ภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐาน

ภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐาน 廣州話 / 广州话 Gwóngjàu wá
พูดใน:	Southern China
ภูมิภาค:	สามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง (ตอนกลางของมณฑลกวางตุ้ง; ฮ่องกง, มาเก๊า) สหราชอาณาจักร; แวนคูเวอร์; โทรอนโต; ซานฟรานซิสโก, นิวยอร์กSan Gabriel Valley
จำนวนผู้พูด:
ตระกูลภาษา:	จีน-ทิเบต  ภาษากลุ่มจีน   ภาษาจีน    ภาษาจีนกวางตุ้ง     Yuehai      ภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐาน
สถานะทางการ
ภาษาทางการใน:	เป็นภาษาทางการในฮ่องกง และมาเก๊าเป็นภาษาถิ่นในสุรินาเม
ผู้วางระเบียบ:	ไม่มี
รหัสภาษา
ISO 639-1:	zh
ISO 639-2:	chi (B)	zho (T)
ISO 639-3:	yue
ส่วนหนึ่งของสารานุกรมภาษา

ภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐาน หรือ สำเนียงกวางเจา คือสำเนียงของภาษาจีนกวางตุ้งที่เป็นที่ยอมรับให้เป็นสำเนียงมาตรฐาน ใช้เป็นภาษาราชการที่พูดกันในฮ่องกงและมาเก๊า ทั้งในรัฐบาลและการเรียนการสอนในโรงเรียน ภาษานี้เป็นภาษาประจำถิ่นของเมืองกวางเจา มณฑลกวางตุ้ง และบริเวณโดยรอบทางตอนใต้ของประเทศจีน

สัทวิทยา

ภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐานสามารถประสมต้นพยางค์ (พยัญชนะต้น) กับท้ายพยางค์ (สระและพยัญชนะสะกด) ได้ประมาณ 630 เสียง โดยไม่นับเสียงวรรณยุกต์

ต้นพยางค์

		ริมฝีปาก	ฟันหรือปุ่มเหงือก		เพดานแข็ง	เพดานอ่อน		เส้นเสียง
			ปกติ	ผสมเสียดแทรก		ปกติ	ห่อริมฝีปาก
เสียงนาสิก		/m/ (ม)	/n/ (น)			/ŋ/ (ง)
เสียงกัก (ไม่ก้อง)	สิถิล	/p/ (ป)	/t/ (ต)	/t͡s/ (ตซ คล้าย จ)		/k/ (ก)	( /kʷ/ ) (กว)	( /ʔ/ ) (อ)
	ธนิต	/pʰ/ (พ)	/tʰ/ (ท)	/t͡sʰ/ (ทซ คล้าย ช)		/kʰ/ (ค)	( /kʷʰ/ ) (คว)
เสียงเสียดแทรก		/f/ (ฟ)		/s/ (ซ)				/h/ (ฮ)
เสียงเปิด			/l/ (ล)		( /j/ ) (ย)		( /w/ ) (ว)

นักภาษาศาสตร์บางท่านจัดว่า /j/ และ /w/ เป็นส่วนหนึ่งของท้ายพยางค์ซึ่งมากับเสียงสระ /i/ และ /u/ ตามลำดับ เหมือนกับภาษาจีนกลาง บางท่านก็วิเคราะห์ว่า /ʔ/ มาจากเสียงสระ เมื่อพยางค์นั้นไม่มีเสียงของพยัญชนะต้น

ในกลุ่มเสียงฐานฟันหรือปุ่มเหงือกสามารถเปลี่ยนแปรไปได้ /t/ กับ /tʰ/ จะอยู่ที่ฐานฟัน ในขณะที่ /t͡s/, /t͡sʰ/, /s/ ซึ่งปกติแล้วมักจะออกเสียงที่ฐานปุ่มเหงือก ([t͡s], [t͡sʰ], [s]) แต่สามารถออกเสียงเป็นฐานหลังปุ่มเหงือก ([t͡ʃ], [t͡ʃʰ], [ʃ]) หรือฐานปุ่มเหงือก-เพดานแข็ง ([t͡ɕ], [t͡ɕʰ], [ɕ]) โดยเฉพาะเมื่อประสมกับเสียงสระ /iː/, /ɪ/, หรือ /yː/

ผู้ที่พูดภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐานบางคนไม่สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่าง /n/ กับ /l/ โดยจะออกเสียงเป็น /l/ และระหว่าง /ŋ/ กับหน่วยเสียงว่าง ซึ่งก็จะออกเสียงแต่หน่วยเสียงว่าง

ท้ายพยางค์

เสียงสระในภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐาน

[aː] (อา)

[ɛː] (เอ)

[iː] (อี)

[ɔː] (ออ)

[uː] (อู)

[œː] (เออ)

[yː] (อือ)

ยาว

สั้น

ยาว

สั้น

ยาว

สั้น

ยาว

สั้น

ยาว

สั้น

ยาว

สั้น

ยาว

สั้น

/-i/, /-y/ (-ย)

[aːi] (อาย)

[ɐi] (ไอ)

[ei] (เอ็ย์)

[ɔːi] (ออย)

[uːi] (อูย)

[ɵy] (เอย)

/-u/ (-ว)

[aːu] (อาว)

[ɐu] (เอา)

[ɛːu]¹ (เอว)

[iːu] (อีว)

[ou] (โอ็ว)

/-m/ (-ม)

[aːm] (อาม)

[ɐm] (อำ)

[ɛːm]¹ (เอม)

[iːm] (อีม)

/-n/ (-น)

[aːn] (อาน)

[ɐn] (อัน)

[iːn] (อีน)

[ɔːn] (ออน)

[uːn] (อูน)

[ɵn] (เอิน)

[yːn] (อืน)

/-ŋ/ (-ง)

[aːŋ] (อาง)

[ɐŋ] (อัง)

[ɛːŋ] (เอง)

[ɪŋ] (อิง)

[ɔːŋ] (ออง)

[ʊŋ] (อุง)

[œːŋ] (เอิง)

/-p/ (-บ)

[aːp] (อาบ)

[ɐp] (อับ)

[ɛːp]¹ (เอบ)

[iːp] (อีบ)

/-t/ (-ด)

[aːt] (อาด)

[ɐt] (อัด)

[iːt] (อีด)

[ɔːt] (ออด)

[uːt] (อูด)

[ɵt] (เอิด)

[yːt] (อืด)

/-k/ (-ก)

[aːk] (อาก)

[ɐk] (อัก)

[ɛːk] (เอก)

[ɪk] (อิก)

[ɔːk] (ออก)

[ʊk] (อุก)

[œːk] (เอิก)

และพยางค์นาสิกอีก 2 พยางค์ได้แก่ [m̩] (ทำปาก ม แล้วเปล่งเสียง), [ŋ̩] (ทำปาก ง แล้วเปล่งเสียง)

¹ ท้ายพยางค์ [ɛːu], [ɛːm], [ɛːp] พบได้เฉพาะภาษาพูดเท่านั้น ซึ่งไม่มีการวิเคราะห์หรือการแทนด้วยอักษรโรมัน

วรรณยุกต์

เสียงวรรณยุกต์ในภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐานมี 6 เสียง ถึงแม้ว่าการเรียนการสอนดั้งเดิมสอนว่ามี 9 เสียง แต่ก็มี 3 เสียงที่ซ้ำกัน ซึ่งขึ้นอยู่กับว่าพยางค์นั้นเป็นพยางค์เปิด (คำเป็น) หรือพยางค์ปิด (คำตาย)

พยางค์	พยางค์เปิด						พยางค์ปิด
หมายเลข	1	2	3	4	5	6	7 (หรือ 1)	8 (หรือ 3)	9 (หรือ 6)
ระดับเสียง	สูง, สูง-กลาง	กลาง-สูง	กลาง	กลาง-ต่ำ, ต่ำ	ต่ำ-กลาง	กึ่งต่ำ	สูง	กลาง	กึ่งต่ำ
ตัวอย่าง	詩	史	試	時	市	是	識	錫	食
เสียงอ่าน	/si˥/, /si˥˧/	/si˧˥/	/si˧/	/si˨˩/, /si˩/	/si˩˧/	/si˨/	/sik˥/	/sik˧/	/sik˨/
กำกับเครื่องหมาย	sí, sî	sǐ	sī	si̖, sı̏	si̗	sì	sík	sīk	sìk
ระบบเยล	sī, sì	sí	si	sīh, sìh	síh	sih	sīk	sik	sihk