หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล

สังขดิศ ดิศกุล
พลตรี หม่อมราชวงศ์ สังขดิศ ดิศกุล ต.จ. ม.ว.ม. ป.ช. ภ.ป.ร. ๓
เอกอัครราชทูตไทยประจำมาเลเซีย
	ดำรงตำแหน่ง; 19 มกราคม พ.ศ. 2513 – 27 กันยายน พ.ศ. 2516
กษัตริย์	พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
นายกรัฐมนตรี	จอมพล ถนอม กิตติขจร
ก่อนหน้า	เล็ก ตันเต็มทรัพย์
ถัดไป	หม่อมเจ้ายุธิษเฐียร สวัสดิวัตน์
เอกอัครราชทูตไทยประจำสวิตเซอร์แลนด์
	ดำรงตำแหน่ง; 8 ตุลาคม พ.ศ. 2516 – 12 มกราคม พ.ศ. 2520
กษัตริย์	พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
นายกรัฐมนตรี	จอมพล ถนอม กิตติขจร; สัญญา ธรรมศักดิ์; หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช; หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช; ธานินทร์ กรัยวิเชียร;
ก่อนหน้า	อุปดิศร์ ปาจรียางกูร
ถัดไป	กลศ วิเศษสุรการ
เอกอัครราชทูตไทยประจำนครรัฐวาติกัน
	ดำรงตำแหน่ง; 14 มีนาคม พ.ศ. 2517 – 12 มกราคม พ.ศ. 2520
กษัตริย์	พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
นายกรัฐมนตรี	สัญญา ธรรมศักดิ์; หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช; หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช; ธานินทร์ กรัยวิเชียร;
ก่อนหน้า	อุปดิศร์ ปาจรียางกูร
ถัดไป	กลศ วิเศษสุรการ
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด	หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล ณ กรุงเทพ; 12 กันยายน พ.ศ. 2460; วังวรดิศ จังหวัดพระนคร ประเทศไทย
เสียชีวิต	22 ธันวาคม พ.ศ. 2545 (85 ปี); โรงพยาบาลวิชัยยุทธ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
เชื้อชาติ	ไทย
การเข้าร่วม; พรรคการเมืองอื่น	เสรีไทย
คู่สมรส	มัณฑนา กุญชร ณ อยุธยา
บุตร	หม่อมหลวงปนัดดา ดิศกุล
บุพการี	หม่อมเจ้าจุลดิศ ดิศกุล (บิดา); หม่อมแช่ม ดิศกุล ณ อยุธยา (มารดา);
อาชีพ	นายทหาร; นักการทูต;
วิชาชีพ	ข้าราชการทหาร; ข้าราชการพลเรือน;
เป็นที่รู้จักจาก	ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ วังวรดิศ และเข้าเฝ้าฯ รับพระราชทานรางวัลวังวรดิศอาคารอนุรักษ์ดีเด่น สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์
ยศที่ได้รับการแต่งตั้ง
รับใช้	ไทย
สังกัด	กองทัพบกไทย
ประจำการ	พ.ศ. 2482 – พ.ศ. 2520
ยศ	พลตรี
บังคับบัญชา	กรมข่าวทหารบก
ผ่านศึก	สงครามอินโดจีน; สงครามมหาเอเชียบูรพา;

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล (12 กันยายน พ.ศ. 2460 – 22 ธันวาคม พ.ศ. 2545) เป็นนายทหารและนักการทูตชาวไทย เคยดำรงตำแหน่งสำคัญ ๆ เช่น เอกอัครราชทูตไทยประจำมาเลเซีย สวิตเซอร์แลนด์ และนครรัฐวาติกัน

ประวัติ

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล เกิดเมื่อวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2460 ที่วังวรดิศ จังหวัดพระนคร เป็นโอรสของหม่อมเจ้าจุลดิศ ดิศกุล และเป็นพระนัดดาสืบตระกูลในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ สมรสกับมัณฑนา ดิศกุล ณ อยุธยา (ราชสกุลเดิม กุญชร ณ อยุธยา) มีบุตรชายคนเดียว คือ หม่อมหลวงปนัดดา ดิศกุล

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล อุปสมบทเมื่อปี พ.ศ. 2492 ที่วัดเทพศิรินทราวาส โดยมีสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) เป็นพระอุปัชฌาย์ แล้วลาสิกขาเมื่อสิ้นพรรษาในปีเดียวกัน

หม่อมราชวงศ์สังขดิศเป็นทายาทสายตรงผู้สืบทอดดำรงรักษาวังวรดิศ ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ท่านได้ทุ่มเทเวลากว่า 20 ปีภายหลังเกษียณอายุราชการ ในความทุ่มเท เสียสละ ไม่เคยมีความคิดโลภโมโทสันที่จะขายพื้นที่วังวรดิศหรือให้เช่าตามสิทธิแห่งความเป็นเจ้าของ ทั้งที่มีผู้มาติดต่อขอซื้อขอเช่าด้วยการเสนอราคาค่างวดเป็นจำนวนมาก เป็นที่กล่าวขานกันโดยทั่วว่าคุณชายสังขดิศจะปฏิเสธด้วยความสุภาพเรียบร้อยเสมอมา หากแต่ได้ดำริก่อตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติพระบรมราชจักรีวงศ์ และเสด็จปู่ของหม่อมราชวงศ์สังขดิศ คือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ตามที่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ได้ทรงพระกรุณาพระราชทานแนวพระราชดำริแก่เอกอัครราชทูต หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล เมื่อครั้งที่ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เยี่ยมทำเนียบเอกอัครราชทูต ณ กรุงแบร์น ประเทศสมาพันธรัฐสวิส รวมทั้งการให้เป็นโรงเรียนดำรงราชานุภาพ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ และปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมแก่ลูกหลานเยาวชน ครูอาจารย์ อีกทั้งหลักสูตร 'การเป็นคนไทยที่ดี ตามรอยพระยุคลบาท' ให้กับข้าราชการจากหลายส่วนราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กำนัน-ผู้ใหญ่บ้าน ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา ตราบจนปัจจุบัน ที่บุตรชายคนเดียว คือ หม่อมหลวงปนัดดา ดิศกุล อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการและรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี สมรสกับอัมพร ดิศกุล ณ อยุธยา มีบุตรชายคนเดียว คือ วรดิศ ดิศกุล ณ อยุธยา ได้สืบสานปณิธานของบิดาด้วยวิริยภาพ และยึดมั่นพระราชปรัชญาความพอเพียงในการครองตน ครองคน และครองงาน ความเพียร ความเจียมเนื้อเจียมตัว ความอ่อนน้อมถ่อมตน ตามคำสอนของบิดา และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพตลอดมา^[1]

การศึกษา

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล ได้รับการศึกษาเบื้องต้นจากวชิราวุธวิทยาลัยและโรงเรียนเทพศิรินทร์ ต่อมาได้ศึกษาวิชาทหารม้าที่ โรงเรียนนายร้อยทหารบกแซนด์เฮิสต์ และการศึกษาภาคทฤษฎีที่ มหาวิทยาลัยลิเวอร์พูล ผ่านการอบรมหลักสูตรครูฝึกม้าใหม่ และผ่านการศึกษาโรงเรียนนายทหารม้า ชั้นผู้บังคับกองร้อย จากนั้นได้เข้าศึกษาที่โรงเรียนเสนาธิการทหารบก รุ่นที่ 26 ผ่านการอบรมหลักสูตรข่าวกรองทางยุทธศาสตร์ของคณะที่ปรึกษาการช่วยเหลือทางทหารของสหรัฐ หลังจากนั้นได้เข้าศึกษาที่วิทยาลัยการทัพบก รุ่นที่ 3 และได้ศึกษาที่วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่นที่ 8

การทำงาน

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล รับราชการที่กองทัพบก ในปี พ.ศ. 2482 เป็นว่าที่ร้อยตรีเหล่าทหารม้า จนกระทั่งได้รับพระราชทานยศพลตรีในปี พ.ศ. 2507 และเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ. 2520

การรับราชการทหาร

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล รับราชการในตำแหน่งประจำแผนกที่ 2 กรมจเรทหารบก ผู้บังคับการหมวดกองพันทหารม้าที่ 1 รักษาพระองค์ นายทหารคนสนิทของผู้บัญชาการกองพลทหารม้า หัวหน้ากองบังคับการกองพลทหารม้าในกองทัพพายัพในกองทัพบกสนาม นายทหารฝ่ายเสนาธิการกองพลน้อยผสมที่ 18 รับมอบ 4 รัฐมลายาจากญี่ปุ่น นายทหารคนสนิทของเสนาธิการทหารบก อาจารย์ผู้ช่วยโรงเรียนเสนาธิการทหารบก แม่กองวิทยาการ แผนกที่ 2 กรมจเรทหารม้า อาจารย์กองวิชาข่าวกรอง โรงเรียนเสนาธิการทหารบก อาจารย์โรงเรียนเสนาธิการทหารบก หัวหน้าแผนกข่าว กรมข่าวทหารบก หัวหน้ากอง กรมข่าวทหารบก นายทหารฝ่ายเสนาธิการ กรมข่าวทหารบก เสนาธิการกองพลทหารม้า รองผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า หลังจากนั้นจึงโอนมาสังกัดกองบัญชาทหารสูงสุด ในตำแหน่งรองเจ้ากรมข่าวทหาร จากนั้นจึงโอนกลับมาสังกัดกองทัพบก ในตำแหน่งเจ้ากรมข่าวทหารบก หลังจากพ้นจากตำแหน่งเอกอัครราชทูต จึงมาสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหมในตำแหน่งประจำกระทรวงกลาโหม และโอนมาสังกัดกองทัพบกอีกครั้ง โดยตำแหน่งสุดท้ายก่อนเกษียณอายุราชการคือ ประจำกองบัญชาการกองทัพบก

การรับราชการต่างประเทศ

นอกจากงานด้านการทหารแล้ว พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ทำงานด้านการทูตครั้งแรกในสมัยรับราชการทหาร ตำแหน่งผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารบกประจำสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงวอชิงตัน หลังจากพ้นจากราชการทหารครั้งแรกจึงโอนมาเป็นข้าราชการพลเรือนสามัญ สังกัดกระทรวงการต่างประเทศ ในตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย ในปี พ.ศ. 2513 หลังจากนั้นอีก 3 ปี จึงมารับตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงแบร์น ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และประจำนครรัฐวาติกันด้วยอีกตำแหน่งในระหว่างปี พ.ศ. 2516 – พ.ศ. 2520 เป็นตำแหน่งทางการทูตครั้งสุดท้ายจากนั้นโอนกลับเข้ารับราชการทหารอีกครั้ง

การทำงานหลังเกษียณ

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล ดำรงตำแหน่งหลังเกษียณอายุราชการ ดังนี้

ประธานกรรมการมูลนิธิพิพิธภัณฑ์วังวรดิศ ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ประธานกรรมการพิทักษ์รักษาหอสมุดสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
ประธานกรรมการมูลนิธิหม่อมเจ้าพูนพิศมัย ดิศกุล
อาจารย์พิเศษ ณ สถาบันการศึกษาหลายแห่ง

ถึงแก่อนิจกรรม

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล ได้ถึงแก่อนิจกรรมที่โรงพยาบาลวิชัยยุทธ ด้วยโรคเกี่ยวกับโลหิตในสมอง เมื่อวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2545 สิริรวมอายุได้ 85 ปี 3 เดือน 10 วัน^[2] พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งทรงดำรงพระราชอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมารเสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์พร้อมด้วยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในการพระราชทานเพลิงศพ ในวันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2546 ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร อันนับเป็นพระมหากรุณาธิคุณปกเกล้าปกกระหม่อมครอบครัวทายาทพลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล และสมาชิกในราชสกุลดิศกุล หาที่สุดมิได้

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้

ไทย

พ.ศ. 2491 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 3 ตติยจุลจอมเกล้า (ต.จ.) (ฝ่ายหน้า)^[3]
พ.ศ. 2514 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)^[4]
พ.ศ. 2511 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)^[5]
พ.ศ. 2511 – เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 3 (ภ.ป.ร.3)^[6]
พ.ศ. 2484 – เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน (ช.ส.)^[7]
พ.ศ. 2508 – เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา (ช.ส.)^[8]
พ.ศ. 2513 – เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 2 (ส.ช.)^[9]
พ.ศ. 2486 – เหรียญช่วยราชการเขตภายใน การรบสงครามมหาเอเชียบูรพา (ช.ร.)^[10]
พ.ศ. 2511 – เหรียญราชการชายแดน (ช.ด.)^[11]
พ.ศ. 2498 – เหรียญจักรมาลา (ร.จ.ม.)^[12]
พ.ศ. 2493 – เหรียญพระราชพิธีบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 9 (ร.ร.ศ.9)
พ.ศ. 2500 – เหรียญงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ

ต่างประเทศ

สหรัฐ :
- พ.ศ. 2505 – ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นนายทหาร^[13]
นครรัฐวาติกัน :
- พ.ศ. 2512 – เครื่องอิสริยาภรณ์นักบุญเกรกอรีมหาสมณะ ชั้นที่ 1
เอธิโอเปีย :
- พ.ศ. 2508 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาราแห่งเอธิโอเปีย ชั้นที่ 2
มาเลเซีย :
- พ.ศ. 2517 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์ยัง มูเลีย ปังกวน เนการา ชั้นที่ 2
เกาหลีใต้ :
- พ.ศ. 2515 – เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณสำหรับการรักษาความปลอดภัยแห่งชาติ ชั้นที่ 3
ไต้หวัน :
- พ.ศ. 2517 – เครื่องอิสริยาภรณ์เมฆและแบนเนอร์ ชั้นที่ 3
รัฐกลันตัน :
- พ.ศ. 2521 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาร์จาห์ เสรี ปาดูกา จิวา มาห์โกตา ชั้นที่ 1