ข้ามไปเนื้อหา

สยามมกุฎราชกุมาร

หน้าถูกกึ่งป้องกัน
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

สยามมกุฎราชกุมาร
ธงประจำพระอิสริยยศ
ผู้ดำรงตำแหน่งคนปัจจุบัน
ตำแหน่งว่าง
ตั้งแต่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559
การเรียกขานใต้ฝ่าละอองพระบาท
สมาชิกของราชวงศ์จักรี
ผู้แต่งตั้งพระมหากษัตริย์ไทย
วาระตลอดพระชนม์ชีพหรือจนกว่าจะสืบราชสมบัติ
ผู้ประเดิมตำแหน่งสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร
สถาปนา14 มกราคม พ.ศ. 2430 (139 ปีก่อน) (2430-01-14)

สยามมกุฎราชกุมาร เป็นพระราชอิสริยยศมกุฎราชกุมารของประเทศไทย สำหรับเป็นตำแหน่งพระรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงในการสืบราชสมบัติต่อจากพระมหากษัตริย์ไทยตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467 โดยสยามมกุฎราชกุมารจะดำรงพระยศนี้ไปจนกระทั่งเสด็จขึ้นทรงราชย์เป็นพระมหากษัตริย์ทันทีเมื่อพระมหากษัตริย์พระองค์ก่อนหน้าเสด็จสวรรคตหรือสละราชสมบัติ

พระอิสริยยศนี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นผู้ทรงกำหนดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2429 เพื่อเป็นตำแหน่งของพระรัชทายาทแทนตำแหน่งพระมหาอุปราชกรมพระราชวังบวรสถานมงคล โดยใช้สืบเนื่องมาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยาทรงแต่งตั้งไว้แล้ว

ประวัติ

ในสมัยกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ทรงตรากฎมนเทียรบาลซึ่งมีการลำดับยศของพระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการทั่วไป ในกฎมณเฑียรบาลนั้นลำดับพระยศของพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ที่ประสูติแต่พระอัครมเหสีเป็น "สมเด็จหน่อพระพุทธเจ้า" มีพระเกียรติยศเหนือกว่าพระบรมวงศานุวงศ์ทั้งปวง แต่ก็ไม่ได้กำหนดชัดเจนว่า ตำแหน่งสมเด็จหน่อพระพุทธเจ้าเป็นรัชทายาท จนกระทั่ง ในรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงตราพระราชกำหนดศักดินาพลเรือนขึ้น จึงทรงกำหนดให้สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอซึ่งได้เฉลิมพระราชมณเฑียรแล้วทรงศักดินาหนึ่งแสนดำรงพระราชอิสริยยศเป็นพระมหาอุปราช แต่ตำแหน่งพระมหาอุปราชก็หาได้แต่งตั้งในทุกแผ่นดินไม่[1]

ส่วนสมัยกรุงรัตนโกสินทร์นั้น พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งพระมหาอุปราช (กรมพระราชวังบวรสถานมงคล) ในทุกรัชกาล โดยเป็นตำแหน่งสำหรับพระราชทานแก่พระบรมวงศานุวงศ์ผู้มีความดีความชอบยิ่งใหญ่เฉพาะพระองค์ เมื่อพระมหาอุปราชพระองค์นั้นเสด็จสวรรคตแล้ว แต่ถ้ายังไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์ใดที่มีความชอบเสมอเหมือน พระมหากษัตริย์ก็มิทรงแต่งตั้งพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์ใดที่พระมหาอุปราช

หลังจากที่กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญเสด็จทิวงคตในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์มีพระราชดำริว่า ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลไม่เหมาะสมกับกาลสมัยและอาจทำให้ชาวต่างประเทศเข้าใจสับสน และมีพระราชดำริว่า พระราชอิสริยยศ "สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช" ซึ่งเรียกว่า สมเด็จหน่อพระพุทธเจ้า ที่ได้ตั้งขึ้นไว้ตั้งแต่ครั้งสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 เป็นตำแหน่งที่สอดคล้องตามแบบอย่างการสืบสันตติวงศ์ของพระมหากษัตริย์ในนานาอารยประเทศ ที่มีราชประเพณีแต่งตั้งพระราชโอรสองค์ใหญ่เป็นมกุฎราชกุมารดำรงตำแหน่งรัชทายาท[2] จึงมีพระบรมราชโองการประกาศยกเลิกตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2428 และโปรดให้มีตำแหน่ง "สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร" ซึ่งเป็นตำแหน่งที่จะทรงเป็นรัชทายาทสืบราชสันตติวงศ์สืบไป โดยมีสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร เป็นสยามมกุฎราชกุมารพระองค์แรก

อย่างไรก็ตาม ตำแหน่งสยามมกุฎราชกุมารนี้ก็เกือบจะถูกยกเลิกในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเช่นเดียวกัน หลังจากที่สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร ที่กำลังทรงศึกษา ณ ประเทศอังกฤษ ทรงพระประชวรเป็นพระโรคไส้ติ่งอักเสบ และพระองค์ทรงพระราชดำริถึงคำสาปแช่งจากสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ซึ่งทำให้พระมหาอุปราชที่เสด็จพระราชดำเนินมาประทับในพระราชวังบวรสถานมงคล จนถึงสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จสวรรคตหรือเสด็จทิวงคตก่อนพระมหากษัตริย์ทั้งสิ้น พระองค์จึงมีพระราชปรารภว่า "ถ้าลูกโตตาย เป็นเลิกตั้งมกุฎราชกุมารเด็ดขาด เพราะอาถรรพ์เสียแล้ว" แต่ในที่สุด สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร ก็ทรงหายจากพระอาการประชวร และเสด็จนิวัติพระนครได้ ทำให้ตำแหน่งสยามมกุฎราชกุมารไม่ถูกยกเลิก ภายหลังพระองค์ได้เสด็จขึ้นทรงราชย์เป็นพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาธีรราชเจ้า[3]

ธงประจำพระอิสริยยศ

ธงประจำพระองค์สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร เรียกว่า ธงเยาวราช มีขึ้นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2440 ธงมีพื้นสีขาบ ขนาดกว้าง 5 ส่วน ยาว 6 ส่วน รูปเครื่องหมายกลางธงเหมือนอย่างธงมหาราช กล่าวคือ ตรงกลางเป็นรูปโล่ ในโล่แบ่งออกเป็น 3 ช่อง ช่องบนเป็นรูปช้างไอยราพตอยู่บนพื้นสีเหลืองบอกนามสยามเหนือ สยามใต้ และสยามกลาง ช่องล่างข้างขวาเป็นรูปช้างเผือกอยู่บนพื้นชมพูหันออกไปข้างเสา เป็นนามสัญญาแห่งลาวประเทศ ช่องล่างซ้ายเป็นรูปกฤชคดและตรง สองอันไขว้กันอยู่บนพื้นแดงบอกนามสัญญามลายูประเทศ เบื้องบนแห่งโล่มีจักรีไขว้กันและมีพระมหาพิชัยมงกุฎสวมอยู่บนจักรี แต่เครื่องสูงข้างโล่ของธงเยาวราชนั้นเป็น 5 ชั้น ธงเยาวราชนี้สำหรับชักขึ้นบนเสาใหญ่ในเรือพระที่นั่งหรือเรือลำหนึ่งลำใด ซึ่งสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมารเสด็จโดยอิสริยยศเป็นที่หมายให้ปรากฏว่าได้เสด็จอยู่ในเรือลำนั้น [4]

ครั้นถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์โปรดให้ยกเลิกธงเยาวราชแล้วเปลี่ยนเป็น ธงเยาวราชใหญ่ และ ธงเยาวราชน้อย[5] ปัจจุบัน ธงเยาวราชใหญ่เป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส พื้นธงมี 2 สี พื้นรอบนอกสีขาบ พื้นรอบในสีเหลืองกว้างยาวครึ่งส่วนของพื้นรอบนอก ตรงกลางรอบในมีรูปครุฑพ่าห์สีแดง ส่วนธงเยาวราชน้อยแบ่งความยาวออกเป็น 2 ตอน ตอนต้นมีลักษณะและสัณฐานเหมือนกับธงเยาวราชใหญ่แต่กว้างไม่เกินกว่า 60 เซนติเมตร ตอนปลายมีลักษณะเป็นชายต่อสีขาวแปลงเป็นรูปธงยาวเรียว โดยให้ปลายสุดกว้างครึ่งหนึ่งของต้น ปลายธงตัดเป็นแฉกรูปหางนกแซงแซวลึก 3 ใน 8 ส่วนของความยาวของผืนธง ความยาวของผืนธงเป็น 8 เท่าของความกว้างของตอนต้น ธงนี้ถ้าชักขึ้นแทนธงเยาวราชใหญ่ หมายความว่า โปรดเกล้าฯ ให้งดการยิงสลุตถวายคำนับ[6]

เครื่องราชอิสริยยศ

เครื่องประกอบพระราชอิสริยยศประจำตำแหน่งสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร ในปัจจุบัน ประกอบด้วย[7]

  • พระสุพรรณบัฏ พร้อมหีบทองคำลงยาประดับเพชร และพระราชลัญจกร
  • หมวดเครื่องศิราภรณ์
    • พระอนุราชมงกุฎ
    • พระมาลาเส้าสูงเครื่องทองคำลงยา
  • หมวดเครื่องศัสตราวุธ
    • พระแสงฝักทองเกลี้ยง
    • พระแสงกระบี่สันปรุทองคำลงยาศีรษะนาคสามเศียร
  • หมวดเครื่องราชภรณ์อันเป็นมงคล
    • พระสังวาลพระนพน้อย พระประคำทองคำ พระดิ่งทองคำสายทอง พระตะกรุดทองคำลงยาประดับเพชรสายทอง พระธำมรงค์นพรัตน์
  • หมวดเครื่องราชูปโภค
    • พานพระศรีทองคำลงยาเครื่องพร้อม พระคนโททองคำลงยาพร้อมพานรอง พระสุวรรณศรีทองคำลงยา หีบพระศรีไม้แดงหุ้มทองคำลงยาพร้อมพานรอง ที่ชงทองคำเครื่องพร้อม กากระบอกทองคำ

รายพระนามสยามมกุฎราชกุมาร

สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร จนถึงปัจจุบันมีทั้งหมด 3 พระองค์ ได้แก่

พระฉายาลักษณ์ พระนามาภิไธย ความสัมพันธ์กับพระมหากษัตริย์ วันประกาศสถาปนา วันประกอบพระราชพิธีสถาปนา สิ้นสุดตำแหน่ง
ความสัมพันธ์ พระมหากษัตริย์ พระราชสมภพแต่ วันที่ สาเหตุ
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ อดิศวรมหาจุฬาลงกรณ์ บดินทรสมมติเทพยวรางกูร บรมมกุฎนเรนทรสูริย์ขัตติยสันตติวงศ์ อุกฤษฐพงศ์วโรภโตสุชาต ธัญญลักษณวิลาศวิบุลยสวัสดิ์ ศิริวัฒนวิสุทธิ สยามมกุฎราชกุมาร พระราชโอรส (ชั้นเจ้าฟ้า) พระองค์ใหญ่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า 14 มกราคม พ.ศ. 2430[1] 4 มกราคม พ.ศ. 2438 สวรรคต
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ
สยามมกุฎราชกุมาร
พระราชโอรส (ชั้นเจ้าฟ้า) พระองค์รอง สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง 4 มกราคม พ.ศ. 2438[8][9] 8 มีนาคม พ.ศ. 2438[10] 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 สืบราชสมบัติ
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร สิริกิตยสมบูรณสวางควัฒน วรขัตติยราชสันตติวงศ์ มหิตลพงศอดุลยเดช จักรีนเรศยุพราชวิสุทธิ สยามมกุฎราชกุมาร พระราชโอรส พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ บรมราชชนนีพันปีหลวง 28 ธันวาคม พ.ศ. 2515[11] 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 (นิตินัย)
1 ธันวาคม พ.ศ. 2559 (พฤตินัย)
สืบราชสมบัติ

รายพระนามพระรัชทายาท

รายพระนามพระรัชทายาททั้งผู้มีสิทธิโดยตรงและโดยสันนิษฐานในลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ของราชวงศ์จักรีตั้งแต่ พ.ศ. 2429 โดยพระนามที่เป็นตัวหนา คือต่อมาได้เสด็จขึ้นทรงราชย์เป็นพระมหากษัตริย์

พระรัชทายาทในลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ไทย
พระรัชทายาท สถานะ ความสัมพันธ์กับพระมหากษัตริย์ เริ่มต้น สิ้นสุด ระยะเวลา ลำดับถัดไป
(ความสัมพันธ์กับพระรัชทายาท)
พระมหากษัตริย์
วันที่ สาเหตุ วันที่ สาเหตุ

สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร
มีสิทธิโดยตรง พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ซึ่งประสูติแต่พระอัครมเหสี[a] 14 มกราคม พ.ศ. 2429 เริ่มต้นการสืบราชสันตติวงศ์แบบสมัยใหม่ 4 มกราคม พ.ศ. 2438 สวรรคตด้วยพระโรคไข้รากสาดน้อย 8 ปี 11 เดือน 21 วัน สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ กรมขุนเทพทวาราวดี
พ.ศ. 2429–2438, พระอนุชาต่างพระราชมารดา
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร
มีสิทธิโดยตรง พระราชโอรสพระองค์ที่สามซึ่งประสูติแต่พระอัครมเหสี[b] 4 มกราคม พ.ศ. 2438 พระเชษฐาต่างพระราชมารดาสวรรคตโดยไม่มีพระราชบุตร 23 คุลาคม พ.ศ. 2453 พระราชบิดาสวรรคต; สืบราชสมบัติ 15 ปี 9 เดือน 19 วัน สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมขุนพิษณุโลกประชานาถ
พ.ศ. 2438–2453, พระโสทรขนิษฐภาดา

สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ
โดยสันนิษฐาน พระโสทรานุชา 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 พระโสทรเชษฐภาดาสืบราชสมบัติโดยยังไม่มีพระราชบุตร 13 มิถุนายน พ.ศ. 2463 สิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคพระปับผาสะเป็นพิษ 9 ปี 7 เดือน 21 วัน สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา
พ.ศ. 2453–2463, พระโสทรขนิษฐภาดา
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา
โดยสันนิษฐาน พระโสทรานุชา[c] 13 มิถุนายน พ.ศ. 2463 พระโสทรเชษฐภาดาทิวงคตโดยไม่มีพระบุตรเต็มชาติ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2467 สิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคพระวักกะอักเสบ 3 ปี 7 เดือน 27 วัน สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราไชย
พ.ศ. 2463–2466, พระโสทรขนิษฐภาดา
หม่อมเจ้าวรานนท์ธวัช
พ.ศ. 2466–2467, พระภาติยะ

หม่อมเจ้าวรานนท์ธวัช
โดยสันนิษฐาน พระราชภาติยะ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2467 พระปิตุลาทิวงคตโดยไม่มีพระบุตร 2 กันยายน พ.ศ. 2467 ข้ามลำดับโดยพระบรมราชโองการ[d] 6 เดือน 24 วัน สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมขุนศุโขไทยธรรมราชา
พ.ศ. 2467, พระปิตุลา

สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา
โดยสันนิษฐาน พระโสทรานุชา 2 กันยายน พ.ศ. 2467 พระภาติยะถูกข้ามลำดับ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 พระโสทรเชษฐภาดาสวรรคตโดยไม่มีพระราชโอรสซึ่งทรงพระชนม์; สืบราชสมบัติ 1 ปี 2 เดือน 24 วัน สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร์
พ.ศ. 2467–2468, พระเชษฐาต่างพระราชมารดา

สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร์
โดยสันนิษฐาน พระเชษฐาต่างพระราชมารดา 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 พระอนุชาต่างพระราชมารดาสืบราชสมบัติโดยยังไม่มีพระราชบุตร 24 กันยายน พ.ศ. 2472 สิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคฝีบิดในพระยกนะ 3 ปี 9 เดือน 29 วัน พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล
พ.ศ. 2468–2472, พระโอรสพระองค์ใหญ่
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล
โดยสันนิษฐาน พระภาติยะ 24 กันยายน พ.ศ. 2472 พระบิดาสิ้นพระชนม์ 2 มีนาคม พ.ศ. 2478 พระปิตุลาสละราชสมบัติโดยยังไม่มีพระราชบุตร; สืบราชสมบัติ 5 ปี 5 เดือน 6 วัน พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภูมิพลอดุลเดช
พ.ศ. 2472–2478, พระโสทรขนิษฐภาดา

สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภูมิพลอดุลยเดช
โดยสันนิษฐาน พระโสทรานุชา 2 มีนาคม พ.ศ. 2478 พระโสทรเชษฐภาดาสืบราชสมบัติโดยยังไม่มีพระราชบุตร 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 พระโสทรเชษฐภาดาสวรรคตโดยไม่มีพระราชบุตร; สืบราชสมบัติ 11 ปี 3 เดือน 7 วัน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
พ.ศ. 2478–2487, พระปิตุลา
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร
พ.ศ. 2487–2489, พระภาดา

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต
โดยสันนิษฐาน พระภาดา 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 พระภาดาสืบราชสมบัติโดยยังไม่มีพระราชบุตร 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2495 ถูกแทนที่; พระมหากษัตริย์มีพระราชโอรสประสูติกาล 6 ปี 1 เดือน 19 วัน พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุขุมาภินันท์
พ.ศ. 2489–2495, พระอนุชาต่างพระมารดา
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร
มีสิทธิโดยตรง พระราชโอรสเพียงพระองค์เดียว 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2495 พระราชสมภพ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 พระราชบิดาสวรรคต; สืบราชสมบัติ 64 ปี 2 เดือน 15 วัน พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต
พ.ศ. 2495–2502, พระญาติชั้นพระปิตุลา
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุขุมาภินันท์
พ.ศ. 2502–2517, พระญาติชั้นพระปิตุลา
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
พ.ศ. 2517–2521, พระโสทรขนิษฐภคินี[e]
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา
พ.ศ. 2521–2522, พระราชธิดาเพียงพระองค์เดียว
หม่อมเจ้าจุฑาวัชร มหิดล
พ.ศ. 2522–2540, พระราชโอรสองค์ใหญ่
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา
พ.ศ. 2540–2548, พระราชธิดาพระองค์ใหญ่[f]
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าทีปังกรรัศมีโชติ
พ.ศ. 2548–2559, พระราชโอรสที่ยอมรับเพียงพระองค์เดียว

สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ มหาวชิโรตตมางกูร สิริวิบูลยราชกุมาร
โดยสันนิษฐาน พระราชโอรสที่ยอมรับเพียงพระองค์เดียว[g] 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 พระราชบิดาสืบราชสมบัติ
ปัจจุบัน
10 ปี 1 เดือน สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
พ.ศ. 2559–2569, พระเชษฐภคินีต่างพระราชมารดา
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา
พ.ศ. 2569–ปัจจุบัน, พระเชษฐภคินีต่างพระราชมารดา
  1. ↑ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 8 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระองค์ใหญ่ในสมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี
  2. ↑ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 11 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระองค์ใหญ่ในสมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ ส่วนสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าอิศริยาลงกรณ์ ผู้เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 9 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระองค์ที่ 2 ในสมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี สิ้นพระชนม์หลังจากประสูติได้ 21 วัน
  3. ↑ ในวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2466 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชโอรสซึ่งสิ้นพระชนม์ในวันแรกประสูติ
  4. ↑ หม่อมเจ้าวรานนท์ธวัช ถูกข้ามลำดับเนื่องจากมีพระมารดาต่ำศักดิ์
  5. ↑ ใน พ.ศ. 2517 ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ถูกเปลี่ยนจากฝ่ายหน้าเท่านั้นไปสู่การสามารถเสนอพระนามพระราชธิดาได้โดยรัฐธรรมนูญซึ่งถือว่ามีลำดับศักดิ์เหนือกว่ากฎมณเฑียรบาล
  6. ↑ หม่อมเจ้าจุฑาวัชร, หม่อมเจ้าวัชเรศร, หม่อมเจ้าจักรีวัชร และหม่อมเจ้าวัชรวีร์ มหิดล ออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์
  7. ↑ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ มหาวชิโรตตมางกูร สิริวิบูลยราชกุมาร เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 5 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว

ดูเพิ่ม

อ้างอิง

  1. 1 2 ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศเฉลิมพระปรมาภิไธย สถาปนาสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าราชกุมารพระองค์ใหญ่ เป็น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ เก็บถาวร 2012-06-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๓, ตอน ๔๔, วันที่ ๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๒๙, หน้า ๓๖๘
  2. ↑ "พระราชพิธีสถาปนา เฉลิมพระนามาภิไธย สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2010-04-09. สืบค้นเมื่อ 2010-08-07.
  3. ↑ "ดวงใจของพระพุทธเจ้าหลวง!! "ถ้าลูกโตตาย เป็นเลิกตั้งมกุฎราชกุมารเด็ดขาด" ทรงนึกถึงคำสาปอาถรรพ์วังหน้า จนเกือบยกเลิกตำแหน่ง"สยามมกุฎราชกุมาร"". ทีนิวส์. 6 กรกฎาคม 2017. สืบค้นเมื่อ 7 กรกฎาคม 2026.
  4. ↑ พระราชบัญญัติธง รัตนโกสินทร์ ศก ๑๑๖
  5. ↑ พระราชบัญญัติธง รัตนโกสินทร์ ศก ๑๒๙
  6. ↑ ราชกิจจานุเบกษา, พระราชบัญญัติธง พ.ศ. ๒๕๒๒ เก็บถาวร 2007-09-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๙๖, ตอน ๑๑ ก ฉบับพิเศษ, ๓๐ เมษายน พ.ศ. ๒๕๒๒, หน้า ๑
  7. ↑ "ภาพเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2011-03-26. สืบค้นเมื่อ 2010-08-10.
  8. ↑ ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศสถาปนา สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธสยามมกุฎราชกุมาร เก็บถาวร 2011-11-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๑๑, ตอน ๔๓, ๒๐ มกราคม พ.ศ. ๒๔๓๗, หน้า ๓๔๖
  9. ↑ การสถาปนาสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชเจ้าฟ้ามหาวชิราวุธสยามมกุฎราชกุมาร
  10. ↑ "สยามมกุฎราชกุมาร: สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร". สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร. 27 กรกฎาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 10 พฤษภาคม 2026.
  11. ↑ ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนาสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร เก็บถาวร 2009-08-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๘๙, ตอน ๒๐๐ ก, ฉบับพิเศษ, ๒๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๕, หน้า ๑