อำเภอวานรนิวาส

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอวานรนิวาส
แผนที่จังหวัดสกลนคร เน้นอำเภอวานรนิวาส
วานรเมืองธรรมะ วัดเสพระตะเคียนใหญ่ หินเหิบไหมมัดหมี่ คอนศรีข้าวเหม่าหวาน หนองม่วงงานแข่งเรือ ม่วนเหลือบุญพระเวสสันดร ออนซอนอ่างเก็บน้ำห้วยโทง
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอวานรนิวาส
อักษรโรมัน Amphoe Wanon Niwat
จังหวัด สกลนคร
รหัสทางภูมิศาสตร์ 4708
รหัสไปรษณีย์ 47120
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 1,001.0 ตร.กม.
ประชากร 121,610 คน (พ.ศ. 2552)
ความหนาแน่น 121.48 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอวานรนิวาส ตำบลวานรนิวาส อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร 47120
พิกัด 17°37′56″N 103°45′7″E / 17.63222°N 103.75194°E / 17.63222; 103.75194
หมายเลขโทรศัพท์ 0 4279 1379
หมายเลขโทรสาร 0 4279 1379

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

วานรนิวาส เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดสกลนคร เป็นอำเภอชั้นสอง

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอวานรนิวาสตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกค่อนไปทางทิศเหนือของจังหวัด ห่างจากตัวจังหวัดสกลนคร 82 กิโลเมตร และห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 780 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังนี้

ตราประจำอำเภอ[แก้]

ตราหนุมาน

ประวัติ[แก้]

เมื่อประมาณ พ.ศ. 2378 พระสุนทรราชวงษา เจ้าเมืองนครพนมได้เสร็จราชการสงครามแล้ว จึงกลับเมืองยโสธรตามเดิม ท้าวจันโสมซึ่งเป็นเพี้ย (ข้าราชการอีสานโบราณ) บ้านม่วงริมยาม ซึ่งคงจงรักภักดีต่อพระสุนทรราชวงษามาก ได้หาสมัครพรรคพวกได้ประมาณพันคนเศษตามพระสุนทรราชวงษา เจ้าเมืองยโสธร ไปตั้งครอบครัวที่บ้านกุดลิง แขวงเมืองยโสธร โดยคำว่า "กุด" หมายถึงลำน้ำที่ไหลไม่หยุด ส่วน "ลิง" หมายถึงต้นหูลิง (มิใช่มีลิงอยู่มาก)

ต่อมาท้าวจันโสมเห็นว่า บ้านกุดลิงคับแคบลำบากในการทำมาหากิน และพระสุนทรราชวงษา (ท้าวฝ่าย) เจ้านาย อาจจะอสัญกรรมจึงหมดความผูกพัน อีกทั้งคิดถึงญาติที่พี่น้องชาวโย้ยเดิมที่บ้านม่วงริมยาม จึงได้อพยพกลับมาใกล้บริเวณเดิมที่บ้านท่าแร่ (ตำบลแร่ อำเภอพังโคนในปัจจุบัน) และคงชื่อ "บ้านกุดลิง" ตามมา แต่แห้งแล้งอีก จึงอพยพมาอยู่บ้านชุมแสงหัวนา (บ้านและตํบลวานรนิวาสในปัจจุบัน) และยังคงใช้ชื่อบ้านกุดลิงเช่นเดิม

จนกระทั่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เปลี่ยนชื่อเมืองสกลทวาปีของชาวย้อเป็น "เมืองสกลนคร" เมื่อปี พ.ศ. 2381 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ยกบ้านกุดลิงของชาวโย้ยให้เป็นเมืองน้องของเมืองสกลนคร โดยมีชื่อคล้องจองกันว่า เมืองวานรนิวาส เมื่อวันจันทร์ แรม 1 ค่ำ เดือน 8 ปีระกา ตรีศก จ.ศ. 1223 ตรงกับวันจันทร์ที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2404 และทรงตั้งท้าวจันโสมเป็นหลวงประชาราษฎร์รักษา (ฉิม ศรีถาพร) เป็นเจ้าเมืองคนแรก

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอวานรนิวาสแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 17 ตำบล 182 หมู่บ้าน ได้แก่

1. วานรนิวาส (Wanon Niwat) 17 หมู่บ้าน 8. ศรีวิชัย (Si Wichai) 16 หมู่บ้าน
2. เดื่อศรีคันไชย (Duea Si Khan Chai) 17 หมู่บ้าน 9. นาซอ (Na So) 11 หมู่บ้าน
3. ขัวก่าย (Khua Kai) 13 หมู่บ้าน 10. อินทร์แปลง (In Plaeng) 9 หมู่บ้าน
4. หนองสนม (Nong Sanom) 21 หมู่บ้าน 11. นาคำ (Na Kham) 10 หมู่บ้าน
5. คูสะคาม (Khu Sakham) 9 หมู่บ้าน 12. คอนสวรรค์ (Khon Sawan) 9 หมู่บ้าน
6. ธาตุ (That) 22 หมู่บ้าน 13. กุดเรือคำ (Kut Ruea Kham) 9 หมู่บ้าน
7. หนองแวง (Nong Waeng) 6 หมู่บ้าน 14. หนองแวงใต้ (Nong Waeng Tai) 15 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอวานรนิวาสประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 15 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลวานรนิวาส ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวานรนิวาส
  • เทศบาลตำบลหนองแวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแวงทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลนาซอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาซอทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลหนองสนม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองสนมทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลคูสะคาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคูสะคามทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลกุดเรือคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดเรือคำทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวานรนิวาส ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวานรนิวาส (นอกเขตเทศบาลตำบลวานรนิวาส)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเดื่อศรีคันไชย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเดื่อศรีคันไชยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลขัวก่าย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลขัวก่ายทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลธาตุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลธาตุทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลศรีวิชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีวิชัยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลอินทร์แปลง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอินทร์แปลงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาคำทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลคอนสวรรค์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคอนสวรรค์ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแวงใต้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแวงใต้ทั้งตำบล

ประชากร[แก้]

อํเภอวานรนิวาสมีประชากรรวมทั้งสิ้น 120,176 คน (พ.ศ. 2549) เป็นชาย 59,974 คน หญิง 60,202 คน ประชากรจํนวน 27,950 ครัวเรือน นับถือศาสนาพุทธร้อยละ 95.1 ศาสนาคริสต์ร้อยละ 4.8 ศาสนาอิสลามร้อยละ 0.1

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]