ราชสกุลนโรดม

ราชสกุลนโรดม រាជវង្សនរោត្តម
พระราชลัญจกรของพระมหากษัตริย์กัมพูชา
ตระกูลบรรพบุรุษ	ราชวงศ์วรมัน
ประเทศ	กัมพูชา
ก่อตั้ง	19 ตุลาคม 1860 (1860-10-19)
ต้นตระกูล	นโรดม
ผู้นำคนปัจจุบัน	นโรดม สีหมุนี
ตำแหน่ง	พระมหากษัตริย์กัมพูชา สมเด็จพระราชินีกัมพูชา พระพันปีหลวงกัมพูชา
การเรียกขาน	สมเด็จกรมพระ สมเด็จกรมขุน สมเด็จกรมหลวง สมเด็จพระอนุ สมเด็จพระราม สมเด็จพระมหิสสรา
สมาชิก	รายพระนาม

ราชสกุลนโรดม (เขมร: រាជវង្សនរោត្តម, UNGEGN: Réachôvôngs Nôroŭttâm, ALA-LC: Rājavangs Narottam [riəceaʔʋɔŋ nɔroːɗɑm]) เป็นราชสกุลนโรดมแห่งกัมพูชา สถาปนาขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1860 โดยพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร ซึ่งเป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระหริรักษ์รามมหาอิศราธิบดี ปัจจุบันประมุขของราชสกุลนโรดมคือพระมหากษัตริย์พระองค์ปัจจุบันของประเทศกัมพูชาพระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี ราชสกุลนโรดมเป็นหนึ่งในสองราชสกุลของกัมพูชา ราชสกุลนโรดมเป็นราชสกุลของพระมหากษัตริย์ 4 พระองค์ของกัมพูชา และนายกรัฐมนตรี 3 คน

ประวัติ

ราชสกุลนโรดมสืบเชื้อสายมาจากนักองค์ด้วง (ค.ศ. 1796–1860) ผู้ครองราชย์ตั้งแต่ ค.ศ. 1848 จนกระทั่งสวรรคต ในรัชสมัยของพระองค์ กัมพูชาตกอยู่ท่ามกลางมหาอำนาจในภูมิภาคอย่างสยามและเวียดนาม ซึ่งมักแทรกแซงการเมืองกัมพูชาอยู่บ่อยครั้ง นักองค์ด้วงผู้เคยประทับอยู่ในราชสำนักสยามเป็นเวลาหลายปี ทรงพยายามเสริมสร้างอธิปไตยของกัมพูชาด้วยการฟื้นฟูวัฒนธรรมเขมร ปฏิรูปการบริหาร และติดต่อกับฝรั่งเศสอย่างระมัดระวัง เพื่อขอความคุ้มครองจากประเทศเพื่อนบ้าน แม้ว่าพระองค์เสด็จสวรรค์ก่อนที่จะเจรจาเสร็จสิ้น นโยบายต่างประเทศของพระองค์ได้วางรากฐานสำหรับความสัมพันธ์ของกัมพูชากับฝรั่งเศสในเวลาต่อมา

หลังการสวรรคตของนักองค์ด้วงใน ค.ศ. 1860 นักองค์ราชาวดี (ค.ศ. 1834–1904) พระราขโอรสองค์โต ได้รับเลือกเป็นพระมหากษัตริย์องค์ใหม่ การขึ้นครองราชย์ของพระองค์ได้สถาปนาราชสกุลนโรดมให้เป็นสาขาหนึ่งของราชวงศ์กัมพูชาอย่างเป็นทางการ ใน ค.ศ. 1863 พระบาทสมเด็จพระนโรดมทรงลงนามในสนธิสัญญากับฝรั่งเศส ทำให้กัมพูชาอยู่ภายใต้การคุ้มครองของฝรั่งเศสพร้อมกับรักษาสถาบันพระมหากษัตริย์ไว้ นี่เป็นจุดเริ่มต้นของอิทธิพลอาณานิคมฝรั่งเศสที่ยาวนานเกือบเก้าสิบปี ในช่วงเวลานั้น ราชบัลลังก์สลับกันระหว่างราชสกุลนโรดมกับราชสกุลสีสุวัตถิ์ ซึ่งเป็นอีกสาขาหนึ่งสืบเชื้อสายมาจากนักองค์ด้วง

ราชสกุลนโรดมกลับมามีอำนาจอีกครั้งใน ค.ศ. 1941 เมื่อทางการฝรั่งเศสเลือกพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ พระราชปนัดดาในพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร ให้ขึ้นครองราชย์ นโรดม สีหนุครองราชย์ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 และนำกัมพูชาไปสู่เอกราชจากฝรั่งเศสใน ค.ศ. 1953 กลายเป็นพระมหากษัตริย์ที่โดดเด่นที่สุดของราชสกุลนี้ ใน ค.ศ. 1955 พระองค์ทรงสละราชสมบัติให้แก่พระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต พระราชบิดา และทรงขึ้นครองราชย์เป็นพระประมุขหลังนโรดม สุรามฤตสวรรคตใน ค.ศ. 1960 พระองค์ถูกปลดจากราชสมบัติใน ค.ศ. 1970 หลังจากการรัฐประหารโดยพลเอกลอน นอล ซึ่งล้มล้างระบอบกษัตริย์และสถาปนาสาธารณรัฐเขมรขึ้น

ในช่วงระบอบเขมรแดง (ค.ศ. 1975–1979) พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุได้รับการแต่งตั้งเป็นประมุขแห่งรัฐชั่วคราวก่อนที่จะถูกกักบริเวณในบ้านพัก หลังเขมรแดงล่มสลาย พระองค์ยังคงมีบทบาททางการเมืองของกัมพูชาจากต่างแดน ใน ค.ศ. 1993 หลังการเลือกตั้งที่จัดโดยสหประชาชาติ ระบอบกษัตริย์ได้รับการฟื้นฟูในฐานะสถาบันตามรัฐธรรมนูญ และโรดม สีหนุได้กลับคืนสู่ราชบัลลังก์ พระองค์ทรงครองราชย์จนกระทั่งสละราชสมบัติใน ค.ศ. 2004 โดยอ้างเหตุผลเรื่องพระชนมพรรษาและปัญหาสุขภาพ

ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2004 กรมปรึกษาราชบัลลังก์ได้เลือกพระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ ขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์ นโรดม สีหมุนียังคงครองตำแหน่งพระมหากษัตริย์องค์ปัจจุบันของกัมพูชา สืบสานพระเกียรติราชสกุลนโรดมมาสู่คริสต์ศตวรรษที่ 21

สมาชิก

• พระบาทสมเด็จพระนโรดม (1834–1904)
• สมเด็จกรมพระนโรดม สุทธารส (1872–1945)
• พระองค์เจ้านโรดม พงางาม (1874–1944)
• นโรดม กานวิมาน นรลักข์เทวี (1876–1912)
• พระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต (1896–1960)
• สีสุวัตถิ์ กุสุมะ (ผ่านการสมรส; 1904–1975)
• นโรดม กันตล (1920–1976)
• พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ (1922–2012)
• พระมหาวีรกษัตรีย์นโรดม มุนีนาถ สีหนุ (ผ่านการสมรส; ประสูติ ค.ศ. 1936)
• นโรดม มนฑณา (1902–1975)
• สมเด็จพระเรียมนโรดม บุปผาเทวี (1943–2019)
• สมเด็จพระบรมเรียมนโรดม ยุวนาถ (1943–2021)
• สมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ (1944–2021)
• สมเด็จพระมเหศวรนโรดม จักรพงศ์ (ประสูติ 1945)
• พระองค์เจ้านโรดม เวชชรา (1946–2013)
• พระองค์เจ้านโรดม มารี รณฤทธิ์ (ผ่านการสมรส; ประสูติ ค.ศ. 1948)
• Norodom Kuntha Bopha (1948–1952)
• สมเด็จกรมขุนนโรดม สิริวุธ (ประสูติ ค.ศ. 1951)
• พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี (พระราชสมภพ ค.ศ. 1953)
• สมเด็จพระนโรดม นรินทรพงษ์ (1954–2003)
• สมเด็จพระอนุชนโรดม อรุณรัศมี (ประสูติ ค.ศ. 1955)
• นโรดม โสมา (ประสูติ ค.ศ. 1969)
• นโรดม รัตนาเทวี (ประสูติ ค.ศ. 1974)
• นโรดม เจนณา (ประสูติ ค.ศ. 2012)