มันเทศ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
มันเทศ
รากสะสมอาหารของมันเทศ
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Plantae
หมวด: Magnoliophyta
ชั้น: Magnoliopsida
อันดับ: Solanales
วงศ์: Convolvulaceae
สกุล: Ipomoea
ชนิด: I. batatas
ชื่อทวินาม
Ipomoea batatas
(L.) Lam.
ต้นมันเทศในไร่
หัวมันเทศสีม่วงที่พบในเอเชีย

มันเทศ (อังกฤษ:Sweet Potato) เป็นพืชหัวใต้ดินเถาเลื้อยราบไปบนพื้นดิน ปลูกเป็นพืชไร่ มีเนื้อสีหลายสีตามสายพันธุ์ ใช้ประโยชน์ได้ทุกส่วน เช่น เถา ใบ หัว นิยมนำมารับประทานโดย ต้ม หรือ เผา ทำเป็นอาหารคาวหวาน ส่วนผสมของอาหารสำหรับเด็ก ใช้เป็นอาหารสัตว์ เป็นต้น

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์[แก้]

มันเทศ เป็นพืชอายุยืน ไม่มีเนื้อไม้ รากแตกตามข้อและมีรากที่ขยายใหญ่เพื่อสะสมอาหาร มีรูปร่าง ขนาด จำนวนและสีของหัวต่างกัน ตั้งแต่สีขาว สีเหลือง สีน้ำตาล สีแดง และสีม่วง ใบเดี่ยว ไม่มีหูใบ มีต่อมน้ำหวานสองต่อมตรงขั้วใบ ก้านใบด้านบนเป็นร่องลึก กลีบดอกรูปกรวยสีขาวหรือสีม่วงแดง กลีบดอกในส่วนที่เป็นหลอดมีสีม่วง รังไข่ล้อมรอบด้วยต่อมน้ำหวานสีส้มเป็นพู ยอดเกสรตัวเมียมี 2 พู สีขาวหรือสีม่วงอ่อน ผลเป็นแบบแคบซูล มันเทศที่หัวมีสีม่วงบางครั้งเรียกมันต่อเผือก

การใช้ประโยชน์[แก้]

มันเทศมีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลางหรืออเมริกาใต้ เส้นทางการกระจายพันธุ์ของมันเทศมี 3 ทิศทางคือ เส้นทางกูมาราออกจากทางเหนือของอเมริกาเหนือไปยังแถบตะวันตกของโพลีเนเซีย เส้นทางบาตาตาสเข้าสู่แอฟริกาและเอเชียผ่านทางยุโรป และเส้นทางกาโมเต จากเม็กซิโกเข้าสู่ฮาวาย กวมแล้วผ่านไปยังฟิลิปปินส์ มันเทศเป็นพืชที่ใช้หัวบริโภค ใช้เป็นอาหารสัตว์น้อย ในทางอุตสาหกรรมใช้ผลิตแป้งและแอลกอฮอล์ ในเขตร้อนของเอเชียนิยมรับประทานเป็นอาหารว่าง ส่วนในเกาะนิวกินีและแถบโอเชียเนียบางประเทศรับประทานเป็นอาหารหลัก ยอดอ่อนรับประทานเป็นผักได้ องค์ประกอบในหัวมันเทศส่วนใหญ่เป็นแป้ง หัวที่มีเนื้อสีส้มมีเบตาแคโรทีน หัวสดมีวิตามินซีมาก[1]

คุณค่าทางอาหาร[แก้]

มันเทศดิบ
คุณค่าทางโภชนาการต่อ 100 ก. (3.5 ออนซ์)
พลังงาน 90 kcal   360 kJ
คาร์โบไฮเดรต     20.1 g
- แป้ง  12.7 g
- น้ำตาล  4.2 g
- ใยอาหาร  3 g  
ไขมัน 0.1 g
โปรตีน 1.6 g
วิตามินเอ  709 μg  79%
- β-แคโรทีน  8509 μg  79%
วิตามินบี1  0.078 mg   6%
วิตามินบี2  0.061 mg   4%
ไนอะซิน  0.557 mg   4%
วิตามินบี5  0.8 mg  16%
วิตามินบี6  0.209 mg 16%
กรดโฟลิก (B9)  11 μg  3%
วิตามินซี  2.4 mg 4%
วิตามินอี  0.26 mg 2%
แคลเซียม  30 mg 3%
เหล็ก  0.61 mg 5%
แมกนีเซียม  25 mg 7% 
แมงกานีส  0.258 mg 13% 
ฟอสฟอรัส  47 mg 7%
โพแทสเซียม  337 mg   7%
โซเดียม  55 mg 2%
สังกะสี  0.3 mg 3%
Link to USDA Database entry
ร้อยละของปริมาณที่ต้องการในแต่ละวัน
สำหรับผู้ใหญ่ที่แนะนำในสหรัฐอเมริกา
แหล่งที่มา: USDA Nutrient database
มันเทศอบไม่ใส่เกลือ
คุณค่าทางโภชนาการต่อ 100 ก. (3.5 ออนซ์)
พลังงาน 90 kcal   380 kJ
คาร์โบไฮเดรต     20.7 g
- แป้ง  7.05 g
- น้ำตาล  6.5 g
- เส้นใย  3.3 g  
ไขมัน 0.15 g
โปรตีน 2.0 g
วิตามินเอ  961 μg  107%
วิตามินบี1  0.11 mg   8%
วิตามินบี2  0.11 mg   7%
ไนอะซิน  1.5 mg   10%
วิตามินบี6  0.29 mg 22%
กรดโฟลิก (B9)  6 μg  2%
วิตามินซี  19.6 mg 33%
วิตามินอี  0.71 mg 5%
แคลเซียม  38 mg 4%
เหล็ก  0.69 mg 6%
แมกนีเซียม  27 mg 7% 
แมงกานีส  0.5 mg 25% 
ฟอสฟอรัส  54 mg 8%
โพแทสเซียม  475 mg   10%
โซเดียม  36 mg 2%
สังกะสี  0.32 mg 3%
Link to USDA Database entry
ร้อยละของปริมาณที่ต้องการในแต่ละวัน
สำหรับผู้ใหญ่ที่แนะนำในสหรัฐอเมริกา
แหล่งที่มา: USDA Nutrient database
ใบมันเทศดิบ
คุณค่าทางโภชนาการต่อ 100 ก. (3.5 ออนซ์)
พลังงาน 40 kcal   180 kJ
คาร์โบไฮเดรต     8.82 g
- เส้นใย  5.3 g  
ไขมัน 0.51 g
โปรตีน 2.49 g
วิตามินเอ  189 μg  21%
- β-แคโรทีน  2217 μg  21%
วิตามินบี1  0.156 mg   12%
วิตามินบี2  0.345 mg   23%
ไนอะซิน  1.13 mg   8%
วิตามินบี5  0.225 mg  5%
วิตามินบี6  0.19 mg 15%
วิตามินซี  11 mg 18%
วิตามินเค  302.2 μg 288%
แคลเซียม  78 mg 8%
เหล็ก  0.97 mg 8%
แมกนีเซียม  70 mg 19% 
ฟอสฟอรัส  81 mg 12%
โพแทสเซียม  508 mg   11%
Direct link to database entry [1]
ร้อยละของปริมาณที่ต้องการในแต่ละวัน
สำหรับผู้ใหญ่ที่แนะนำในสหรัฐอเมริกา
แหล่งที่มา: USDA Nutrient database

สายพันธุ์[แก้]

  1. พันธุ์พิจิตร 1 พจ. 113-7, พจ. 115-1, พจ. 166-5
  2. พันธุ์แม่โจ้
  3. พันธุ์ห้วยสีทน
  4. พันธุ์โอกุด (เกษตร)[2]

อ้างอิง[แก้]

  1. พีรศักดิ์ วรสุนทโรสถ และคณะ. ทรัพยากรพืชในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 9: พืชให้คาร์โบไฮเดรตที่ไม่ใช่เมล็ด. กทม. สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย. 2544. หน้า 138 - 140
  2. มันเทศ

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]