พระแม่มาตังคี

พระแม่มาตังคี
เทวีแห่งความรู้ ศิลปะ วาทศิลป์ เวทมนตร์ พลังเหนือธรรมชาติ และการควบคุมสัตว์ป่า
ส่วนหนึ่งของ หนึ่งกลุ่มคณะเทวีมหาวิทยา
จิตรกรรมแบบประเพณีอินเดียแบบเบงกอล ปลายพุทธศตวรรษที่ 24
ชื่ออื่น	ราชมาตังคี, มนตราริณีเทพี
ชื่อในอักษรเทวนาครี	मातङ्गी
ชื่อในการทับศัพท์ภาษาสันสกฤต	Mātaṅgī
ส่วนเกี่ยวข้อง	มหาวิทยา พระแม่สุรัสวดี เทวีในศาสนาฮินดู พระแม่กาลี พระแม่ปารวตี พระเรณุกา
ที่ประทับ	เทวโลก, ป่าดิบชื้น หรือ ป่าช้า
อาวุธ	ดาบ, วีณา, หัวกะโหลกที่มีนกแก้วเกาะ, ขวาน, บ่วงบาศ, ต้นอ้อย, อังกุสะ, ทัณฑะ, (คทา)
คู่ครอง	พระมาตัง (พระศิวะ) หรือ พระพรหม

พระแม่มาตังคี (สันสกฤต: मातङ्गी) เป็นเทวีในศาสนาฮินดู พระนางเป็นหนึ่งในคณะเทวีมหาวิทยาทั้งสิบของนิกายตันตระพระนางนั้นเป็นองค์เดียวกับพระสุรัสวดีเทวีแห่งศิลปศาสตร์ ในคติของตันตระ

เทวกำเนิด

ครั้งหนึ่งพระแม่ปารวตีได้ทูลขอพระศิวะกลับไปเยี่ยมท้าวหิมวัตและพระนางเมนกา พระศิวะตกลงแต่พระแม่จะต้องกลับมาภายในเร็ววัน พระศิวะเกิดอาการไขข้องใจจึงได้ออกตามหาพระแม่ปารวตีโดยปลอมเป็นคนขายเครื่องประดับและเมื่อพระศิวะหาพระแม่เจอ พระองค์จึงขอเสพสังวาสกับนาง ในขณะที่พระแม่กำลังจะสาปพ่อค้าคนนี้ พระนางก็รับรู้ได้ว่าเขาคือพระศิวะ นางจึงบอกกับพ่อค้าว่าให้รอช่วงเวลาที่เหมาะสมกว่านี้

ในช่วงเย็นพระแม่ได้จำแลงกายเป็นหญิงจัณฑาล และกลับไปหาพระศิวะ พระนางมีรูปกายเพรียวงาม หน้าอกอวบอิ่ม สวมชุดและเครื่องประดับสีแดง และพระนางก็ร่ายรำต่อหน้าพระศิวะ หลังการยั่วยวนแห่งพระแม่ผู้ทรงเสน่ห์ พระศิวะถามพระมาตังคีว่าเธอเป็นใคร พระแม่ตอบว่า ฉันคือหญิงวรรณะจัณฑาล พระศิวะทราบว่านี่คือพระแม่ปารวตีจึงจำแลงตนเป็นจัณฑาล และพระองค์ทั้ง 2 ก็ร่วมเสพสังวาสกัน

อีกตำนานหนึ่งกล่าวไว้ว่า ฤๅษีทุรวาสเดินทางมายังเขาไกรลาสในขณะที่เหล่าเทพกำลังฉลองเทศกาลโฮลี แต่เขากลับไม่ได้รับความสนใจเพราะทุกคนกำลังสนุกสนานกับการเต้นรําทําให้เขาไม่พอใจและสาป พระศิวะและพระแม่ปารวตีให้ไปอยู่ในที่สันโดษ ทั้งสองพระองค์ตอบรับคําสาปและได้ไปอาศัยอยู่ในป่าช้าในรูปของมาตังและมาตังคี

อีกเรื่องเล่านึงกล่าวว่า พระแม่มาตังคีเสด็จลงไปในแม่นํ้าคงคาเพื่อปลุกพระแม่เกาศิกีหรืออัมพิกาเพื่อปราบอสูรศุมภะและนิศุมภะ

พระลักษณะ

พระแม่มาตังคีมีพระวรกายสีเขียวมรกตเข้มหรือสีดำ มีพระเนตรสามดวง โดยมีพระจันทร์เสี้ยวอยู่ระหว่างพระขนง บางตำนานบอกว่าพระแม่มาตังคีเกิดจากพระแม่สุรัสวดีและพระแม่กาลีรวมร่างกัน

อาวุธที่ถือประกอบด้วย ดาบ บ่วงบาศ วีณา ต้นอ้อย และหัวกะโหลกที่มีนกแก้ว 2 ตัวเกาะอยู่ อาศัยอยู่ตามป่าดิบชื้น หรือป่าช้า

ในอินเดียใต้นิยมบูชาแบบมีพระกร 8 กร ถือ ขวาน บ่วงบาศ ดอกบัว นกแก้ว 2 ตัว ต้นอ้อย และวีณา

ดูเพิ่ม

• มหาวิทยา
• นวทุรคา
• เจ้าพ่อเจ้าแม่ในศาสนาฮินดู
• เทพ/ผีบรรพชนในศาสนาฮินดู
• พระสุรัสวดี
• พระปารวตี
• พระกาลี
• วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Matangi