พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์

พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ ตั้งอยู่บนเทือกเขาภูพานห่างจากตัวเมืองสกลนคร ประมาณ 13 กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 213 (สกลนคร-กาฬสินธุ์) สร้างเมื่อปี พ.ศ. 2518 แบบศิลปะตะวันตก เป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระบรมราชินีนาถใน คราวที่เสด็จแปรพระราชฐานมาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในระหว่างที่ไม่ได้ประทับอยู่ ทรงอนุญาตให้ประชาชนทั่วไปเข้าชมได้

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเป็นผู้ทรงเลือกพื้นที่สร้างพระตำหนักด้วย พระองค์เอง ทรงใช้แผนที่ทางอากาศและการ เสด็จสำรวจเส้นทางบริเวณ ป่าเขา น้ำตก เป็นปัจจัย ในการกำหนดเขตพื้นที่ก่อสร้างพระตำหนักและ บริเวณพระตำหนึกซึ่งประกอบด้วยเขตพระราชฐาน ชั้นในและเขตพระราชฐานชั้นนอก

พระตำหนัก

พื้นที่บริเวณพระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ เมื่อแรกตั้ง พระตำหนักมีเนื้อที่ 940 ไร่ ในเวลาต่อมาได้ขยาย เขตพื้นที่เพื่อจัดทำโครงการฟื้นฟูสภาพ ป่าคืนชีวิตสู่ธรรมชาติอีกประมาณ 1,010 ไร่ รวมเป็นพื้นที่ 1,950 ไร่

หมู่พระตำหนัก

หมู่พระตำหนักประกอบด้วย อาคารหลังพระตำหนักปีกไม้ เป็นพระตำหนักหลังแรกใช้เป็นเรือนรับรอง สร้างใน พ.ศ. 2518 มีรูปแบบแบบล็อกเคบิน

ต่อมาใน พ.ศ. 2519 มีพระบรมราชโองการให้สร้างพระตำหนักใหญ่เป็นตึกสองชั้น รูปแบบสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ บริเวณเนินหน้าผาห่างจากพระตำหนักปีกไม้ ประมาณ 500 เมตร และยังได้ก่อสร้างพระตำหนักที่มีรูปแบบใกล้เคียงกัน และต่อมาได้มีการสร้าง พระตำหนักหลังหนึ่งในบริเวณใกล้เคียงกัน รวมเป็น พระตำหนัก 4 หลังห่างจากพระตำหนักใหญ่ประมาณ 1,500 เมตร ได้สร้างบ้านพัก พลโทเปรม ติณสูลานนท์ แม่ทัพภาคที่ 2 (ยศ และตำแหน่งขณะนั้น) นอกจากอาคารพระตำหนัก และบ้านพักพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ดังกล่าวแล้ว ยังมีอาคารบ้านพักข้าราชการฝ่าย ในอีก 68 หลังอยู่รายรอบ และยังมีโรงช้างต้นอยู่บริเวณพระตำหนักด้วยและเป็นที่ที่พระเศวตอดุลยเดชพาหอยู่ด้วย