อำเภอเชียงม่วน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอเชียงม่วน
แผนที่จังหวัดพะเยา เน้นอำเภอเชียงม่วน
ไดโนเสาร์แก่งหลวง บวงสรวงพระธาตุภูปอ
บ่อแร่ถ่านหิน ภูเขาดินฝั่งต้า
ท่าฟ้าโบราณสถาน ธารสวรรค์บ่อเบี้ย
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอเชียงม่วน
อักษรโรมัน Amphoe Chiang Muan
จังหวัด พะเยา
รหัสทางภูมิศาสตร์ 5604
รหัสไปรษณีย์ 56160
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 722.860 ตร.กม.
ประชากร 19,060 คน (พ.ศ. 2556)
ความหนาแน่น 26.36 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอเชียงม่วน หมู่ที่ 10 ตำบลเชียงม่วน อำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา 56160
พิกัด 18°53′12″N 100°18′12″E / 18.88667°N 100.30333°E / 18.88667; 100.30333
หมายเลขโทรศัพท์ 0 5449 5109
หมายเลขโทรสาร 0 5449 5109

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอเชียงม่วน (คำเมือง: Lanna-Chiang Muan.png) เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพะเยา เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอบ้านม่วง จังหวัดน่าน (อำเภอปง จังหวัดพะเยา ในปัจจุบัน) ต่อมาได้มีการแบ่งพื้นที่ตำบลสระ ตำบลเชียงม่วน ออกจากอำเภอปง จังหวัดเชียงราย พร้อมทั้งประกาศจัดตั้งตำบลบ้านมางอีกหนึ่งตำบล รวมเป็น กิ่งอำเภอเชียงม่วน จังหวัดเชียงราย ขึ้นตรงกับอำเภอปง ปี พ.ศ. 2518 ได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะเป็น อำเภอเชียงม่วน ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2520 จึงได้มีพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดพะเยา อำเภอเชียงม่วนจึงย้ายมาขึ้นกับจังหวัดนี้จนถึงปัจจุบัน

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอเชียงม่วนตั้งอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอเชียงม่วนแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 ตำบล 34 หมู่บ้าน ได้แก่

1. เชียงม่วน (Chiang Muan) 010 หมู่บ้าน
2. บ้านมาง (Ban Mang) 11 หมู่บ้าน
3. สระ (Sa) 13 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอเชียงม่วนประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 3 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลเชียงม่วน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงม่วนทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลบ้านมาง
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านมาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านมาง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเชียงม่วน)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระทั้งตำบล

ภูมิศาสตร์[แก้]

ที่ตั้ง[แก้]

อำเภอเชียงม่วนตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดพะเยา ที่ว่าการอำเภอเชียงม่วน ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่บ้านป่าซางคำ หมู่ที่ 10 ตำบลเชียงม่วน อยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดพะเยา ตามเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1091 (พะเยา-น่าน) ระยะทาง 125.3 กิโลเมตร ใช้เวลาในการเดินทางโดยรถยนต์ประมาณ 1 ชั่วโมง 45 นาที

ภูมิประเทศ[แก้]

ภูมิประเทศของอำเภอเชียงม่วน เป็นที่ราบสูงระหว่างภูเขา พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาและป่าไม้มีที่ราบสองฝั่งแม่น้ำยมและน้ำปี้ ระดับความสูงจากระดับน้ำทะเล 300 เมตร อำเภอเชียงม่วน มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 722.859 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 451,786 ไร่

ภูมิอากาศ[แก้]

อำเภอเชียงม่วนมีสภาพดินฟ้าอากาศคล้ายอำเภออื่น ๆ ของจังหวัดพะเยา แบ่งออก 3 ฤดู คือ

ประชากร[แก้]

ประกอบด้วยประชากร 3 กลุ่ม คือ

  • 1. กลุ่มคนเมือง มีขนบธรรมเนียมแบบล้านนา มีทุกหมู่บ้านในอำเภอเชียงม่วน
  • 2. กลุ่มคนไทลื้อ มีขนบธรรมเนียมแบบสิบสองปันนา อาศัยอยู่บ้านท่าฟ้าเหนือ บ้านท่าใต้ บ้านฟ้าสีทองบ้านฟ้าใหม่ บ้านหล่าย บ้านทุ่งมอก บ้านทุ่งเจริญ บ้านป่าแขม บ้านแพทย์ และบ้านมาง บางส่วน
  • 3. กลุ่มชาวเขาเผ่าเย้า นับถือผี เชื่อเรื่องโชคชะตา อาศัยอยู่บ้านบ่อต้นสัก บ้านนาบัว บ้านห้วยก้างปลา ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตรกรรมเป็นอาชีพหลัก

ตามสถิติข้อมูลอำเภอเชียงม่วน สำรวจเมื่อเดือน กันยายน พ.ศ. 2556 ดังนี้

  • ประชากรชาย 9,569 คน
  • ประชากรหญิง 9,507 คน

รวมทั้งสิ้น 19,076 คน

  • จำนวนครัวเรือนทั้งหมด 7,230 ครัวเรือน
  • จำนวนหลังคาบ้านทั้งหมด 7,230 หลังคาบ้าน
  • พื้นที่ทำการเกษตรทั้งหมด 71,299 ไร่
  • จำนวนครัวเรือนที่ทำเกษตร 4,689 ครัวเรือน

ทรัพยากรธรรมชาติสำคัญ[แก้]

แร่ธาตุในพื้นที่อำเภอเชียงม่วน ได้เคยมีการสำรวจพบแร่เหล็กที่พื้นที่บ้านหนองกลาง หมู่ที่ 7 ตำบลบ้านมาง และแร่ทองแดง ที่พื้นที่ บ้านปิน หมู่ที่ 3 ตำบลเชียงม่วนแต่มีปริมาณไม่เพียงพอในเชิงพาณิชย์ ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2532 กรมทรัพยากรธรณี ได้สำรวจพบแหล่งถ่านหินบ้านสระ ในบริเวณแอ่งเชียงม่วน อำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา ซึ่งมีปริมาณสำรองถ่านหินและลิกไนท์ ทางธรณีวิทยาสำรองยืนยัน (Measured) จำนวน 62.00 ล้านตัน ปริมาณสำรองบ่งชี้ (Indicate) จำนวน 1.59 ล้านตัน รวมทั้งสิ้น จำนวน 63.59 ล้านตัน กรมพัฒนาและส่งเสริมพลังงานกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม รับผิดชอบในการพัฒนาแหล่งถ่านหินบ้านสระ ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อ วันที่ 5 มิถุนายน 2533 ได้มอบอำนาจให้บริษัทเหมืองแร่เชียงม่วนจำกัด ขอประทานบัตรในกรมพัฒนาและส่งเสริมพลังงานซึ่งทางแผนกำหนดจะเริ่มผลิตลิกไนท์ บริเวณบ้านสระหมู่ที่ 4 ตำบลสระ ได้ประมาณกลางปี พ.ศ. 2537 โดยคาดว่าจะมีอัตราการผลิตสูงสุด ประมาณ ปีละ 5 แสนตัน และในปัจจุบันนี้ทางบริษัทได้ดำเนินการตามแผนที่กำหนด

การคมนาคม[แก้]

การคมนาคมระหว่างจังหวัด ใช้เส้นทางหลวงแผนดินหมายเลข 1019 (พะเยา- น่าน) 
ซึ่งเป็นถนนลาดยางเป็นหลักส่วนทางแยกเข้าสู้ตำบลและหมู่บ้านต่าง ๆ เป็นถนนลาดยาง ถนนหินคลุกและถนนลูกรังบดอัดแน่น สามารถใช้สัญจรไปมาได้สะดวกทุกฤดู ทุกตำบลและหมู่บ้าน

1. เริ่มจากสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดพะเยา ไปตามเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) ถึงบ้านแม่ต๋ำแยกซ้ายไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1019 (พะเยา – น่าน ) ผ่านอำเภอดอกคำใต้ อำเภอจุน อำเภอปง ไปสิ้นสุดเส้นทาง ที่อำเภอเชียงม่วน ระยะทางประมาณ 125 กิโลเมตร เป็นถนน ลาดยางโดยตลอดสามารถใช้ สัญจรไปมาได้สะดวก ทุกฤดู ใช้เวลาเดินทางโดยรถยนต์ประมาณ 1 ชั่วโมง 45 นาที

2. เริ่มต้นจากสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดพะเยา ไปตามทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) ถึงบ้านต๋ำแยกซ้ายไปตามทางหลวงหมายเลข 1019 (พะเยา – น่าน) ถึงอำเภอดอกคำใต้ แยกซ้ายทางหลวง หมายเลข 1251 ผ่านบ้านทุ่งหลวง บ้านถ้ำ บ้านงิ้ว บ้านแม่พริก บ้านปางงุ้น แยกซ้ายผ่าน บ้านสระ แยกขวาไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1091 (พะเยา – น่าน) ผ่านบ้านทุ่งหนอง บ้านบ่อตอง บ้านทุ่งมอก บ้านทุ่งเจริญ บ้านมางแยกซ้ายผ่านบ้านหนองอ้อ ไปสิ้นสุดเส้นทางี่อำเภอเชียงม่วน ระยะทางประมาณ 73 กิโลเมตร เป็นถนนลาดยาง ใช้เวลาในการเดินทางโดยรถยนต์ ประมาณ 1 ชั่วโมง 20 นาที

3. เริ่มต้นจากสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดพะเยา ไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1202 (พะเยา – ป่าแดด) ถึงบ้านหนองลาว แยกขวาไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1298 (บ้านห้วยลาน – บ้านหนองลาว) เลี้ยวซ้ายไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1091 (พะเยา – น่าน) ผ่านอำเภอจุน อำเภอปง ไปสิ้นสุดทางที่ อำเภอเชียงม่วนระยะทางประมาณ 117 กิโลเมตร เป็นถนนลาดยางโดยตลอด สามารถใช้สัญจรไปมาได้สะดวกทุกฤดูกาล ใช้เวลาเดินทางโดยรถยนต์ประมาณ 1 ชั่วโมง 30 นาที

การคมนาคมระหว่างอำเภอเชียงม่วนกับจังหวัดน่าน

โดยเน้นเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1120 (แพร่ – พะเยา ) เริ่มต้นจากอำเภอเชียงม่วน ผ่านอำเภอบ้านหลวงถึงจังหวัดน่าน ระยะประมาณ 75 กิโลเมตร เป็นถนนลาดยางโดยตลอด สามารถใช้สัญจรไปมาได้สะดวกทุกฤดูกาลใช้เวลาเดินทางโดยรถยนต์ประมาณ 1 ชั่วโมง 20 นาที

การคมนาคมระหว่างอำเภอเชียงม่วนกับจังหวัดแพร่

โดยเน้นเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1120 (แพร่ – พะเยา) เริ่มต้นจากอำเภอเชียงม่วน ผ่านอำเภอสอง อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ ระยะทางประมาณ 112 กิโลเมตรเป็นถนนลาดยางโดยตลอด สามารถใช้สัญจรไปมาสะดวกทุกฤดูกาล ใช้เวลาในการเดินทางโดยรถยนต์ประมาณ 1 ชั่วโมง 30 นาที

สถานศึกษา[แก้]

อำเภอเชียงม่วนมีโรงเรียนประถมศึกษา 14 แห่ง มีโรงเรียนมัธยมศึกษา 1 แห่ง คือ โรงเรียนเชียงม่วนวิทยาคม

สถานที่สำคัญ[แก้]

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

  1. วัดท่าฟ้าใต้ ตำบลสระ มีสถาปัตยกรรมที่สำคัญคือ วิหารวัดท่าฟ้าใต้
  2. วนอุทยานไดโนเสาร์-แก่งหลวง
  3. อุทยานแห่งชาติดอยภูนาง
  4. น้ำตกห้วยต้นผึ้ง
  5. หมู่บ้านไทลื้อบ้านทุ่งมอก ตำบลบ้านมาง
  6. ฝั่งต้า ตำบลเชียงม่วน
  7. พระธาตุปูปอ-จุดชมวิว ตำบลบ้านมาง

สินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์[แก้]

  1. ผ้าทอ
  2. ตุงไทลื้อ

เศรษฐกิจ[แก้]

อาชีพหลัก[แก้]

ทำการเกษตร เกษตรกรรมปลูกข้าว ข้าวโพด ยาสูบ รับจ้างหลังจากฤดูเก็บเกี่ยว

อาชีพเสริม[แก้]

ค้าขาย อุตสาหกรรมในครัวเรือน

ผลผลิตทางการเกษตรที่สำคัญ[แก้]

ข้าวโพด ข้าวเหนียว ผลไม้ ได้แก่ ลำไย มะขามหวาน

สาธารณสุข[แก้]

มีโรงพยาบาลจำนวนหนึ่งแห่ง ได้แก่

  • โรงพยาบาลเชียงม่วน

รัฐวิสาหกิจและธนาคาร[แก้]

  • การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอำเภอเชียงม่วน
  • บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด สาขาเชียงม่วน
  • สถานีเดินรถเมืองเชียงม่วน จังหวัดพะเยา (บริษัท ขนส่ง จำกัด )

ธนาคาร มีจำนวนสองแห่ง ได้แก่

ชาวเชียงม่วนที่มีชื่อเสียง[แก้]

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]