อู่ เจ๋อเทียน (จีนตัวเต็ม: 武則天; จีนตัวย่อ: 武则天; พินอิน: Wǔ Zétiān) (17 กุมภาพันธ์ 624[1] [2] —– 16 ธันวาคม 705[3]), หรือพระนามส่วนพระองค์ว่า อู่ เจ้า (จีน: 武曌; พินอิน: Wǔ Zhào), หรือในราชวงศ์ถังมักออกพระนามว่า นางฟ้า (จีน: 天后; พินอิน: tiān hòu, เทียน โฮ่ว) และในสมัยต่อมาว่า พระนางเจ้าอู่ (จีน: 武后; พินอิน: Wǔ hòu, อู่ โฮ่ว), ทรงเป็นสตรีพระองค์เดียวในประวัติศาสตร์จีนที่ได้เป็นพระจักรพรรดินีนาถ (Empress Regnant)
ในแผ่นดินของพระภัสดาและพระราชบุตรของพระนางระหว่างปี 665 ถึง 690 พระนางทรงผู้ปกครองจีนโดยพฤตินัย ต่อมาในปี 690 ถึง 705 พระนางทรงสถาปนาราชวงศ์ของพระนางเอง คือ ราชวงศ์โจว (จีน: 周; พินอิน: Zhōu) และเฉลิมพระนามพระนางเองว่า "พระจักรพรรดินีนาถอันผู้ใดจะล่วงเกินมิได้และอันทรงเป็นสมมุติเทวะ" (จีน: 聖神皇帝; พินอิน: shèng shén huáng dì) ซึ่งเป็นการละเมิดบรรทัดฐานทั้งปวง และยังให้ราชวงศ์ถังสะดุดหยุดลงระยะหนึ่ง นักประวัติศาสตร์ผู้นิยมลัทธิขงจื๊อประณามพระนางเป็นอันมาก แต่นักประวัติศาสตร์สมัยหลัง โดยเฉพาะหลังคริสต์ทศวรรษ 1950 เป็นต้นมา มีทัศนคติเป็นธรรมมากขึ้น
[แก้] อ้างอิง และเชิงอรรถ
- ^ ปีประสูตินี้ ได้มาจากการเอาพระชนม์กับปีดับขันธ์ที่ระบุไว้ใน นวพงศาวดารถัง (New Book of Tang) ฉบับ ค.ศ. 1045-1060 ผลลัพธ์ดังกล่าวนี้เป็นที่ยอมรับของนักประวัติศาสตร์สมัยใหม่ แต่ถ้าคำนวณตามที่ระบุไว้ใน พงศาวดารถัง (Book of Tang) ฉบับ ค.ศ. 941-945 จะได้ปีประสูติเป็น ค.ศ. 623
- ^ วันเดือนปีที่ระบุไว้ตรงนี้ เป็นไปตาม ปฏิทินจูเลียน มิใช่ตาม ปฏิทินก่อนเกรโกเรียน.
- ^ 兩千年中西曆轉換
