ประโยชน์นิยม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

ประโยชน์นิยม (อังกฤษ: utilitarianism) หมายถึง แนวคิดที่เชื่อว่าคุณค่าทางศีลธรรมเป็นการกระทำที่ขึ้นอยู่กับการทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม กล่าวคือ เป็นการกระทำที่ก่อให้เกิดความสุขหรือความพอใจขึ้นในบุคคลโดยทั่วไป ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของผลลัพธ์นิยม หรือการยึดถือคุณค่าทางศีลธรรมขึ้นอยู่กับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเป็นหลัก นักคิดทั้งหลายได้นิยามคำว่า "ประโยชน์" นี้หมายถึงความดีสูงสุด ได้แก่ ความสุขหรือความพอใจ (ตรงกันข้ามกับความทรมานหรือความเจ็บปวด) ทำให้อาจสามารถอธิบายได้ด้วยรูปแบบของชีวิตว่า ความสุขหรือความพอใจถือได้ว่าเป็นสิ่งที่มีความสำคัญสูงสุด

ประโยชน์นิยมถูกอธิบายด้วยถ้อยวลี "เป็นสิ่งดีสูงสุดสำหรับบุคคลจำนวนมากที่สุด" ดังนั้น ประโยชน์นิยมจึงเป็นที่รู้จักกันว่าเป็น "ทฤษฎีความสุขที่ยิ่งใหญ่ที่สุด" ประโยชน์นิยมยังเป็นการแสดงถึงลักษณะการเชื่อมโยงต่อหลักจริยธรรม ซึ่งมีความผิดแผกไปจากจริยศาสตร์ ซึ่งไม่พิจารณาว่าผลลัพธ์ของการกระทำเป็นตัวกำหนดศีลธรรม เป็นต้น โดยผู้ที่มีมุมมองตรงกันข้ามกับประโยชน์นิยมได้วิพากษ์วิจารณ์มุมมองในแบบประโยชน์นิยมอยู่เรื่อย ๆ แต่ผู้ลัทธิประโยชน์นิยมก็มีวิพากษ์วิจารณ์ต่อแนวคิดอื่น ๆ คล้าย ๆ กัน และเหมือนกับทฤษฎีทางจริยธรรมทั้งหลาย การปฏิบัติตามแนวคิดประโยชน์นิยมเองก็ต้องพึ่งองค์ประกอบภายนอกเช่นกัน ได้แก่ สติปัญญา ประสบการณ์ ทักษะสังคม และทักษะชีวิต

หนังสืออ่านเพิ่มเติม[แก้]

  • Cornman, James, et al. Philosophical Problems and Arguments - An Introduction, 4th edition Indianapolis, IN: Hackett Publishing Co., 1992.
  • Harwood, Sterling, "Eleven Objections to Utilitarianism," in Louis P. Pojman, ed., Moral Philosophy: A Reader, Indianapolis, IN: Hackett Publishing Co., 2003), and in Sterling Harwood, ed., Business as Ethical and Business as Usual, Wadsworth Publishing Co., 1996, Chapter 7.
  • Lyons, David, "Forms and Limits of Utilitarianism". Oxford: Oxford University Press, 1965.
  • Martin, Michael, "A Utilitarian Kantian Principle," Philosophical Studies, (with H. Ruf), 21, 1970, pp. 90–91.
  • Rosen, Frederick (2003). Classical Utilitarianism from Hume to Mill. Routledge, p. 28. ISBN 0-415-22094-7
  • Silverstein, Harry S. A Defence of Cornman’s Utilitarian Kantian Principle, Philosophical Studies (Dordrecht u.a.) 23, 212–215. 1972
  • Singer, Peter. The Expanding Circle: Ethics and Sociobiology, New York: Farrar, Straus & Giroux, 1981. [ISBN 0-374-15112-1]
  • Singer, Peter. Practical Ethics, 2nd edition, Cambridge: Cambridge University Press, 1993. [ISBN 0-521-43971-X]
  • Stokes, Eric. The English Utilitarians and India, Clarendon Press, 1963. [ASIN B0026QQ5GE]
  • Sumner, L. Wayne, Abortion: A Third Way, Princeton, NJ: Princeton University Press.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]