กลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 – ปัจจุบัน ช่วงหลัก: 2507–2536 สถานที่ ตะวันออกกลาง, แต่อยู่ในประเทศอิสราเอล เวสต์แบงก์ ฉนวนกาซาและประเทศเลบานอนเป็นหลัก สถานะ กระบวนการสันติภาพอิสราเอล–ปาเลสไตน์ การสู้รบระดับต่ำ ส่วนใหญ่ระหว่างอิสราเอลและกาซา ดินแดน เปลี่ยนแปลง การสถาปนาและยุบรัฐในอารักขาปาเลสไตน์ (2491–2502) ในกาซา การผนวกเวสต์แบงก์ของจอร์แดน (2491–2510) การยึดครองเวสต์แบงก์และกาซาโดยอิสราเอลในปี 2510 การเปลี่ยนสภาพพื้นที่ "เอ" และ "บี" จากฝ่ายปกครองพลเรือนอิสราเอลสู่อโง่งค์การบริหารแห่งชาติปาเลสไตน์ในปี 2537–38 การปลดปล่อยกาซาของอิสราเอลในปี 2548
คู่สงคราม
อิสราเอล	รัฐปาเลสไตน์ รัฐในอารักขาปาเลสไตน์ (2491–2502) องค์การปลดปล่อยปาเลสไตน์ (2507–36) องค์การบริหารแห่งชาติปาเลสไตน์ (2543–47) ฉนวนกาซา (2549–ปัจจุบัน) ฮามาส (2530–ปัจจุบัน) ญิฮัดอิสลาม (2530–ปัจจุบัน)
สนับสนุนโดย: สหรัฐ (2510–ปัจจุบัน) ฝรั่งเศส (2496–2510) รัฐเลบานอนเสรี (2522–2553) กำลังเลบานอน (2518–33)	สนับสนุนโดย: สันนิบาตอาหรับ สหภาพโซเวียต (2508–34)
ความสูญเสีย
21,500 คน (2508–2556)

ความขัดแย้งอิสราเอล–ปาเลสไตน์ เป็นความขัดแย้งทางการเมืองและทหารระหว่างรัฐอิสราเอลและชาวปาเลสไตน์ ที่มีรากฐานเริ่มเมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และรุนแรงขึ้นในกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยมีจุดเปลี่ยนสำคัญหลังการสิ้นสุดอาณัติปาเลสไตน์ของสหราชอาณาจักร และการก่อตั้งรัฐอิสราเอลในปี พ.ศ. 2491 รวมถึงสงครามหกวันในปี พ.ศ. 2510 ที่อิสราเอลยึดครองเวสต์แบงก์และฉนวนกาซา

ประเด็นสำคัญ

ความขัดแย้งนี้ครอบคลุมประเด็นต่าง ๆ เช่น เขตแดน ความมั่นคง สิทธิน้ำ การควบคุมเยรูซาเล็ม การตั้งถิ่นฐานของอิสราเอล และสิทธิในการกลับมาตุภูมิของผู้ลี้ภัยชาวปาเลสไตน์

แม้มีข้อเสนอทางออกแบบสองรัฐ (two-state solution) เพื่อสถาปนารัฐปาเลสไตน์อิสระเคียงข้างรัฐอิสราเอล แต่ผลสำรวจในปี พ.ศ. 2566 พบว่ามีชาวอิสราเอลเพียง 21% และชาวปาเลสไตน์ 39% เท่านั้นที่เห็นด้วยกับแนวทางนี้

สถานการณ์ปัจจุบัน

ตั้งแต่ต้นเดือนตุลาคม พ.ศ. 2566 ความรุนแรงระหว่างอิสราเอลและฮามาสในฉนวนกาซาปะทุขึ้นรุนแรงที่สุดในรอบหลายสิบปี โดยมีผู้เสียชีวิตมากกว่า 1,000 รายฝั่งอิสราเอล และนับหมื่นรายฝั่งปาเลสไตน์ รวมถึงวิกฤตด้านมนุษยธรรมที่รุนแรงในกาซา

ความท้าทายและอนาคต

แม้อิสราเอลเคยบรรลุข้อตกลงสันติภาพกับอียิปต์และจอร์แดน แต่อิสราเอลและปาเลสไตน์ยังไม่สามารถบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้ายได้ ความไม่ไว้วางใจระหว่างสองฝ่ายยังคงลึกซึ้ง โดยเฉพาะประเด็นสถานะของเยรูซาเล็ม นิคมอิสราเอล และสิทธิการกลับถิ่นฐานของผู้ลี้ภัย

ในสังคมอิสราเอลและปาเลสไตน์ ความขัดแย้งนี้ก่อให้เกิดมุมมองและความคิดเห็นหลากหลาย ซึ่งไม่เพียงแบ่งแยกระหว่างสองฝ่าย แต่ยังรวมถึงภายในแต่ละฝ่ายด้วย

แผนภาพ

วิวัฒนาการสมัยใหม่ของปาเลสไตน์

ข้อเสนอปี 1916–1922: สามข้อเสนอสำหรับการบริหารปาเลสไตน์หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง เส้นสีแดงคือ "ฝ่ายปกครองระหว่างประเทศ" ที่มีการเสนอในความตกลงไซส์-ปิโกปี 1916, เส้นประสีน้ำเงินคือข้อเสนอขององค์การไซออนิสต์ ณ การประชุมสันติภาพกรุงปารีส, และเส้นสีน้ำเงินบางหมายถึงเขตแดนสุดท้ายของปาเลสไตน์ในอาณัติ (1923–48)

ข้อเสนอปี 1937: ข้อเสนออย่างเป็นทางการแรกสำหรับการแบ่งดินแดน จัดพิมพ์โดยคณะกรรมการรพีลในปี 1937 มีการเสนอให้อาณัติของบริเตนคงอยู่ต่อไปเพื่อธำรงไว้ซึ่ง "ความศักดิ์สิทธิ์ของเยรูซาเล็มและเบธเลเฮ็ม" ในรูปของดินแดนแทรกตั้งแต่เยรูซาเล็มถึงจัฟฟา รวมทั้ง Lydda และ Ramle

1947 (ข้อเสนอ): ข้อเสนอตามแผนการแบ่งปาเลสไตน์สหประชาชาติ (ข้อมติสมัชชาสหประชาชาติที่ 181 (II), 1947), ก่อนสงครามอาหรับ–อิสราเอลปี 1948 ข้อเสนอนี้รวม Corpus Separatum สำหรับเยรูซาเล็มเป็นทางแพร่งสภาพนอกอาณาเขตระหว่างดินแดนที่ไม่ติดกัน โดยมีจาฟฟาเป็นดินแดนแทรกของอาหรับ

1947 (จริง): ปาเลสไตน์ในอาณัติ แสดงบริเวณที่ยิวเป็นเจ้าของในปาเลสไตน์ในปี 1947 ในสีน้ำเงิน ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 6 ซึ่งกว่าครึ่งมี JNF และ PICA เป็นเจ้าของ ประชากรยิวเพิ่มขึ้นจาก 83,790 คนในปี 1922 เป็น 608,000 คนในปี 1946

1949–1967 (จริง): ดินแดนเวสต์แบงก์ที่ถูกจอร์แดนยึดครอง (สีเขียวอ่อน) และฉนวนกาซาที่อียิปต์ยึดครอง (สีเขียวแก่) หลังสงครามอาหรับ–อิสราเอลปี 1948 แสดงเส้นหยุดยิงปี 1949

1967–1994: ระหว่างสงครามหกวัน อิสราเอลยึดเวสต์แบงก์ ฉนวนกาซาและที่สูงโกลัน ร่วมกับคาบสมุทรไซนาย (ซึ่งยกให้อียิปต์เพื่อแลกกับสนธิสัญญาสันติภาพหลังสงครามยมคิปปูร์) ในปี 1980–81 อิสราเอลยึดครองเยรูซาเล็มตะวันออกและที่สูงโกลัน การยึดครองของอิสราเอลและการอ้างสิทธิ์ของปาเลสไตน์ซึ่งเยรูซาเล็มตะวันออกนั้นไม่ได้รับการรับรองจากนานาประเทศทั้งสองฝ่าย

1994–2005: ภายใต้ข้อตกลงกรุงออสโล มีการตั้งองค์การบริหารแห่งชาติปาเลสไตน์เพื่อเป็นรัฐบาลพลเรือนในเขตเมืองจำนวนหนึ่งในเวสต์แบงก์และฉนวนกาซา

2005–ปัจจุบัน: หลังอิสราเอลถอนตัวจากกาซาและการปะทะระหว่างพรรคการเมืองปาเลสไตน์สองพรรคใหญ่หลังฮามาสชนะการเลือกตั้งปี 2006 ทำให้รัฐบาลทั้งสองแยกขาดจากกันในฉนวนกาซาและเวสต์แบงก์