อะชิกะงะ ทะกะอุจิ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อะชิกะงะ ทะกะอุจิ
足利尊氏
Ashikaga Takauji Jōdo-ji.jpg
อะชิกะงะ ทะกะอุชิ
ปฐมโชกุนแห่งอะชิกะงะ
ค.ศ. 1338 - 1358
ก่อนหน้า ตำแหน่งใหม่
ถัดไป อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด 18 สิงหาคม ค.ศ. 1305
อสัญกรรม 7 มิถุนายน ค.ศ. 1358 (52 ปี 293 วัน)
เกียวโต
บิดา อะชิกะงะ ซะดะอุจิ
มารดา อุเอะซุงิ คิโยะโกะ
บุตร-ธิดา อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ

อะชิกะงะ ทะกะอุจิ (อังกฤษ: Ashikaga Takauji,ญี่ปุ่น: 足利尊氏) เป็น โชกุน คนแรกแห่ง รัฐบาลโชกุนอะชิกะงะ

ประวัติ[แก้]

วัยเยาว์[แก้]

ทะกะอุจิ เกิดเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม ค.ศ. 1305 เป็นบุตรชายที่สองของ อะชิกะงะ ซะดะอุจิ (ญี่ปุ่น: 足利 貞氏 Ashikaga Sadauji ?) ซึ่งเป็นโกะเกะนิง (ญี่ปุ่น: 御家人 Gokenin ?) หรือซะมุไรซึ่งทำงานรับใช้รัฐบาลโชกุนคะมะกุระ กับนางอุเอะซุงิ คิโยะโกะ (ญี่ปุ่น: 上杉清子 Uesuki Kiyoko ?) ซึ่งเป็นภรรยาน้อยของซะดะอุจิ ทะกะอุจิเกิดที่แคว้นทัมบะ อันเป็นบ้านเกิดของมารดา เดิมชื่อว่า ยูทาโร่ (ญี่ปุ่น: 又太郎 Yūtarō ?) ยูทาโร่มีพี่ชายต่างมารดาชื่อว่า อะชิกะงะ ทะกะโชะชิ (ญี่ปุ่น: 足利 高義 Ashikaga Takayoshi ?) ซึ่งเป็นบุตรชายคนโตของซะดะอุจิซึ่งเกิดกับภรรยาเอก แต่ทะกะโยะชิเสียชีวิตเมื่อค.ศ. 1317 ยูทาโร่จึงขึ้นมาเป็นผู้สืบทอดตระกูลอะชิกะงะแทนที่พี่ชาย นอกจากนี้ทะกะอุจิยังมีน้องชายร่วมมารดากันชื่อว่า อะชิกะงะ ทะดะโยะชิ (ญี่ปุ่น: 足利 直義 Ashikaga Tadayoshi ?) ค.ศ. 1319 ยูทาโร่ผ่านพิธีเง็มปุกุ ได้รับชื่อว่า ทะกะอุจิ (高氏 ต่อมาเปลี่ยนตัวอักษรจาก 高 เป็น 尊 อ่านว่า ทะกะ เช่นเดิม เนื่องจากตรงกับพระนามของพระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะ)

ตระกูลอะชิกะงะสืบเชื้อสายมาจาก ตระกูลเซวะเง็งจิ (ญี่ปุ่น: 清和源氏 Seiwa Genji ?) เช่นเดียวกับมินะโมะโตะ โนะ โยะริโตะโมะ ปฐมโชกุนแห่งรัฐบาลคะมะกุระ บรรพบุรุษของตระกูลอะชิกะงะตั้งรกรากที่เมืองอะชิกะงะ ในแคว้นชิโมะซึเกะ จังหวัดโทะชิงิในปัจจุบัน

การฟื้นฟูปีเค็มมุ[แก้]

การล่มสลายของรัฐบาลคะมะกุระ การฟื้นฟูอำนาจของราชสำนักเมืองเคียวโตะ และการขึ้นสู่อำนาจของทะกะอุจิ ถูกกล่าวถึงอย่างละเอียดในวรรณกรรมเรื่อง "ไทเฮกิ" (ญี่ปุ่น: 太平記 Taiheiki ?) ปี ค.ศ. 1331 ซะดะอุจิผู้เป็นบิดาเสียชีวิต ทะกะอุจิจึงขึ้นดำรงตำแหน่งผู้นำตระกูลอะชิกะงะต่อจากบิดา ในปีเดียวกันนั้น พระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะทรงวางแผนยึดอำนาจคืนจากรัฐบาลคะมะกุระกลับมาสู่ราชสำนักเกียวโต แต่ทว่าแผนการกลับรั่วไหล รัฐบาลคะมะกุระจึงปลดพระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะออกจากราชสมบัติ เนรเทศพระจักรพรรดิไปประทับยังเกาะโอะกิ และตั้งพระจักรพรรดิโคงงขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่แทน พระโอรสของพระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะ คือ เจ้าชายโมะรินะงะ (護良親王 ( Morinaga-shinnō )?) และซะมุไร คุซุโนะกิ มะซะชิเงะ (楠木正成 ( Kusunoki Masashige )?) ยังคงทำสงครามเพื่อล้มการปกครองของตระกูลโฮโจอันมีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองคะมะกุระต่อไป เรียกว่า สงครามปีเก็งโก (元弘の乱 ( Genkō no ran )?) ซะมุไรจำนวนมากซึ่งไม่พอใจการปกครองเผด็จการของตระกูลโฮโจจึงมาเข้ากับฝ่ายจักรพรรดิ

จนกระทั่งในค.ศ. 1333 องค์อดีตจักรพรรดิโกะ-ไดโงะเสด็จหลบหนีจากเกาะโอะกิมาได้ รัฐบาลคะมะกุระจึงส่งทะกะอุจิ ยกทัพจากภูมิภาคคันโตไปต่อสู้กับทัพฝ่ายพระจักรพรรดิ แต่ทว่าระหว่างที่เดินทัพนั้น ทะกะอุจิได้รับพระราชสาสน์ลับจากอดีตพระจักรพรรดิ เชื้อเชิญให้เข้าร่วมกับฝ่ายของพระองค์เพื่อล้มรัฐบาลโชกุน ทะกะอุจิแปรพักตร์ไปเข้ากับฝ่ายจักรพรรดิ นำทัพเข้ายึดเมืองเกียวโตและถวายให้แก่พระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะ และปีเดียวกัน นิตตะ โยะชิซะดะ (新田義貞 ( Nitta Yoshisada )?) ยกทัพเข้ายึดเมืองคะมะกุระได้ โฮโจ ทะกะโตะกิ (北条高時 ( Hōjō Takatoki )?) ผู้นำตระกูลโฮโจคนสุดท้าย ทำการเซ็ปปุกุเสียชีวิต เป็นอวสานแห่งตระกูลโฮโจและรัฐบาลโชกุนคะมะกุระ

เหตุผลที่ทะกะอุจิแปรพักตร์ไปเข้ากับฝ่ายพระจักรพรรดินั้นไม่ปรากฏชัด ในวรรณกรรมเรื่องไทเฮกิกล่าวว่า ทะกะอุจิมีความน้อยเนื้อต่ำใจที่ตระกูลอะชิกะงะ ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากตระกูลมินะโมะโตะ กลับต้องตกอยู่ใต้อำนาจของตระกูลโฮโจ ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากตระกูลไทระ[1]

จักรพรรดิโกะ-ไดโงทรงจัดตั้งการปกครองขึ้นที่เมืองเกียวโต เป็นการปกครองโดยองค์จักรพรรดิโดยตรง เรียกว่า การฟื้นฟูเค็มมุ (Kemmu Restoration) ทำให้เหล่าซะมุไรไม่พอใจที่อำนาจการปกครองญี่ปุ่นจะไปตกอยู่แก่ขุนนางและราชสำนักอีกครั้ง ทะกะอุจิปรารถนาที่จะดำรงตำแหน่งเป็นเซอิไทโชงุง (征夷大将軍 ( Seii Taishōgun )?) แต่พระจักรพรรดิโกะ-ไดโงะกลับแต่งตั้งพระโอรสของพระองค์เอง คือเจ้าชายโมะรินะกะ เป็นเซอิไทโชงุง ในค.ศ. 1334 อะชิกะงะ ทะดะโยะชิ ผู้เป็นน้องชายของทะกะอุจิ ได้เดินทางไปทางตะวันออกไปยังเมืองคะมะกุระและจัดตั้งการปกครองขึ้นที่นั่น เพื่อแสดงให้เห็นว่าชนชั้นซะมุไรยังคงต้องการรัฐบาลโชกุน ฝ่ายทะกะอุจิจึงสร้างข้อกล่าวหาว่าเจ้าชายโชกุนโมะรินะงะทรงก่อการกบฏต่อพระบิดา จึงทำการจับองค์ชายโมะรินะงะไปกุมขังไว้ที่เมืองคะมะกุระ ในค.ศ. 1335 โฮโจ โทะกิยุกิ (北条時行 ( Hōjō Tokiyuki )?) บุตรชายของโฮโจ ทะกะโตะกิ ก่อกบฏขึ้นที่เมืองคะมะกุระเพื่อคืนอำนาจให้แก่ตระกูลโฮโจ สามารถขับไล่ทะดะโยะชิออกจากคะมะกุระ ทะดะโยะชิทำการปลงพระชนม์เจ้าชายโมะรินะงะก่อนที่จะหลบหนีออกจากเมืองคะมะกุระ ทะกะอุจิจึงยกทัพจากเมืองเกียวโตไปปราบกบฏที่เมืองคะมะกุระ และยึคะมะกุระคืนได้สำเร็จได้สำเร็จ

เมื่อปราบกบฎของตระกูลโฮโจได้แล้ว ทะกะอุจิกลับปักหลักอยู่ที่เมืองคะมะกุระไม่กลับนครเกียวโต และสั่งสมกองกำลังของตน จักรพรรดิโกะ-ไดโงจึงทรงประกาศให้ทะกะอุจิเป็นกบฎ และส่งนิตตะ โยะชิซะดะ ยกทัพจากเกียวโตไปต่อกรทะกะอุจิที่เมืองคะมะกุระแต่พบกับความพ่ายแพ้ ทะกะอุจิจึงยกทัพกลับไปทางตะวันตกเพื่อเข้ายึดเมืองเกียวโตแต่พ่ายแพ้ต่อคุซุโนะกิ มะซะชิเงะ และคิตะบะตะเกะ อะกิอิเอะ (北畠顕家 ( Kitabatake Akiie )?) ขุนพลซะมุไรผู้ภักดีต่อฝ่ายราชสำนัก ทำให้ทะกะอุจิไม่สามารถเข้ายึดเมืองเกียวโตได้ ทะกะอุจิหลบหนีไปยังเกาะคีวชู แต่ไม่นานก็สามารถรวบรวมกำลังพลจากคีวชู ยกทัพเข้าบุกยึดเมืองเกียวโตในยุทธการมินะโตะงะวะ (湊川の戦い ( Minatogawa-no-tatakai )?) ในค.ศ. 1336 คุซุโนะกิ มะซะชิเงะ กระทำการเซ็ปปุกุเสียชีวิต ทัพของทะกะอุจิเข้ายึดเมืองเกียวโต ตั้งจักรพรรดิโคเมียวขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ของพระราชวงศ์ฝ่ายเหนือ จักรพรรดิโกะ-ไดโงพร้อมทั้งขุนพลซะมุไรเช่น นิตตะ โยะชิซะดะ และคิตะบะตะเกะ อะกิอิเอะ หลบหนีไปทางใต้และตั้งราชสำนักขึ้นใหม่ที่เมืองโยะชิโนะ (吉野 ( Yoshino )?) เป็นพระราชวงศ์ฝ่ายใต้ สิ้นสุดการปกครองของจักรพรรดิในสมัยการฟื้นฟูเค็มมุ และเป็นจุดเริ่มต้นของสมัยราชวงศ์เหนือใต้ (南北朝 ( Nanboku-chō )?) อะชิกะงะ ทะกะอุจิ ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเซอิไทโชกุนเมื่อค.ศ. 1338 เป็นจุดเริ่มต้นของรัฐบาลโชกุนมุโระมะชิ

สงครามปีคันโน[แก้]

โชกุนอะชิกะงะ ทะกะอุจิ ปกครองญี่ปุ่นร่วมกับอะชิกะงะ ทะดะโยะชิ ผู้เป็นน้องชาย อยู่เป็นเวลาประมาณยี่สิบปี โดยโชกุนทะกะอุจิดูแลเรื่องการทหารในขณะที่ทะดะโยะชิดูแลเรื่องการปกครอง จนกระทั่งในค.ศ. 1350 เกิดความขัดแย้งระหว่างทะดะโยะชิกับสองพี่น้องตระกูลโค ซึ่งเป็นขุนพลคนสนิทซึ่งโชกุนทะกะอุจิให้ความไว้วางใจ ได้แก่ โค โนะ โมะโระนะโอะ (高師直 ( Kō no Moronao )?) และ โค โนะ โมะโระยะซุ (高師泰 ( Kō no Moroyasu )?) โชกุนทะกะอุจิได้แต่งตั้งให้โมะโระนะโอะเป็นชิซึจิ (執事 ( Shitsuji )?) หรือผู้แทนโชกุน สร้างความไม่พอใจแก่ทะดะโยะชิ ซึ่งได้วางแผนลอบสังหารโมะโระนะโอะแต่ไม่สำเร็จ โชกุนทะกะอุจิทราบเรื่องจึงโกรธน้องชายของตนเองมาก ขับไล่ทะดะโยะชิออกจากรัฐบาล โดยให้บุตรชายของตนคือ อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ (足利義詮 ( Ashikaga Yoshiakira )?) เข้ามาดูและเรื่องการปกครองแทน ทะดะโยะชิออกบวชเป็นพระภิกษุได้หนึ่งปีจนในค.ศ. 1351 จึงเข้าสวามิภักดิ์กับพระราชวงศ์ฝ่ายใต้ที่เมืองโยะชิโนะ ซึ่งในขณะนั้นมีจักรพรรดิโกะ-มุระกะมิทรงปกครองอยู่ เรียกว่า "สงครามปีคันโน" (観応の擾乱 ( Kannō no shōran )?) ทะดะโยะชิยกทัพของฝ่ายใต้เข้าบุกยึดเมืองเกียวโต สังหารสองพี่น้องตระกูลโคในที่รบ ทะกะอุจิและทะดะโยะชิสองพี่น้องจึงเจรจาสงบศึกกัน โดยทะดะโยะชิแปรพักตร์กลับมาเข้ากับฝ่ายรัฐบาลโชกุน โดยที่ทะดะโยะชิเดินทางไปจัดตั้งการปกครองของตนเองขึ้นที่เมืองคะมะกุระในค.ศ. 1351 ทะดะโยะชิเสียชีวิตอย่างกระทันหัน โดยถูกทะกะอุจิพี่ชายวางยาพิษสังหารในปีค.ศ. 1352 

ทะกะอุจิ ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 6 มิถุนายน ค.ศ. 1358 หลังจากดำรงตำแหน่งนานถึง 20 ปีโดย อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ บุตรชายได้ดำรงตำแหน่งโชกุนสืบต่อ

ครอบครัว[แก้]

  • บิดา: อะชิกะงะ ซะดะอุจิ (ญี่ปุ่น: 足利 貞氏 Ashikaga Sadauji ?)
  • มารดา: อุเอะซุงิ คิโยะโกะ (ญี่ปุ่น: 上杉清子 Uesuki Kiyoko ?)
  • พี่น้อง
    • พี่ชาย: อะชิกะงะ ทะกะโชะชิ (ญี่ปุ่น: 足利 高義 Ashikaga Takayoshi ?)
    • น้องชาย: อะชิกะงะ ทะดะโยะชิ (ญี่ปุ่น: 足利 直義 Ashikaga Tadayoshi ?)
  • ภรรยาน้อย: บุตรสาวของ คะโกะ โมะโตะอุจิ
    • บุตรชายคนแรก: ทะเกะวะกะ-มะรุ (ญี่ปุ่น: 竹若丸 Takewaka-maru ? เกิดเมื่อค.ศ. 1333 เสียชีวิตเมื่ออายุเพียงห้าเดือน)
  • มิไดโดะโกะโระ: อะกะฮะชิ โทชิ (ญี่ปุ่น: 赤橋登子 Akahashi Tōshi ?) บุตรสาวของ โฮโจ ฮิซะโตะกิ (ญี่ปุ่น: 北条久時 Hōjō Hisatoki ?)
  • ภรรยาน้อย: เอะชิเซ็ง โนะ ซึโบะเนะ (ญี่ปุ่น: 越前局 Echizen no Tsubone ?)
    • บุตรชาย: อะชิกะงะ ทะดะฟุยุ (ญี่ปุ่น: 足利 直冬 Ashikaga Tadafuyu ?)

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. John W. Hall, et al. The Cambridge History of Japan, Volume 3 Medieval Japan. Cambridge University Press, 2008.
ก่อนหน้า อะชิกะงะ ทะกะอุจิ ถัดไป
สถาปนาตำแหน่ง 2leftarrow.png Ashikaga mon.svg
โชกุนแห่งมุโระมะชิบะกุฟุ
(ค.ศ. 1338 - ค.ศ. 1358)
2rightarrow.png อะชิกะงะ โยะชิอะกิระ