พระธยานิพุทธะ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
' พระธยานิพุทธะ ศิลปะทิเบต

พระธยานิพุทธะหรือพระฌานิพุทธะ (บางแห่งเรียกพระชินพุทธะ) เป็นพระพุทธเจ้าในคติความเชื่อของมหายาน เชื่อว่าอวตารมาจากพระอาทิพุทธะ สำเร็จเป็นพระพุทธเจ้าด้วยอำนาจฌานของอาทิพุทธะ ไม่ได้ลงมาสร้างบารมีเหมือนพระมานุสสพุทธะ (พระพุทธเจ้าที่เป็นมนุษย์) ดำรงในสภาวะสัมโภคกาย มีแต่พระโพธิสัตว์ที่เห็นพระองค์ได้

จำนวน[แก้]

พระธยานิพุทธะโดยทั่วไปมี 5 พระองค์ คือ พระไวโรจนพุทธะ พระอักโษภยพุทธะ พระรัตนสัมภวพุทธะ พระอมิตาภพุทธะ และพระอโมฆสิทธิพุทธะ พระธยานิพุทธะทั้ง 5 องค์นี้ได้สร้างพระธยานิโพธิสัตว์ขึ้นด้วยอำนาจฌานของตนอีก 5 องค์ คือ พระสมันตภัทรโพธิสัตว์เกิดจากพระไวโรจนพุทธะ พระวัชรปาณีโพธิสัตว์เกิดจากพระอักโษภยพุทธะ พระรัตนปาณีโพธิสัตว์เกิดจากพระรัตนสัมภวพุทธะ พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์เกิดจากพระอมิตาภพุทธะ และพระวิศวปาณีโพธิสัตว์เกิดจากพระอโมฆสิทธิพุทธะ

พระอักโษภยพุทธะ

(ตะวันออก)

พระอโมฆสิทธิพุทธะ

(เหนือ)

พระไวโรจนพุทธะ

(ศูนย์กลาง)

พระรัตนสัมภวพุทธะ

(ใต้)

พระอมิตาภพุทธะ

(ตะวันตก)

ชื่อในภาษาต่างๆได้แก่:

พุทธะ ภาษาสันสกฤต ภาษาญี่ปุ่น ภาษาจีน
พระไวโรจนพุทธะ वैरोचन 大日如来, Dainichi Nyorai 毘盧如來, Pilu Rulai
พระอักโษภยพุทธะ अक्षोभ्य 阿閃如来, Ashuku Nyorai 阿閃如來, Ajiu Rulai
พระอมิตาภพุทธะ अमिताभ 阿弥陀如来, Amida Nyorai 彌陀如來, Mituo Rulai
พระรัตนสัมภวพุทธะ रत्नसंभव 宝生如来, Hōshō Nyorai 寳生如來, Baosheng Rulai
พระอโมฆสิทธิพุทธะ अमोघसिद्धि 不空成就如来, Fukūjōju Nyorai 成就如來, Chengjiu Rulai


ลักษณะของแต่ละพระองค์[แก้]

โคตร พุทธะ ปัญญาญาณ กิเลส ขันธ์ ปฏิกิริยา สัญลักษณ์ ธาตุ สี ฤดูกาล ทิศทาง มุทรา
พุทธะ พระไวโรจนพุทธะ ปัญญาอันสูงสุด ความหลง รูปขันธ์ หมุนธรรมจักร (การสอน) ธรรมจักร อากาศธาตุ สีขาว ไม่มี ศูนย์กลาง ธรรมจักรมุทรา
รัตนะ พระรัตนสัมภวพุทธะ เท่าเทียม ความโลภ เวทนาขันธ์ ความร่ำรวย รัตนมณี ธาตุดิน สืทอง สีเหลือง ฤดูใบไม้ร่วง ใต้ ทานมุทรา
ปัทมะ พระอมิตาภพุทธะ ปัญญาที่ทำให้มนุษย์รู้จักผิดชอบชั่วดี ความปรารถนา สังขารขันธ์ เสน่ห์ดึงดูด, การเอาชนะ ดอกบัว ธาตุไฟ สีแดง ฤดูร้อน ตะวันตก สมาธิมุทรา
กรรมะ พระอโมฆสิทธิพุทธะ แบบสำเร็จทุกอย่าง ความอิจฉา วิญญาณขันธ์ ความสงบระงับ วัชระแฝด ธาตุน้ำ สีเขียว ฤดูหนาว เหนือ อภยมุทรา
วัชระ พระอักโษภยพุทธะ แบบกระจกเงา ความโกรธ สัญญาขันธ์ การปกป้องและการทำลาย สายฟ้า, วัชระ ธาตุลม สีน้ำเงิน ฤดูใบไม้ผลิ ตะวันออก ภูมิผัสมุทรา

การนับถือในประเทศต่างๆ[แก้]

  • เนปาลและทิเบต นับถือพระธยานิพุทธะทั้ง 5 องค์ข้างต้น โดยถือว่าพระธยานิพุทธะเป็นตัวแทนของอายตนะภายใน 5 และพระธยานิโพธิสัตว์เป็นตัวแทนของอายตนะภายนอก 5 ซึ่งประกอบเป็นร่างกายของสรรพสัตว์ มีการกำหนดตำแหน่งของพระธยานิพุทธะแต่ละองค์ในพุทธมณฑลซึ่งใช้ในการประกอบพิธ๊กรรมทางศาสนานิกายวัชรยาน รวมทั้งการกำหนดตำแหน่งของการประดิษฐานพระพุทธะเหล่านี้ไว้ในเจดีย์ในประเทศเนปาล
  • จีนและญี่ปุ่น ชาวพุทธนิกายสุขาวดี นับถือพระอมิตาภพุทธะเพียงองค์เดียว ในญี่ปุ่นได้เพิ่มพระธยานิพุทธะอีกองค์คือ พระวัชรสัตว์ถือว่าเป็นหัวหน้าของพุทธะทั้งหมด หรือเป็นอาทิพุทธะ การนับถือพระธยานิพุทธะในญี่ปุ่นพบในนิกายชินกอนเป็นส่วนใหญ่ นิกายอื่นพบน้อย

ระเบียงภาพ[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  • ฉัตรสุมาลย์ กบิลสิงห์ ษัฏเสน. พระพุทธศาสนาแบบทิเบต. กทม. ศูนย์ไทยทิเบต. 2538
  • ประสงค์ แสนบุราณ. พระพุทธศาสนามหายาน. กทม. โอเดียนสโตร์. 2548