ภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐาน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐาน
廣州話 / 广州话 Gwóngjàu wá[1]
ภาษาแม่ใน Southern China
ภูมิภาค สามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง (ตอนกลางของมณฑลกวางตุ้ง; ฮ่องกง, มาเก๊า) สหราชอาณาจักร; แวนคูเวอร์; โทรอนโต; ซานฟรานซิสโก, นิวยอร์กSan Gabriel Valley
ตระกูลภาษา
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ เป็นภาษาทางการในฮ่องกง และมาเก๊าเป็นภาษาถิ่นในสุรินาเม
รหัสภาษา
ISO 639-1 zh
ISO 639-2 chi (B)
zho (T)
ISO 639-3 yue

ภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐาน หรือ สำเนียงกวางเจา คือสำเนียงของภาษาจีนกวางตุ้งที่เป็นที่ยอมรับให้เป็นสำเนียงมาตรฐาน ใช้เป็นภาษาราชการที่พูดกันในฮ่องกงและมาเก๊า ทั้งในรัฐบาลและการเรียนการสอนในโรงเรียน ภาษานี้เป็นภาษาประจำถิ่นของเมืองกวางเจา มณฑลกวางตุ้ง และบริเวณโดยรอบทางตอนใต้ของประเทศจีน

สัทวิทยา[แก้]

ภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐานสามารถประสมต้นพยางค์ (พยัญชนะต้น) กับท้ายพยางค์ (สระและพยัญชนะสะกด) ได้ประมาณ 630 เสียง โดยไม่นับเสียงวรรณยุกต์

ต้นพยางค์[แก้]

  ริมฝีปาก ฟันหรือปุ่มเหงือก เพดานแข็ง เพดานอ่อน เส้นเสียง
ปกติ ผสมเสียดแทรก ปกติ ห่อริมฝีปาก
เสียงนาสิก /m/
(ม)
/n/
(น)
    /ŋ/
(ง)
   
เสียงกัก
(ไม่ก้อง)
สิถิล /p/
(ป)
/t/
(ต)
/t͡s/
(ตซ คล้าย จ)
  /k/
(ก)
( /kʷ/ )
(กว)
( /ʔ/ )
(อ)
ธนิต /pʰ/
(พ)
/tʰ/
(ท)
/t͡sʰ/
(ทซ คล้าย ช)
  /kʰ/
(ค)
( /kʷʰ/ )
(คว)
 
เสียงเสียดแทรก /f/
(ฟ)
  /s/
(ซ)
      /h/
(ฮ)
เสียงเปิด   /l/
(ล)
  ( /j/ )
(ย)
  ( /w/ )
(ว)
 

นักภาษาศาสตร์บางท่านจัดว่า /j/ และ /w/ เป็นส่วนหนึ่งของท้ายพยางค์ซึ่งมากับเสียงสระ /i/ และ /u/ ตามลำดับ เหมือนกับภาษาจีนกลาง บางท่านก็วิเคราะห์ว่า /ʔ/ มาจากเสียงสระ เมื่อพยางค์นั้นไม่มีเสียงของพยัญชนะต้น

ในกลุ่มเสียงฐานฟันหรือปุ่มเหงือกสามารถเปลี่ยนแปรไปได้ /t/ กับ /tʰ/ จะอยู่ที่ฐานฟัน ในขณะที่ /t͡s/, /t͡sʰ/, /s/ ซึ่งปกติแล้วมักจะออกเสียงที่ฐานปุ่มเหงือก ([t͡s], [t͡sʰ], [s]) แต่สามารถออกเสียงเป็นฐานหลังปุ่มเหงือก ([t͡ʃ], [t͡ʃʰ], [ʃ]) หรือฐานปุ่มเหงือก-เพดานแข็ง ([t͡ɕ], [t͡ɕʰ], [ɕ]) โดยเฉพาะเมื่อประสมกับเสียงสระ /iː/, /ɪ/, หรือ /yː/

ผู้ที่พูดภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐานบางคนไม่สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่าง /n/ กับ /l/ โดยจะออกเสียงเป็น /l/ และระหว่าง /ŋ/ กับหน่วยเสียงว่าง ซึ่งก็จะออกเสียงแต่หน่วยเสียงว่าง

ท้ายพยางค์[แก้]

เสียงสระในภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐาน
[aː] (อา) [ɛː] (เอ) [iː] (อี) [ɔː] (ออ) [uː] (อู) [œː] (เออ) [yː] (อือ)
ยาว สั้น ยาว สั้น ยาว สั้น ยาว สั้น ยาว สั้น ยาว สั้น ยาว สั้น
/-i/, /-y/
(-ย)
[aːi]
(อาย)
[ɐi]
(ไอ)
  [ei]
(เอ็ย์)
    [ɔːi]
(ออย)
  [uːi]
(อูย)
    [ɵy]
(เอย)
   
/-u/
(-ว)
[aːu]
(อาว)
[ɐu]
(เอา)
[ɛːu]¹
(เอว)
  [iːu]
(อีว)
    [ou]
(โอ็ว)
           
/-m/
(-ม)
[aːm]
(อาม)
[ɐm]
(อำ)
[ɛːm]¹
(เอม)
  [iːm]
(อีม)
                 
/-n/
(-น)
[aːn]
(อาน)
[ɐn]
(อัน)
    [iːn]
(อีน)
  [ɔːn]
(ออน)
  [uːn]
(อูน)
    [ɵn]
(เอิน)
[yːn]
(อืน)
 
/-ŋ/
(-ง)
[aːŋ]
(อาง)
[ɐŋ]
(อัง)
[ɛːŋ]
(เอง)
    [ɪŋ]
(อิง)
[ɔːŋ]
(ออง)
    [ʊŋ]
(อุง)
[œːŋ]
(เอิง)
     
/-p/
(-บ)
[aːp]
(อาบ)
[ɐp]
(อับ)
[ɛːp]¹
(เอบ)
  [iːp]
(อีบ)
                 
/-t/
(-ด)
[aːt]
(อาด)
[ɐt]
(อัด)
    [iːt]
(อีด)
  [ɔːt]
(ออด)
  [uːt]
(อูด)
    [ɵt]
(เอิด)
[yːt]
(อืด)
 
/-k/
(-ก)
[aːk]
(อาก)
[ɐk]
(อัก)
[ɛːk]
(เอก)
    [ɪk]
(อิก)
[ɔːk]
(ออก)
    [ʊk]
(อุก)
[œːk]
(เอิก)
     

และพยางค์นาสิกอีก 2 พยางค์ได้แก่ [m̩] (ทำปาก ม แล้วเปล่งเสียง), [ŋ̩] (ทำปาก ง แล้วเปล่งเสียง)

¹ ท้ายพยางค์ [ɛːu], [ɛːm], [ɛːp] พบได้เฉพาะภาษาพูดเท่านั้น ซึ่งไม่มีการวิเคราะห์หรือการแทนด้วยอักษรโรมัน

วรรณยุกต์[แก้]

เสียงวรรณยุกต์ในภาษาจีนกวางตุ้งมาตรฐานมี 6 เสียง ถึงแม้ว่าการเรียนการสอนดั้งเดิมสอนว่ามี 9 เสียง แต่ก็มี 3 เสียงที่ซ้ำกัน ซึ่งขึ้นอยู่กับว่าพยางค์นั้นเป็นพยางค์เปิด (คำเป็น) หรือพยางค์ปิด (คำตาย)

พยางค์ พยางค์เปิด พยางค์ปิด
หมายเลข 1 2 3 4 5 6 7 (หรือ 1) 8 (หรือ 3) 9 (หรือ 6)
ระดับเสียง สูง,
สูง-กลาง
กลาง-สูง กลาง กลาง-ต่ำ,
ต่ำ
ต่ำ-กลาง กึ่งต่ำ สูง กลาง กึ่งต่ำ
ตัวอย่าง
เสียงอ่าน /si˥/,
/si˥˧/
/si˧˥/ /si˧/ /si˨˩/,
/si˩/
/si˩˧/ /si˨/ /sik˥/ /sik˧/ /sik˨/
กำกับเครื่องหมาย , si̖, sı̏ si̗ sík sīk sìk
ระบบเยล sī, sì si sīh, sìh síh sih sīk sik sihk

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. Yale romanization scheme for Standard Cantonese of Cantonese. For other native names, see section "Names."