ราชสกุลจักรพงษ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ราชสกุลจักรพงษ์
COA of Chakrabongse.jpg
ต้นราชสกุล สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ
วันที่พระราชทานนามสกุล 5 มิถุนายน พ.ศ. 2472[1]


สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ราชสกุลจักรพงษ์ ในราชกิจจานุเบกษาสะกดว่า จักรพงศ์[1] เป็นราชสกุลที่สืบเชื้อสายจากสมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มีตราประจำราชสกุล เป็นจักรและตะบองไขว้กัน มีที่มาจากพระนามจักรพงษ์ ภาษาอังกฤษเขียนออกมาฝรั่งอ่านว่า จักรกระบอง[2]

ประวัติ[แก้]

ต้นราชสกุลจักรพงษ์คือสมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ หรือทูลกระหม่อมเล็ก พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระราชอนุชาในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นพระเชษฐาธิราชในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

แต่สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถได้แหวกม่านประเพณีด้วยการเสกสมรสกับคัทริน เดสนิตสกี สุภาพสตรีเชื้อสายยูเครนจากรัสเซีย และทำให้พระราชชนกและพระราชชนนีทรงผิดหวังและกริ้วหนัก เพราะในขณะนั้นสมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถเป็นรัชทายาทลำดับที่สองแห่งการสืบราชสันตติวงศ์[3] เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตรัสถามสมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถว่า "ถ้ามีลูกออกมาแล้ว จะให้มันเป็นอะไร" สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถกราบบังคมทูลตอบว่า "ไม่ต้องเป็นอะไรเลย ให้มันเป็นมิสเตอร์ก็ได้"[4] หม่อมคัทรินประสูติพระโอรส "ลูกครึ่ง" และมีฐานันดรเป็นหม่อมเจ้าโดยอัตโนมัติคือหม่อมเจ้าพงษ์จักร[5] ซึ่งสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงประทานพระนาม[6]

ล่วงมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงรับหม่อมคัทรินเป็นสะใภ้หลวง และพระราชทานนามสกุลให้ว่า ณ พิศณุโลก เมื่อ พ.ศ. 2456 สำหรับหม่อมคัทรินเป็นกรณีพิเศษ[7] ต่อมาหม่อมคัทรินหย่าร้างกับพระสวามีในปี พ.ศ. 2462[3] ออกจากสยามไปอยู่เซี่ยงไฮ้[8] ส่วนสมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถอยู่กินกับหม่อมเจ้าชวลิตโอภาศ รพีพัฒน์ระยะหนึ่งโดยมิได้เสกสมรส[9] เพราะมิได้รับพระบรมราชานุญาต[10] ก่อนทิวงคตในปีถัดมา[11] พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระกรุณาสงสารพระภาติยะซึ่งกำพร้าชนกชนนี จึงสถาปนาหม่อมเจ้าพงษ์จักรขึ้นเป็นพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2463[12] แต่ในปี พ.ศ. 2466 ทรงร่างกฎมนเทียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ ประกาศใช้เมื่อ พ.ศ. 2467 ให้ยกเว้นผู้มีพระชายาเป็นนางต่างด้าวจากการสืบราชสันตติวงศ์ ด้วยเหตุนี้พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์จึงถูกตัดออกจากการสืบราชสมบัติ เพราะมีหม่อมมารดาเป็นนางต่างด้าว[6]

ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานราชสกุลแก่พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ พระภาติยะว่า จักรพงศ์ ณ อยุธยา (Chakrabongs na Ayudhya) เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2472[1] โดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวรับสั่งกับพระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ว่า "อย่าแต่งงานกับสตรีต่างชาติ"[8] แต่ในปี พ.ศ. 2481 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ได้ขอพระบรมราชานุญาตเสกสมรสกับเอลิสะเบธ ฮันเตอร์ (Elisabeth Hunter)[13] สตรีชาวสหราชอาณาจักรเชื้อสายอังกฤษและสกอต และมีธิดาคือหม่อมราชวงศ์นริศรา จักรพงษ์ ทำให้ราชสกุลนี้มีเชื้อสายยุโรปมากขึ้น[8][14]

หม่อมราชวงศ์นริศราสมรสครั้งแรกกับแอลเลน เลวี (Allen Levy) ชายสหราชอาณาจักรเชื้อสายยิว จึงเปลี่ยนไปใช้ชื่อสกุลสามี[15] มีบุตรคือจุลจักร จักรพงษ์ แต่หลังการหย่าร้าง หม่อมราชวงศ์นริศราจึงกลับมาใช้ราชสกุลจักรพงษ์ตามเดิม แล้วสมรสอีกครั้งกับกอสวัสดิ์ สวัสดิวัตน์ ทอมสัน ลูกครึ่งไทย-อังกฤษ[16] ผู้มีมารดามาจากราชสกุลสวัสดิวัตน์[17] มีบุตรชายอีกคนหนึ่งคือภูวสวัสดิ์[8] บุตรทั้งสองใช้ราชสกุลจักรพงษ์ตามมารดา มิได้สืบตามบิดาอย่างปรกติ จึงไม่ลงท้ายว่า ณ อยุธยา ต่อมาจุลจักรสมรสกับทัศนาวลัย องอาจอิทธิชัย นักแสดงหญิงชาวไทยมุสลิมเมื่อ พ.ศ. 2552 จึงเปลี่ยนไปนับถือศาสนาตามภรรยา ด้วยเหตุนี้ราชสกุลจักรพงษ์ในสายของจุลจักรจึงนับถือศาสนาอิสลาม[18][19]

สมาชิกราชสกุล[แก้]

สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถและหม่อมคัทริน
พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์และหม่อมเอลิสะเบธ
ชั้นที่ 1
ชั้นที่ 2
ชั้นที่ 3
ชั้นที่ 4
ชั้นที่ 5
  • ทัศนจักร จักรพงษ์ (พ.ศ. 2553–ปัจจุบัน)[20]
  • ปารุสก์ จักรพงษ์ (พ.ศ. 2557–ปัจจุบัน)[21]
หมายเหตุ ตัวเอียง คือสมาชิกราชสกุลอันเนื่องมาจากการเสกสมรส/สมรส และ "†" คืออดีตสมาชิกราชสกุล

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 1.2 "พระบรมราชโองการ ประกาศ พระราชทานนามสกุลสำหรับเชื้อพระวงศ์พระบรมราชวงศ์ชั้น 5" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 46 (0ก): 21. 9 มิถุนายน พ.ศ. 2472.
  2. วิษณุ เครืองาม. โลกนี้คือละคร. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน, 2554. หน้า 118.
  3. 3.0 3.1 ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย (10 มกราคม 2560). "คำมั่นสัญญาของหม่อมแหม่ม". ศิลปวัฒนธรรม. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  4. วีระยุทธ ปีสาลี (10 สิงหาคม 2561). "สะใภ้เจ้า : จากสตรีสามัญสู่สายสัมพันธ์แห่งราชตระกูล". ศิลปวัฒนธรรม. (39:10),หน้า 72-77
  5. "๖๘. ตึกพยาบาล (๑)". จดหมายเหตุวชิราวุธ. 1 กรกฎาคม 2557. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  6. 6.0 6.1 สุพจน์ ด่านตระกูล. "ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับท่านปรีดีฯ และกรณีสวรรคต". ปรีดี-พูนศุข พนมยงค์. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  7. "ประกาศพระราชทานนามสกุลพิเศษ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 30 (0 ง): 832. 27 กรกฎาคม 2456.
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 "ม.ร.ว.นริศรา พระธิดาพระองค์จุลจักรพงษ์ เผยชีวิตการเป็นเจ้าลูกครึ่ง". สนุกดอตคอม. 4 กุมภาพันธ์ 2552. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  9. ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย (22 สิงหาคม 2561). "ชีวิตรักหม่อมแคทยา และประเพณีอันน่ารังเกียจ". ศิลปวัฒนธรรม. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  10. ส. ศิวรักษ์. รากงอกก่อนตาย. กรุงเทพฯ : สยามปริทัศน์, 2555, หน้า 202
  11. "เข้าใจปัจจุบันรู้จักอดีต ชมวังปารุสก์รำลึกถึง 'เจ้าฟ้าจักรพงษ์ฯ'". วอยซ์ทีวี. 13 กันยายน 2560. สืบค้นเมื่อ 30 กันยายน 2561.
  12. "พระบรมราชโองการ ประกาศยกหม่อมเจ้าเปนพระองค์เจ้า" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 37 (0ก): 152. 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2463.
  13. วีระยุทธ ปีสาลี (10 สิงหาคม 2561). "สะใภ้เจ้า : จากสตรีสามัญสู่สายสัมพันธ์แห่งราชตระกูล". ศิลปวัฒนธรรม. (39:10),หน้า 79-80
  14. "เปิด "บ้านจักรพงษ์" คุยสตรีไทย "ม.ร.ว.นริศรา" กับเรื่องราว 2 ชีวิต". สนุกดอตคอม. 4 กุมภาพันธ์ 2558. สืบค้นเมื่อ 30 กันยายน 2561.
  15. "Book reviews". Motor Sport Magazine. เมษายน 2525. สืบค้นเมื่อ 30 กันยายน 2561.
  16. "ราชสกุล 'ราชวงศ์จักรี' ร่วมส่งเสด็จ ร.9". มติชนออนไลน์. 23 ตุลาคม 2560. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  17. กษิดิศ อนันทนาธร (8 พฤศจิกายน 2560). ""ชีวิตของพ่อ : ท่านชิ้น ผู้อาภัพ" – ม.ร.ว.สายสวัสดี สวัสดิวัตน". The 101 World. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  18. ""ฮิวโก้-ฮาน่า" ประกาศแต่งแน่ 21 มี.ค.ลั่นแม้ต่างศาสนา-การเมือง แต่ก็รักกันได้". MGR Online. 3 กุมภาพันธ์ 2552. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  19. "เปิดชีวิตคู่!! 'ฮิวโก้'พบรัก'ฮาน่า'เจอกฎห้ามเป็นข่าวกลัวครหาสะใภ้เจ้า สามีสมถะทิ้งเงินปีละ 20 ล." ข่าวสด. 31 มกราคม 2561. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  20. "คลอดแล้ว ! "น้องฮาร์เปอร์" ลูกชายคนแรก"ฮิวโก้-ฮาน่า"". โพสต์ทูเดย์. 20 พฤศจิกายน 2553. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.
  21. "ฮิวโก้ ฮาน่า ได้ลูกชายคนที่ 2 ตั้งชื่อ "น้องฮันเตอร์"". สนุกดอตคอม. 1 กรกฎาคม 2557. สืบค้นเมื่อ 28 กันยายน 2561.