พิมเสน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
สำหรับพืช ดูที่ พิมเสน (พืช)
พิมเสน
Borneol
Borneol-3D-balls.png
ชื่อตาม IUPAC endo-1,7,7-Trimethyl- bicyclo[2.2.1]heptan-2-ol
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS [507-70-0][CAS]
PubChem 6552009
KEGG C01411
ChEBI 15393
SMILES
InChI
ChemSpider ID 5026296
คุณสมบัติ
สูตรโมเลกุล C10H18O
มวลโมเลกุล 154.25 g mol−1
ลักษณะทางกายภาพ เกล็ดสีขาวถึงไม่มีสี
กลิ่น ฉุนคล้ายการบูร
ความหนาแน่น 1.011 g/cm3 (20 °C)[1]
จุดหลอมเหลว

208 °C, 481 K, 406 °F

จุดเดือด

213 °C, 486 K, 415 °F

ความสามารถละลายได้ ใน น้ำ ละลายได้บ้าง (D-form)
ความสามารถละลายได้ ใน ตัวทำละลายอื่น ละลายในคลอโรฟอร์ม เอทานอล แอซีโทน อีเทอร์ เบนซีน โทลูอีน เดคาลิน เททราลิน
ความอันตราย
NFPA 704
NFPA 704.svg
2
2
0
 
 Yes check.svg 14 (verify) (what is: Yes check.svg 10/X mark.svg 10?)
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa
แหล่งอ้างอิงของกล่องข้อมูล
การสังเคราะห์พิมเสนจากปฏิกิริยารีดักชันของการบูร

พิมเสน (อังกฤษ: borneol) เป็นสารประกอบอินทรีย์ชนิดไบไซคิก (มีสองวงแหวนในโครงสร้าง) และเป็นสารกลุ่มเทอร์พีน มีสูตรเคมีคือ C10H18O มีลักษณะเป็นเกล็ดสีขาวถึงไม่มีสี มีกลิ่นหอมฉุนคล้ายการบูร ติดไฟให้แสงจ้าและมีควันมาก ไม่มีเถ้า มีความถ่วงจำเพาะเท่ากับ 1.011[2]

พิมเสนพบในพืชหลายชนิดเช่น หนาด (Blumea balsamifera), เปราะหอม (Kaempferia galanga), พืชวงศ์ยางนา (Dipterocarpaceae) และพืชสกุล Artemisia[3] พิมเสนเป็นสารที่ถูกออกซิไดซ์กลายเป็นสารกลุ่มคีโตน (การบูร) ได้ง่ายมาก จึงมีชื่อเรียกในอดีตว่า Borneo camphor พิมเสนสามารถสังเคราะห์ได้จากปฏิกิริยารีดักชันระหว่างการบูรกับโซเดียมบอโรไฮไดรด์ (NaBH4) ซึ่งจะได้พิมเสนในรูปไอโซบอร์เนออล (isoborneol)

พิมเสนมีสรรพคุณขับเหงื่อ ขับลม บำรุงหัวใจ แก้ลมวิงเวียนหน้ามืด[4] ใช้ผสมในน้ำมันหอมระเหย[5] และเป็นสารไล่แมลง[6] อย่างไรก็ตามพิมเสนทำให้ระคายเคืองต่อดวงตา ผิวหนัง ระบบทางเดินหายใจและระบบทางเดินอาหาร[7]

อ้างอิง[แก้]

  1. Lide, D. R., ed. (2005). CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. p. 3.56. ISBN 0-8493-0486-5.
  2. คำอธิบาย ตำราพระโอสถพระนารายณ์, ชยันต์ พิเชียรสุนทร และคณะ, หน้า 499, พ.ศ. 2544, สำนักพิมพ์อมรินทร์ กรุงเทพฯ
  3. Wong, K. C.; Ong, K. S.; Lim, C. L. (2006). "Composition of the essential oil of rhizomes of Kaempferia Galanga L.". Flavour and Fragrance Journal. 7 (5): 263–266. doi:10.1002/ffj.2730070506.
  4. พิมเสน - ฐานข้อมูลเครื่องยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
  5. Plants containing borneol (Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases)]
  6. "Chemical Information". sun.ars-grin.gov. สืบค้นเมื่อ 2008-03-02.
  7. Material Safety Data Sheet, Fisher Scientific

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]