วิทยราช

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
วิทยราชทั้งห้าและกลุ่มเทพจตุโลกบาล

วิทยราช (สันสกฤต: विद्याराज; จีน: 明王; พินอิน: Míngwáng หมิงหวัง; ญี่ปุ่น: 明王 myō-ō เมียวโอ ?) เป็นชื่อของเทพประเภทที่สามในศาสนาพุทธนิกายวัชรยาน รองจากจากพระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์ตามลำดับ ชื่อในภาษาสันสกฤตแปลว่า "จ้าวแห่งความรู้" ภาษาจีนได้แปลชื่อดังกล่าวด้วยคำว่า 明 (หมิง) ซึ่งหมายความได้ทั้งแสงสว่างและความรอบรู้ ศาสนาพุทธแบบทิเบตเรียกว่า "เหรุกะ"

สำหรับวิทยราชที่เป็นเพศหญิง มีชื่อเรียกตามภาษาสันสกฤตว่า วิทยรานี (จีน: 明妃; พินอิน: Míngfēi หมิงเฟย์; ญี่ปุ่น: 明妃 myōhi เมียวฮิ ?) แต่การจำแนกวิทยราชตามเพศเช่นนี้มักจะถูกละเลยอยู่บ่อยครั้ง

ทฤษฎี[แก้]

ในระดับทั่วไป วิทยราชถูกจัดให้เป็นเทพผู้พิทักษ์ศาสนาพุทธ และถือเป็นการสำแดงภาคดุร้ายของพระพุทธเจ้า หากกล่าวอย่างเจาะจง วิทยราชทั้งห้า (五大明王; โงะไดเมียวโอ, อู่ต้าหมิงหวัง) คือผู้คุ้มครองพระธยานิพุทธะทั้ง 5 พระองค์โดยเฉพาะ[1]

ตามทฤษฎีวงล้อทั้งสามในลัทธิพุทธตันตระ พระพุทธเจ้าเป็นตัวแทนของมโนทัศน์แห่งธรรมอันบริสุทธิ์ และพระโพธิสัตว์เป็นผู้นำมโนทัศน์เหล่านั้นมาสั่งสอนด้วยความกรุณา วิทยราชได้แก่การแปลงรูปของวงล้อแห่งอาณัติ และสั่งสอนธรรมด้วยความน่าสะพรึงกลัว เพื่อกระตุ้นให้บรรดาผู้ไม่ศรัทธาทั้งหลายกลับใจเชื่อถือในพุทธศาสนา[1]

รูปลักษณ์[แก้]

วิทยราชโดยปกติมักถูกนำเสนอในรูปแบบเทพปางดุร้าย มักมีกายสีน้ำเงิน มีหลายกร บางครั้งทำเป็นรูปหลายเศียรหรือหลายขา ในมือถืออาวุธต่างๆ บางครั้งมีการประดับตกแต่งด้วยหัวกะโหลก อสรพิษ หรือหนังสัตว์ มีประภามณฑลล้อมรอบเป็นเปลวไฟ

อย่างไรก็ตาม มีข้อยกเว้นสำหรับวิทยราชองค์หนึ่ง คือ มหามยุรี (จีน: 孔雀明妃 ข่งเฉฺว่หมิงเฟย หรือ 孔雀佛母 ข่งเฉฺว่โฝ่หมู่; ญี่ปุ่น: 孔雀明王 คุจะคุเมียวโอ) หรือ "วิทยรานีนกยูง" ซึ่งปกติปรากฏในท่าทางที่สงบ ตัวตนของวิทยราชองค์นี้สามารถระบุได้ง่าย เนื่องจากพระนางมหามยุรีทรงนกยูงเป็นพาหนะอยู่เสมอ

รายชื่อของวิทยราช[แก้]

วิทยราชทั้งห้า[แก้]

ครรภโกษธาตุ ที่สถิตแห่งวิทยราชทั้งห้า

ในพุทธศาสนานิกายชินงน ซึ่งเป็นแขนงหนึ่งของนิกายวัชรยาน วิทยราชทั้งห้าคือกลุ่มวิทยราชผู้เป็นสัญลักษณ์แทนพระปัญญาคุณอันรุ่งเรืองยิ่งของพระโคตมพุทธเจ้า และเป็นผู้ปกป้องคุ้มครองพระธยานิพุทธะทั้งห้า ประกอบด้วย

วิทยราชทั้งห้าอาศัยอยู่ในครรภโกษธาตุ โดยแบ่งตามตำแหน่งในทิศต่างๆ ดังนี้

วัชรยักษะ

(ทิศเหนือ)

ยมานตกะ

(ทิศตะวันตก)

อาจละ

(ศูนย์กลาง)

ไตรโลกยวิชยะ

(ทิศตะวันออก)

กุณฑลี

(ทิศใต้)

วิทยราชอื่นๆ[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 Baroni, Helen Josephine (2002). The illustrated encyclopedia of Zen Buddhism. New York: Rosen Pub. Group. p. 100. ISBN 0-8239-2240-5. 
  • Mark and Luebeck,Walter Hosak (2006). Big Book of Reiki Symbols, The. Tokyo: Lotus Press. ISBN 0-914955-64-0. 
  • D. D. Jc Husfelt (2006). The Return of the Feathered Serpent Shining Light of 'First Knowledge': Survival and Renewal at the End of an Age, 2006-2012. Authorhouse. ISBN 1-4259-0546-3.