ภาษาจีนเซี่ยงไฮ้

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาษาจีนเซี่ยงไฮ้
上海閒話 Zanhererau
滬語 wugniu
ออกเสียง z̥ɑ̃̀héɦɛ̀ɦʊ̀], [ɦu ɲy
ภาษาแม่ใน จีน
ภูมิภาค เซี่ยงไฮ้; และชุมชนชาวจีนโพ้นทะเลรวมทั้งในสหรัฐ(นิวยอร์ก)
จำนวนผู้พูด 14 ล้านคน  (date missing)
ตระกูลภาษา
Sino-Tibetan
รหัสภาษา
ISO 639-3
นักภาษาศาสตร์ wuu-sha

ภาษาจีนเซี่ยงไฮ้ (上海閒話 ในภาษาจีนเซี่ยงไฮ้) หรือ ภาษาเซี่ยงไฮ้ (จีนตัวเต็ม: 上海話 หรือ 滬語; จีนตัวย่อ: 上海话 หรือ 沪语) หรือบางครั้งเรียกสำเนียงเซี่ยงไฮ้เป็นสำเนียงของภาษาจีนอู๋ที่ใช้พูดในเมืองเซี่ยงไฮ้และบริเวณโดยรอบ จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ภาษาเซี่ยงไฮ้เป็นเช่นเดียวกับสำเนียงอื่น ๆ ของภาษาจีนอู๋คือสามารถเข้าใจกันได้กับภาษาจีนสำเนียงอื่น ๆ น้อยมากโดยเฉพาะภาษาจีนกลาง หรือแม้แต่กับสำเนียงย่อยอื่นๆของภาษาจีนอู๋

ภาษาเซี่ยงไฮ้เป็นตัวแทนของภาษาจีนอู๋ทางเหนือ (บริเวณทางใต้ของเจียงซูและทางเหนือของเจ้อเจียง) มีผู้พูดเกือบ 14 ล้านคน จัดเป็นสำเนียงที่มีผู้พูดมากที่สุดในบรรดาสำเนียงของภาษาจีนอู๋ทั้งหมด ในเอกสารทางตะวันตก คำว่าภาษาเซี่ยงไฮ้หมายถึงภาษาจีนอู๋ทั้งหมดโดยไม่ได้เน้นเฉพาะสำเนียงของภาษาจีนอู๋ที่ใช้พูดในเซี่ยงไฮ้

สัทวิทยา[แก้]

พยัญชนะ[แก้]

ภาษาเซี่ยงไฮ้มีเสียงพยัญชนะและสระเดี่ยวมาก มีเสียงพยัญชนะโฆษะ ในขณะที่ทั้งภาษาจีนกลางและภาษาจีนกวางตุ้งไม่มีเสียงโฆษะ

Phonetic Transcription of Initials in Shanghainese
  Labial Dental Alveolo-Palatal Velar Glottal
Nasal ʔm, /m ʔn, /n ʔȵ, ȵ̥/ȵ ʔŋ, ŋ̥/ŋ  
Plosive voiceless p t k ʔ
aspirated  
slack voice /b /d ɡ̊/g  
Affricate voiceless ts
aspirated tsʰ tɕʰ  
slack voice d̥ʑ̊/  
Fricative voiceless f s ɕ   h
slack voice /v /z ʑ̊/ʑ   ɦ
Approximant ʔl/

ตัวสะกด[แก้]

ต่อไปนี้เป็นตัวสะกดที่เป็นไปได้ในภาษาจีนเซี่ยงไฮ้ [1][2]

Phonetic Transcription of Riming Groups in Shanghainese
Open
Long Nucleus
Nasal ending
Short Nucleus + Nasal Ending
Checked
Short Nucleus checked
by a glottal stop
Rimes Medals + Rimes Rimes Medals + Rimes Rimes Medals + Rimes
i     ɪ̆ɲ     ɪ̆ʔ    
u                
y     ʏ̆ɲ     ʏ̆ʔ    
ɜ¹   ə̆ɲ wə̆ɲ   ə̆ʔ wə̆ʔ  
o     ʊ̆ŋ jʊ̆ŋ   ʊ̆ʔ jʊ̆ʔ  
ɔ   ɑ̃/ɑ̆ŋ jɑ̃ wɑ̃      
a ja wa ã/a̯ŋ ăʔ wăʔ
ɛ̝ jɛ̝ wɛ̝            
e   we            
ø            

วรรณยุกต์[แก้]

ต่อไปนี้เป็นเสียงวรรณยุกต์ในภาษาจีนเซี่ยงไฮ้[3]

Five Shanghainese Citations Tones
with Middle Chinese Classifications
Yin () Ping () Shang () Qu () Ru ()
IPA a˥˨ = â (53) a˧˥ = ǎ (34) aʔ˥ = áʔ (5ʔ)
Yang () Ping () Shang () Qu () Ru ()
a˩˧ = (23) aʔ˨˧ = ǎʔ (12ʔ)

การเมืองของภาษา[แก้]

ภาษาเซี่ยงไฮ้ไม่มีการสอนในโรงเรียน ไม่ได้ใช้ในการตีพิมพ์หนังสือพิมพ์และมีการควบคุมการใช้ในสื่อออกอากาศ ทำให้ผู้ดำเนินรายการไม่เสี่ยงที่จะใช้ภาษาเซี่ยงไฮ้ รายการทางโทรทัศน์ที่ใช้ภาษาเซี่ยงไฮ้เริ่มมีหลัง พ.ศ. 2533 แต่เป็นจำนวนน้อย ชาวเซี่ยงไฮ้ในชนบทที่อายุมากยังฟังวิทยุภาษาเซี่ยงไฮ้ อย่างไรก็ตาม รัฐบาลได้รณรงค์ให้ใช้ภาษาจีนกลางมากขึ้น เช่น คำขวัญที่ว่า "เป็นคนเซี่ยงไฮ้สมัยใหม่ พูดภาษาจีนกลาง"

ใน พ.ศ. 2548 รัฐบาลได้พยายามสนับสนุนให้ชาวเซี่ยงไฮ้ใช้ภาษาจีนกลางมากยิ่งขึ้น คนงานในอุตสาหกรรมบริการในเซี่ยงไฮ้ต้องใช้ภาษาจีนกลางเท่านั้น และตั้งแต่ พ.ศ. 2533 ต้องผ่านการทดสอบภาษาจีนกลางก่อน ถ้าไม่ผ่านหรือออกเสียงไม่ถูกต้องต้องกลับไปเรียนภาษาจีนกลางใหม่

ความเข้าใจกันได้และความแปรผัน[แก้]

ผู้พูดภาษาเซี่ยงไฮ้ไม่สามารถเข้าใจกันได้กับผู้พูดภาษาจีนกลางสำเนียงใดเลย โดยมีความเข้าใจกันได้กับภาษาจีนกลางมาตรฐานเพียง 50% ซึ่งใกล้เคียงกับความเข้าใจกันได้ระหว่างภาษาฝรั่งเศสกับภาษาเยอรมัน ผู้พูดภาษาเซี่ยงไฮ้ยุคใหม่ได้รับอิทธิพลจากภาษาจีนกลาง ทำให้ภาษาเซี่ยงไฮ้ของวัยรุ่นในเมืองต่างจากภาษาเซี่ยงไฮ้ของคนรุ่นก่อน และมีการสอดแทรกประโยคจากภาษาจีนกลางเข้าไปในการสนทนาในชีวิตประจำวัน

ภาษาเซี่ยงไฮ้จัดอยู่ในกลุ่มของภาษาจีนอู๋ซึ่งสำเนียงต่างๆของภาษาในกลุ่มนี้สามารถที่จะเข้าใจกันได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนไปพูดภาษาจีนกลาง แม้จะมีความแตกต่างทางด้านวรรณยุกต์และความแปรผันในแต่ละพื้นที่บ้าง

คำและวลีที่ใช้ทั่วไปในภาษาจีนเซี่ยงไฮ้[แก้]

หมายเหตุ: อักษรจีนที่ใช้ไม่ได้เป็นมาตรฐานและใช้เฉพาะการอ้างอิงเท่านั้น IPA ถอดเสียงจากภาษาจีนเซี่ยงไฮ้ยุคกลาง(中派上海话) ซึ่งใช้โดยผู้ที่มีอายุ 20 - 60 ปี

แปล IPA อักษรจีน
ภาษาจีนเซี่ยงไฮ้ [zɑ̃.ˈhe.ɦɛ.ɦʊ] 上海閒話 or 上海闲话
ชาวจีนเซี่ยงไฮ้ [zɑ̃.ˈhe.ɲɪɲ] 上海人
ฉัน [ŋu]
เราหรือฉัน [ŋu.ɲi] or [ɐˑ.lɐʔ] 我伲、阿拉(我拉)
เขาหรือหล่อน [ɦi] 渠(伊, 其)
พวกเขา [ɦi.la] 渠拉(伊拉)
คุณ [noŋ] (儂)
พวกคุณ [na]
สวัสดี [noŋ hɔ] 侬好(儂好)
ลาก่อน [ˈtse.ɦue] 再会(再會)
ขอบคุณ [ʑ̻iaja noŋ] or [ʑ̻iaʑ̻ia noŋ] 谢谢侬(謝謝儂)
เสียใจ [te.vəˑ.tɕʰi] 对勿起(對勿起)
แต่อย่างไรก็ตาม [dɛ.zɨ], [dɛ.zɨ.ni] 但是, 但是呢
กรุณา [tɕʰɪɲ] (請)
นั่น [ˈe.tsɐʔ], [i.tsɐʔ] 哎只, 伊只
นี่ [ɡəʔ.tsɐʔ] 搿只
ที่นั่น [ˈe.tɐʔ], [i.tɐʔ] 哎垯, 伊垯
นอกเหนือจากที่นั่น [ˈe.mi.tɐʔ], [i.mi.tɐʔ] 哎面垯, 伊面垯
ที่นี่ [ɡəˑ.tɐʔ] 搿垯(箇垯)
มี [ɦiɤɯ.təʔ] 有得
อยู่ [lɐˑ.he] 勒許
ปัจจุบัน [ɦi.ze] 现在(現在)
เวลาเท่าใด [ɦi.ze tɕi.ti tsoŋ] 搿息几点钟?(搿息幾點鐘?)
ที่ไหน [ɦa.ɺi.tɐʔ], [sa.di.fɑ̃] 嚡里垯(嚡裏垯), 啥地方
อะไร [sa ɦəʔ] 啥个, 做啥
ใคร [sa.ɲɪɲ] or [ɦa.ɺi.ɦue] 啥人, 嚡里位
ทำไม [ɦue.sa] 为啥(為啥)
เมื่อใด [sa.zəɲ.kuɑ̃] 啥辰光
อย่างไร [na.nəɲ, na.nəɲ.ka] 哪恁, 哪恁介
มากเท่าใด [tɕi.di] 几钿?几块洋钿?(幾鈿?幾塊銀頭?)
ใช่ [ˈe]
ไม่ใช่ [m̩], [vəˑ.zɨ], [m̩məʔ], [viɔ] 呒, 弗是, 呒没
หมายเลขโทรศัพท์ [di.ɦʊ ɦɔ.dɤɯ] 电话号头(電話號頭)
บ้าน [oˑ.ɺi.ɕiã] 屋里向(屋裏向)
มาที่บ้านของพวกเราและเล่น [tɔ ɐˑ.lɐʔ oˑ.ɺi.ɕiɑ̃ le bəˑ.ɕiã] 到阿拉屋里厢来孛相(白相)!(到阿拉屋裏厢來孛相!)
ห้องน้ำอยู่ที่ไหน [da.sɤɯ.kɛ ɺəˑ.ɺɐʔ ɦa.ɺi.tɐʔ] 汏手间勒勒嚡里垯?(汏手間勒勒嚡裏垯?)
คุณกินอาหารเย็นหรือยัง [ɦia.vɛ tɕʰɪˑ.ku.ləʔ va] 夜饭吃过了𠲎?(夜飯吃過了𠲎?)
ฉันไม่รู้ [ŋɯ; vəˑ.ɕiɔ.təʔ] 我弗(勿)晓得.(我弗(勿)曉得.)
คุณพูดภาษาอังกฤษได้ไหม [noŋ ˈɪn.vəɲ kãtəʔle va] 侬英文讲得来𠲎?
ฉันรักคุณ [ŋɯ; e noŋ] 我爱侬!(我愛儂!)
ฉันรักคุณ [ŋɯ; e.mɯ noŋ] 我爱慕侬.(我愛慕儂!)
ฉันชอบคุณมาก [ŋɯ; ɺɔ ˈhuø.ɕi noŋ ɦəʔ] 我老欢喜侬搿!(我老歡喜儂搿)
ข่าว [ɕɪɲ.vəɲ] 新闻(新聞)
ตาย [ɕi.tʰəˑ.ləʔ] 死脱了
มีชีวิต [ɦuəˑ.lɐˑ.he] 活勒嗨(活着)
มาก [ˈtɕiɔ.kue] 交关(邪气)
ภายใน [ɺi.ɕiã] 里向
ภายนอก [ŋa.dɤɯ] 外頭
คุณเป็นอย่างไรบ้าง [noŋ hɔ va] 侬好伐?(儂好伐?)

อ้างอิง[แก้]

  1. Zhu, Xiaonong S. Shanghai Tonetics. Lincom Europa, 1999, p. 14-17.
  2. Zhu, Xiaonong S. A Grammar of Shanghai Wu. Lincom Europa, 2006, p. 11.
  3. Chen, Zhongmin. Studies in Dialects in the Shanghai Area. Lincom Europa, 2003, p. 74.

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]