งูดิน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

งูดิน
ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: 87.8–0Ma ยุคครีเทเชียสตอนปลาย - ปัจจุบัน (ดูข้อความ)
Ramphotyphlops braminus.jpg
Brahminy blind snake,
Ramphotyphlops braminus
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ e
อาณาจักร: สัตว์
ไฟลัม: สัตว์มีแกนสันหลัง
ชั้น: Reptilia
อันดับ: กิ้งก่าและงู
อันดับย่อย: Serpentes
อันดับฐาน: งูดิน
Cope, 1864[1]
วงศ์

ดูข้อความ

งูดิน เป็นสัตว์เลื้อยคลานจำพวกงูกลุ่มหนึ่ง[2] จัดอยู่ในอันดับฐาน Scolecophidia[3] จัดเป็นงูขนาดเล็กที่สุด เป็นงูไม่มีพิษ มีลักษณะลำตัวยาวเรียว ปกคลุมด้วยเกล็ดมันวาว ขนาดเท่ากันตลอดลำตัวรวมทั้งเกล็ดท้อง มักมีสีน้ำตาลหรือดำ ลิ้นมี 2 แฉก มีขนาดลำตัวตั้งแต่ความยาวไม่กี่เซนติเมตรลักษณะคล้ายไส้เดือนหรือไส้ดินสอ ไปจนถึงความยาวกว่า 30 เซนติเมตร ตาขนาดเล็กมากอยู่ใต้เกล็ด บางชนิดมองไม่เห็นเลยจนเสมือนว่าตาบอด มักพบเจองูดินได้บ่อย ๆ บนพื้นดินช่วงหลังฝนตกใหม่ ๆ ดำรงชีวิตโดยการกินไข่และตัวอ่อนของมดและปลวกรวมถึงสัตว์ขาปล้องขนาดเล็กเป็นอาหาร

งูทั้งหมดในวงศ์นี้เป็นนักขุดงัด (สามารถขุดรูได้)[4] ปัจจุบันมีชนิดที่ยอมรับถึง 5 วงศ์ และ 39 สกุล[5]

การจำแนก[แก้]

วงศ์[3] ผู้อนุกรมวิธาน[3] สกุล[5] ชื่อสามัญ (ภาษาอังกฤษ)[3] สถานที่พบแพร่กระจายพันธุ์[1]
Anomalepididae Taylor, 1939 4 primitive blind snakes ตอนใต้ของอเมริกากลาง และทวีปอเมริกาใต้
Gerrhopilidae Vidal, Wynn, Donnellan & Hedges, 2010[6] 2 blind snakes อินเดีย, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้, อินโดนีเซีย, ฟิลิปปินส์ และนิวกินี[7]
Leptotyphlopidae Stejneger, 1892 13 slender blind snakes or threadsnakes แอฟริกา, เอเชียตะวันตก และทวีปอเมริกา
Typhlopidae Merrem, 1820 18 long-tailed blind snakes ภูมิภาคเขตร้อนส่วนใหญ่และกึ่งเขตร้อนหลายแห่งทั่วโลก
Xenotyphlopidae Vidal, Vences, Branch & Hedges, 2010[6] 1 blind snakes มาดากัสการ์

สำหรับในประเทศไทย เป็นงูดินที่อยู่ในวงศ์ Typhlopidae หรืองูดินตาบอด พบประมาณ 12 ชนิด ใน 2 สกุล คือ Typhlops เช่น งูดินตรัง (T. trangensis), งูดินหัวเหลือง (T. floweri), งูดินสองสี (T. muelleri) และสกุล Ramphotyphlops เช่น งูดินหัวขาว (R. albiceps) และงูดินบ้าน (R. braminus) เป็นต้น[8]

วิวัฒนาการชาติพันธุ์[แก้]

ตารางวิวัฒนาการชาติพันธุ์นำข้อมูลจาก Vidal et al. ใน ค.ศ. 2010 และ Fachini et al. ใน ค.ศ. 2020[6][9]

Scolecophidia

Anomalepididae




Leptotyphlopidae




Boipeba


Typhlopoidea

Gerrhopilidae




Xenotyphlopidae



Typhlopidae








อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 McDiarmid RW, Campbell JA, Touré TA (1999). Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Volume 1. Washington, District of Columbia: Herpetologists' League. 511 pp. ISBN 1-893777-00-6 (series). ISBN 1-893777-01-4 (volume).
  2. Vitt, Laurie J.; Caldwell, Janalee P. (2014). Herpetology: An Introductory Biology of Amphibians and Reptiles (Fourth ed.). Academic Press. pp. 597–603. ISBN 978-0-12-386919-7.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 "Scolecophidia". ระบบข้อมูลการจำแนกพันธุ์แบบบูรณาการ. สืบค้นเมื่อ 14 August 2007.
  4. Scolecophidia at Palaeos. Accessed 21 December 2013.
  5. 5.0 5.1 Uetz, Peter. "The Reptile Database". The Reptile Database. สืบค้นเมื่อ 31 December 2017.
  6. 6.0 6.1 6.2 Vidal, Nicolas; และคณะ (2010). "Blindsnake evolutionary tree reveals long history on Gondwana". Biology Letters. 6 (4): 558–561, page 560. doi:10.1098/rsbl.2010.0220. PMC 2936224. PMID 20356885.
  7. Vitt, Laurie J.; Caldwell, Janalee P. (2013). Herpetology: An Introductory Biology of Amphibians and Reptiles. Academic Press. p. 600. ISBN 9780123869203.
  8. วีรยุทธ์ เลาหะจินดา. วิทยาสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกและสัตว์เลื้อยคลาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 2552. 458 หน้า. ISBN 978-616-556-016-0
  9. Thiago Schineider Fachini; Silvio Onary; Alessandro Palci; Michael S.Y. Lee; Mario Bronzati; Annie Schmaltz Hsiou (2020). "Cretaceous blindsnake from Brazil fills major gap in snake evolution". iScience. 23 (12): Article 101834. doi:10.1016/j.isci.2020.101834. PMC 7718481. PMID 33305189.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]