สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ด่อน)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Jump to navigation Jump to search
สมเด็จพระอริยวงษญาณ
สมเด็จพระสังฆราช (ด่อน)
สมเด็จพระสังฆราช
สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ด่อน)1.jpg
สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ 5
ดำรงพระยศ พ.ศ. 2365 - พ.ศ. 2385
สถาปนา พ.ศ. 2365
วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
ก่อนหน้า สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (สุก ญาณสังวร)
ถัดไป สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (นาค)
พรรษา 20
สถิต วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร
ศาสนา พุทธ
นิกาย มหานิกาย
ประสูติ กรุงศรีอยุธยา
ด่อน
สิ้นพระชนม์ พ.ศ. 2385
วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร

สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช มีพระนามเดิมว่า ด่อน เป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ สถิต ณ วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เมื่อปี พ.ศ. 2365 ดำรงตำแหน่ง 20 ปีสิ้นพระชนม์ เมื่อปี พ.ศ. 2385 สิริพระชันษาได้ 81 ปี

พระประวัติในตอนต้นไม่พบรายละเอียด มีแต่เพียงว่าประสูติในรัชสมัยสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อัมรินทร์แห่งกรุงศรีอยุธยา เมื่อปี พ.ศ. 2304 ได้เป็นที่ "พระเทพโมลี" อยู่ที่วัดหงส์ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก และได้เป็นที่ "พระพรหมมุนี" ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ต่อมาได้เลื่อนขึ้นเป็นที่ "พระพิมลธรรม" เมื่อปี พ.ศ. 2359 ต่อมาได้เลื่อนเป็น "สมเด็จพระพนรัตน์" ในรัชกาลเดียวกัน ทรงเป็นสมเด็จพระสังฆราชองค์สุดท้ายที่สถิต ณ วัดมหาธาตุ เป็นพระราชอุปัธยาจารย์ของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งผนวชเมื่อปี พ.ศ. 2367

ในช่วงปลายสมัยของสมเด็จพระสังฆราช ได้มีการชำระความภิกษุที่ประพฤติอนาจารครั้งใหญ่ ได้ตัวมาชำระสึกเสียจำนวนมาก ประมาณถึง 500 รูปเศษ ที่หนีไปก็มีจำนวนมาก และพระราชาคณะก็เป็นปาราชิกหลายรูป นับเป็นการชำระสะสางอลัชชีในคณะสงฆ์ครั้งใหญ่ที่สุดของกรุงรัตนโกสินทร์ แสดงให้เห็นถึงความเสื่อมโทรมของคณะสงฆ์ในยุคนั้น และในขณะเดียวกัน ก็แสดงให้เห็นถึงความเอาพระทัยใส่ในการคณะสงฆ์ของพระมหากษัตริย์อย่างจริงจัง

ก่อนหน้า สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ด่อน) ถัดไป
สมเด็จพระอริยวงษญาณ
สมเด็จพระสังฆราช
(สุก ญาณสังวร)
2leftarrow.png ฉัตรสามชั้น.jpg
สมเด็จพระสังฆราชแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
(พ.ศ. 2365 - พ.ศ. 2385)
2rightarrow.png สมเด็จพระอริยวงษญาณ
สมเด็จพระสังฆราช
(นาค)