อะชิกะงะ ทะกะอุจิ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อะชิกะงะ ทะกะอุจิ
足利尊氏
Ashikaga Takauji Jōdo-ji.jpg
อะชิกะงะ ทะกะอุชิ
ปฐมโชกุนแห่งอะชิกะงะ
ค.ศ. 1338 - 1358
ก่อนหน้า ตำแหน่งใหม่
ถัดไป อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด 18 สิงหาคม ค.ศ. 1305
อสัญกรรม 7 มิถุนายน ค.ศ. 1358 (52 ปี 293 วัน)
เกียวโต
บิดา อะชิกะงะ ซะดะอุจิ
มารดา อุเอะซุงิ คิโยะโกะ
บุตร-ธิดา อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ
    

อะชิกะงะ ทะกะอุจิ (อังกฤษ: Ashikaga Takauji,ญี่ปุ่น: 足利尊氏) เป็น โชกุน คนแรกแห่ง รัฐบาลโชกุนอะชิกะงะ

ประวัติ[แก้]

วัยเยาว์[แก้]

ทะกะอุจิ เกิดเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม ค.ศ. 1305 เป็นบุตรชายที่สองของ อะชิกะงะ ซะดะอุจิ (ญี่ปุ่น: 足利 貞氏 Ashikaga Sadauji ?) ซึ่งเป็นโกะเกะนิง (ญี่ปุ่น: 御家人 Gokenin ?) หรือซะมุไรซึ่งทำงานรับใช้รัฐบาลโชกุนคะมะกุระ กับนางอุเอะซุงิ คิโยะโกะ (ญี่ปุ่น: 上杉清子 Uesuki Kiyoko ?) ซึ่งเป็นภรรยาน้อยของซะดะอุจิ ทะกะอุจิเกิดที่แคว้นทัมบะ อันเป็นบ้านเกิดของมารดา เดิมชื่อว่า ยูทาโร่ (ญี่ปุ่น: 又太郎 Yūtarō ?) ยูทาโร่มีพี่ชายต่างมารดาชื่อว่า อะชิกะงะ ทะกะโชะชิ (ญี่ปุ่น: 足利 高義 Ashikaga Takayoshi ?) ซึ่งเป็นบุตรชายคนโตของซะดะอุจิซึ่งเกิดกับภรรยาเอก แต่ทะกะโยะชิเสียชีวิตเมื่อค.ศ. 1317 ยูทาโร่จึงขึ้นมาเป็นผู้สืบทอดตระกูลอะชิกะงะแทนที่พี่ชาย นอกจากนี้ทะกะอุจิยังมีน้องชายร่วมมารดากันชื่อว่า อะชิกะงะ ทะดะโยะชิ (ญี่ปุ่น: 足利 直義 Ashikaga Tadayoshi ?) ค.ศ. 1319 ยูทาโร่ผ่านพิธีเง็มปุกุ ได้รับชื่อว่า ทะกะอุจิ (高氏 ต่อมาเปลี่ยนตัวอักษรจาก 高 เป็น 尊 อ่านว่า ทะกะ เช่นเดิม เนื่องจากตรงกับพระนามของพระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะ)

ตระกูลอะชิกะงะสืบเชื้อสายมาจาก ตระกูลเซวะเง็งจิ (ญี่ปุ่น: 清和源氏 Seiwa Genji ?) เช่นเดียวกับมินะโมะโตะ โนะ โยะริโตะโมะ ปฐมโชกุนแห่งรัฐบาลคะมะกุระ บรรพบุรุษของตระกูลอะชิกะงะตั้งรกรากที่เมืองอะชิกะงะ ในแคว้นชิโมะซึเกะ จังหวัดโทะชิงิในปัจจุบัน

การฟื้นฟูปีเค็มมุ[แก้]

การล่มสลายของรัฐบาลคะมะกุระ การฟื้นฟูอำนาจของราชสำนักเมืองเคียวโตะ และการขึ้นสู่อำนาจของทะกะอุจิ ถูกกล่าวถึงอย่างละเอียดในวรรณกรรมเรื่อง "ไทเฮกิ" (ญี่ปุ่น: 太平記 Taiheiki ?) ปี ค.ศ. 1331 ซะดะอุจิผู้เป็นบิดาเสียชีวิต ทะกะอุจิจึงขึ้นดำรงตำแหน่งผู้นำตระกูลอะชิกะงะต่อจากบิดา ในปีเดียวกันนั้น พระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะทรงวางแผนยึดอำนาจคืนจากรัฐบาลคะมะกุระกลับมาสู่ราชสำนักเกียวโต แต่ทว่าแผนการกลับรั่วไหล รัฐบาลคะมะกุระจึงปลดพระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะออกจากราชสมบัติ เนรเทศพระจักรพรรดิไปประทับยังเกาะโอะกิ และตั้งพระจักรพรรดิโคงงขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่แทน พระโอรสของพระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะ คือ เจ้าชายโมะรินะงะ (護良親王( Morinaga-shinnō )?) และซะมุไร คุซุโนะกิ มะซะชิเงะ (楠木正成( Kusunoki Masashige )?) ยังคงทำสงครามเพื่อล้มการปกครองของตระกูลโฮโจอันมีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองคะมะกุระต่อไป เรียกว่า สงครามปีเก็งโก (元弘の乱( Genkō no ran )?) ซะมุไรจำนวนมากซึ่งไม่พอใจการปกครองเผด็จการของตระกูลโฮโจจึงมาเข้ากับฝ่ายจักรพรรดิ

จนกระทั่งในค.ศ. 1333 องค์อดีตจักรพรรดิโกะ-ไดโงะเสด็จหลบหนีจากเกาะโอะกิมาได้ รัฐบาลคะมะกุระจึงส่งทะกะอุจิ ยกทัพจากภูมิภาคคันโตไปต่อสู้กับทัพฝ่ายพระจักรพรรดิ แต่ทว่าระหว่างที่เดินทัพนั้น ทะกะอุจิได้รับพระราชสาสน์ลับจากอดีตพระจักรพรรดิ เชื้อเชิญให้เข้าร่วมกับฝ่ายของพระองค์เพื่อล้มรัฐบาลโชกุน ทะกะอุจิแปรพักตร์ไปเข้ากับฝ่ายจักรพรรดิ นำทัพเข้ายึดเมืองเกียวโตและถวายให้แก่พระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะ และปีเดียวกัน นิตตะ โยะชิซะดะ (新田義貞( Nitta Yoshisada )?) ยกทัพเข้ายึดเมืองคะมะกุระได้ โฮโจ ทะกะโตะกิ (北条高時( Hōjō Takatoki )?) ผู้นำตระกูลโฮโจคนสุดท้าย ทำการเซ็ปปุกุเสียชีวิต เป็นอวสานแห่งตระกูลโฮโจและรัฐบาลโชกุนคะมะกุระ

เหตุผลที่ทะกะอุจิแปรพักตร์ไปเข้ากับฝ่ายพระจักรพรรดินั้นไม่ปรากฏชัด ในวรรณกรรมเรื่องไทเฮกิกล่าวว่า ทะกะอุจิมีความน้อยเนื้อต่ำใจที่ตระกูลอะชิกะงะ ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากตระกูลมินะโมะโตะ กลับต้องตกอยู่ใต้อำนาจของตระกูลโฮโจ ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากตระกูลไทระ[1]

จักรพรรดิโกะ-ไดโงทรงจัดตั้งการปกครองขึ้นที่เมืองเกียวโต เป็นการปกครองโดยองค์จักรพรรดิโดยตรง เรียกว่า การฟื้นฟูเค็มมุ (Kemmu Restoration) ทำให้เหล่าซะมุไรไม่พอใจที่อำนาจการปกครองญี่ปุ่นจะไปตกอยู่แก่ขุนนางและราชสำนักอีกครั้ง ทะกะอุจิปรารถนาที่จะดำรงตำแหน่งเป็นเซอิไทโชงุง (征夷大将軍( Seii Taishōgun )?) แต่พระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะกลับแต่งตั้งพระโอรสของพระองค์เอง คือเจ้าชายโมะรินะกะ เป็นเซอิไทโชงุง ในค.ศ. 1334 อะชิกะงะ ทะดะโยะชิ ผู้เป็นน้องชายของทะกะอุจิ ได้เดินทางไปทางตะวันออกไปยังเมืองคะมะกุระและจัดตั้งการปกครองขึ้นที่นั่น เพื่อแสดงให้เห็นว่าชนชั้นซะมุไรยังคงต้องการรัฐบาลโชกุน ฝ่ายทะกะอุจิจึงสร้างข้อกล่าวหาว่าเจ้าชายโชกุนโมะรินะงะทรงก่อการกบฏต่อพระบิดา จึงทำการจับองค์ชายโมะรินะงะไปกุมขังไว้ที่เมืองคะมะกุระ ในค.ศ. 1335 โฮโจ โทะกิยุกิ (北条時行( Hōjō Tokiyuki )?) บุตรชายของโฮโจ ทะกะโตะกิ ก่อกบฏขึ้นที่เมืองคะมะกุระเพื่อคืนอำนาจให้แก่ตระกูลโฮโจ สามารถขับไล่ทะดะโยะชิออกจากคะมะกุระ ทะดะโยะชิทำการปลงพระชนม์เจ้าชายโมะรินะงะก่อนที่จะหลบหนีออกจากเมืองคะมะกุระ ทะกะอุจิจึงยกทัพจากเมืองเกียวโตไปปราบกบฏที่เมืองคะมะกุระ และยึคะมะกุระคืนได้สำเร็จได้สำเร็จ

เมื่อปราบกบฎของตระกูลโฮโจได้แล้ว ทะกะอุจิกลับปักหลักอยู่ที่เมืองคะมะกุระไม่กลับนครเกียวโต และสั่งสมกองกำลังของตน จักรพรรดิโกะ-ไดโงจึงทรงประกาศให้ทะกะอุจิเป็นกบฎ และส่งนิตตะ โยะชิซะดะ ยกทัพจากเกียวโตไปต่อกรทะกะอุจิที่เมืองคะมะกุระแต่พบกับความพ่ายแพ้ ทะกะอุจิจึงยกทัพกลับไปทางตะวันตกเพื่อเข้ายึดเมืองเกียวโตแต่พ่ายแพ้ต่อคุซุโนะกิ มะซะชิเงะ และคิตะบะตะเกะ อะกิอิเอะ (北畠顕家( Kitabatake Akiie )?) ขุนพลซะมุไรผู้ภักดีต่อฝ่ายราชสำนัก ทำให้ทะกะอุจิไม่สามารถเข้ายึดเมืองเกียวโตได้ ทะกะอุจิหลบหนีไปยังเกาะคีวชู แต่ไม่นานก็สามารถรวบรวมกำลังพลจากคีวชู ยกทัพเข้าบุกยึดเมืองเกียวโตในยุทธการมินะโตะงะวะ (湊川の戦い( Minatogawa-no-tatakai )?) ในค.ศ. 1336 คุซุโนะกิ มะซะชิเงะ กระทำการเซ็ปปุกุเสียชีวิต ทัพของทะกะอุจิเข้ายึดเมืองเกียวโต ตั้งจักรพรรดิโคเมียวขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ของพระราชวงศ์ฝ่ายเหนือ จักรพรรดิโกะ-ไดโงพร้อมทั้งขุนพลซะมุไรเช่น นิตตะ โยะชิซะดะ และคิตะบะตะเกะ อะกิอิเอะ หลบหนีไปทางใต้และตั้งราชสำนักขึ้นใหม่ที่เมืองโยะชิโนะ (吉野( Yoshino )?) เป็นพระราชวงศ์ฝ่ายใต้ สิ้นสุดการปกครองของจักรพรรดิในสมัยการฟื้นฟูเค็มมุ และเป็นจุดเริ่มต้นของสมัยราชวงศ์เหนือใต้ (南北朝( Nanboku-chō )?) อะชิกะงะ ทะกะอุจิ ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเซอิไทโชกุนเมื่อค.ศ. 1338 เป็นจุดเริ่มต้นของรัฐบาลโชกุนมุโระมะชิ

สงครามปีคันโน[แก้]

โชกุนอะชิกะงะ ทะกะอุจิ ปกครองญี่ปุ่นร่วมกับอะชิกะงะ ทะดะโยะชิ ผู้เป็นน้องชาย อยู่เป็นเวลาประมาณยี่สิบปี โดยโชกุนทะกะอุจิดูแลเรื่องการทหารในขณะที่ทะดะโยะชิดูแลเรื่องการปกครอง จนกระทั่งในค.ศ. 1350 เกิดความขัดแย้งระหว่างทะดะโยะชิกับสองพี่น้องตระกูลโค ซึ่งเป็นขุนพลคนสนิทซึ่งโชกุนทะกะอุจิให้ความไว้วางใจ ได้แก่ โค โนะ โมะโระนะโอะ (高師直( Kō no Moronao )?) และ โค โนะ โมะโระยะซุ (高師泰( Kō no Moroyasu )?) โชกุนทะกะอุจิได้แต่งตั้งให้โมะโระนะโอะเป็นชิซึจิ (執事( Shitsuji )?) หรือผู้แทนโชกุน สร้างความไม่พอใจแก่ทะดะโยะชิ ซึ่งได้วางแผนลอบสังหารโมะโระนะโอะแต่ไม่สำเร็จ โชกุนทะกะอุจิทราบเรื่องจึงโกรธน้องชายของตนเองมาก ขับไล่ทะดะโยะชิออกจากรัฐบาล โดยให้บุตรชายของตนคือ อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ (足利義詮( Ashikaga Yoshiakira )?) เข้ามาดูและเรื่องการปกครองแทน ทะดะโยะชิออกบวชเป็นพระภิกษุได้หนึ่งปีจนในค.ศ. 1351 จึงเข้าสวามิภักดิ์กับพระราชวงศ์ฝ่ายใต้ที่เมืองโยะชิโนะ ซึ่งในขณะนั้นมีจักรพรรดิโกะ-มุระกะมิทรงปกครองอยู่ เรียกว่า "สงครามปีคันโน" (観応の擾乱( Kannō no shōran )?) ทะดะโยะชิยกทัพของฝ่ายใต้เข้าบุกยึดเมืองเกียวโต สังหารสองพี่น้องตระกูลโคในที่รบ ทะกะอุจิและทะดะโยะชิสองพี่น้องจึงเจรจาสงบศึกกัน โดยทะดะโยะชิแปรพักตร์กลับมาเข้ากับฝ่ายรัฐบาลโชกุน โดยที่ทะดะโยะชิเดินทางไปจัดตั้งการปกครองของตนเองขึ้นที่เมืองคะมะกุระในค.ศ. 1351 ทะดะโยะชิเสียชีวิตอย่างกระทันหัน โดยถูกทะกะอุจิพี่ชายวางยาพิษสังหารในปีค.ศ. 1352 

ทะกะอุจิ ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 6 มิถุนายน ค.ศ. 1358 หลังจากดำรงตำแหน่งนานถึง 20 ปีโดย อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ บุตรชายได้ดำรงตำแหน่งโชกุนสืบต่อ

ครอบครัว[แก้]

  • บิดา: อะชิกะงะ ซะดะอุจิ (ญี่ปุ่น: 足利 貞氏 Ashikaga Sadauji ?)
  • มารดา: อุเอะซุงิ คิโยะโกะ (ญี่ปุ่น: 上杉清子 Uesuki Kiyoko ?)
  • พี่น้อง
    • พี่ชาย: อะชิกะงะ ทะกะโชะชิ (ญี่ปุ่น: 足利 高義 Ashikaga Takayoshi ?)
    • น้องชาย: อะชิกะงะ ทะดะโยะชิ (ญี่ปุ่น: 足利 直義 Ashikaga Tadayoshi ?)
  • ภรรยาน้อย: บุตรสาวของ คะโกะ โมะโตะอุจิ
    • บุตรชายคนแรก: ทะเกะวะกะ-มะรุ (ญี่ปุ่น: 竹若丸 Takewaka-maru ? เกิดเมื่อค.ศ. 1333 เสียชีวิตเมื่ออายุเพียงห้าเดือน)
  • มิไดโดะโกะโระ: อะกะฮะชิ โทชิ (ญี่ปุ่น: 赤橋登子 Akahashi Tōshi ?) บุตรสาวของ โฮโจ ฮิซะโตะกิ (ญี่ปุ่น: 北条久時 Hōjō Hisatoki ?)
  • ภรรยาน้อย: เอะชิเซ็ง โนะ ซึโบะเนะ (ญี่ปุ่น: 越前局 Echizen no Tsubone ?)
    • บุตรชาย: อะชิกะงะ ทะดะฟุยุ (ญี่ปุ่น: 足利 直冬 Ashikaga Tadafuyu ?)

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. John W. Hall, et al. The Cambridge History of Japan, Volume 3 Medieval Japan. Cambridge University Press, 2008.
ก่อนหน้า อะชิกะงะ ทะกะอุจิ ถัดไป
สถาปนาตำแหน่ง 2leftarrow.png Ashikaga mon.svg
โชกุนแห่งมุโระมะชิบะกุฟุ
(ค.ศ. 1338 - ค.ศ. 1358)
2rightarrow.png อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ