AGROVOC

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

AGROVOC ได้ถูกพัฒนาขึ้นในปี 1980 โดยเป็นอรรถาภิธานศัพท์พหุภาษาแบบมีโครงสร้าง ในด้านการเกษตร วนศาสตร์ การประมง อาหาร โภชนาการ และสาขาที่เกี่ยวข้อง (เช่น สิ่งแวดล้อม) อรรถาภิธานนี้เป็นคำศัพท์มาตรฐานที่กำหนดคำดรรชนีให้ถูกต้องตรงกัน ทั้งนี้เพื่อช่วยให้การสืบค้นสารสนเทศมีประสิทธิภาพ และยังช่วยขยายผลการสืบค้นสารสนเทศให้มีความครอบคลุมและกว้างขวางยิ่งขึ้น ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา AGROVOC เป็นเครื่องมือที่ให้องค์กรต่างๆ ใส่องค์ความรู้ และพัฒนาออนโทโลยี เพื่อให้มีความสามารถในการสืบค้นได้ แต่ในปัจจุบัน AGROVOC ได้ถูกพัฒนาขึ้นเป็นแม่ข่ายทางมโนทัศน์ (Concept Server) ซึ่งเปรียบเสมือนอรรถาภิธานคำศัพท์ (Term-based hesaurus)

AGROVOC ได้ถูกใช้งานโดยกลุ่มคนทั่วโลก เช่นนักวิจัย บรรณารักษ์ ผู้จัดการเทคโนโลยีสารสนเทศ และบุคคลอื่นๆ เพื่อใช้ในการทำดรรชนี การค้นคืน และการจัดการข้อมูลที่เกี่ยวข้องกันในด้านสารสนเทศทางการเกษตร สิ่งสำคัญก็คือการทำให้การอธิบายเชิงความหมายมีมาตรฐาน ทั้งนี้เพื่อทำให้ระบบต่างๆ สามารถทำงานประสานกันได้ และเพื่อให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลให้กว้างขึ้น

อรรถาภิธานศัพท์เกษตร AGROVOC ประกอบด้วยคำศัพท์ใน 6 ภาษาหลัก คือ ภาษาอังกฤษ ภาษาฝรั่งเศส ภาษาสเปน ภาษาอาหรับ ภาษาจีน ภาษารัสเซีย และได้ถูกแปลเป็นภาษาอื่น ๆ อีก ได้แก่ ภาษาเช็ก ภาษาเปอร์เซีย ภาษาเยอรมัน ภาษาฮินดี ภาษาฮังการี ภาษาอิตาลี ภาษาญี่ปุ่น ภาษาเกาหลี ภาษาลาว ภาษาโปแลนด์ ภาษาโปรตุเกส ภาษาสโลวัก และภาษาไทย สำหรับคำศัพท์ในภาษามลายู ภาษามอลโดวา ภาษาเตลูกู ภาษาตุรกี และภาษายูเครน อยู่ในระหว่างดำเนินการ

โครงสร้างของ AGROVOC[แก้]

อรรถาภิธานศัพท์เกษตร AGROVOC ประกอบด้วยคำศัพท์ซึ่งอาจประกอบด้วยคำเดียว หรือหลายคำที่มีความหมายหรือแนวคิดเดียวกัน การนำเสนอคำศัพท์อยู่ในรูปแบบทั้งที่เป็นลำดับชั้น และไม่เป็นลำดับชั้น โดยคำศัพท์แต่ละคำจะมีความสัมพันธ์ในลักษณะของคำที่กว้างกว่า (BT : broader term), คำที่แคบกว่า (NT : narrower term); คำที่เกี่ยวข้อง (RT : related term) และ คำพ้อง (UF : use for) คำจำกัดความ (Scope Notes) และความหมาย (Definitions) ที่ใช้ใน AGROVOC ทำให้เข้าใจในความหมายและบริบทของคำนั้นๆ ได้ง่าย

มลพิษ

NT: การสะสมของกรด
NT: มลพิษทางอากาศ
NT: มลพิษไร้แหล่ง
NT: มลพิษที่เกิดจากการตกตะกอน
NT: มลพิษทางอากาศ
RT: การเสื่อมสภาพของสิ่งแวดล้อม
RT: สารมลพิษ
RT: สารป้องกันกำจัดศัตรูพืช

มลพิษทางอากาศ

BT: มลพิษ
RT: บรรยากาศ
RT: สภาพเรือนกระจก

ความสัมพันธ์ของคำศัพท์ดังกล่าว เป็นตัวกำหนดขอบเขตและโครงสร้างของ AGROVOC ตัวอย่างเช่น คำว่า “มลพิษทางอากาศ” มีคำที่กว้างกว่า ได้แก่คำว่า “มลพิษ” และมีคำที่มีความเกี่ยวข้องกัน ได้แก่ คำว่า “บรรยากาศ” และ “สภาพเรือนกระจก” นอกจากนี้ ยังมีการกำหนดคำขยายความ (scope note) เพื่ออธิบายความเพิ่มเติมสำหรับคำศัพท์บางคำที่มีความจำเป็นต้องขยายความ นอกจากนี้ยังมีคำศัพท์อนุกรมวิธานและคำศัพท์ภูมิศาสตร์ ซึ่งสามารถเรียกดู และเลือกดาวน์โหลดได้ตามความต้องการ

The AGROVOC Concept Server[แก้]

ในปัจจุบันได้มีการเปลี่ยน AGROVOC จากอรรถาภิธานคำศัพท์ (Term-based thesaurus) ซึ่งมีชนิดของความสัมพันธ์แบบเก่า (BT, NT, RT และ UF) ให้มาเป็น Concept-based System ซึ่งปัจจุบันเรียกว่า AGROVOC Concept Server (CS) โดยที่ AGROVOC Concept Server นี้ ผู้ใช้สามารถเพิ่มชนิดของความสัมพันธ์ใหม่ได้เช่น ความสัมพันธ์แบบเฉพาะระหว่างมโนทัศน์ หรือความสัมพันธ์ในแบบหลายภาษา เช่น คำเหมือน (has synonym) คำแปล (has translation) โดยที่ทั้งหมดนี้เป็นโครงสร้างทรัพยากรและคำศัทพ์ทางการเกษตรที่เป็นมาตรฐาน สำหรับผู้ใช้ที่หลากหลายและระบบที่แตกต่างกันทั่วโลก

The Concept Server Workbench[แก้]

Concept Server Workbench มีสภาพแวดล้อมทำงานบบเว็บ เพื่อที่จะจัดเก็บ AGROVOC Concept Server เครื่องมือนี้สนับสนุนการบำรุงรักษาข้อมูลแม่ข่ายมโนทัศน์ (Concept Server) โดยอนุญาตให้ผู้ใช้สามารถ เพิ่ม แก้ไข และลบ คำ (Term) และมโนทัศน์ (Concept)ได้ พร้อมทั้งสร้างความสัมพันธ์ระหว่างคำหรือมโนทัศน์เหล่านั้นในสภาวะแวดล้อมที่ทำงานร่วมกันจากต่างสถานที่ โดยเครื่องมือนี้มีระบบจัดการผู้ใช้งาน และมีคุณสมบัติการจัดกลุ่มผู้ใช้งาน ได้แก่ขั้นตอนการบำรุงรักษา การตรวจสอบความถูกต้อง การส่งออกข้อมูล การตรวจสอบคุณภาพของกลุ่มข้อมูล (เช่น ตรวจสอบความสอดคล้องของข้อมูล)

ระบบนี้สามารถเข้าใช้ได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย โดยให้บริการด้านกลุ่มมโนทัศน์ (Concept) ทางการเกษตร และเป็นจุดเริ่มต้นสำหรับการพัฒนาออนโทโลยีในกลุ่มโดเมนเฉพาะด้าน

AGROVOC เว็บเซอร์วิส[แก้]

AGROVOC สามารถเข้าใช้งานได้โดยผ่าน เว็บเซอร์วิส ซึ่งสามารถเรียกใช้งานจากระบบใช้งานใดก็ได้ (Client Application) โดยที่เว็บเซอร์วิส ใช้ Apache Axis ซึ่งทำงานบน Apache Tomcat โดยสามารถเรียกใช้โดยใช้มาตรฐาน SOAP และตอบข้อมูลกลับมาเป็นมาตรฐาน SOAP เช่นกัน การใช้งานเว็บเซอร์วิสจะทำให้ผู้ใช้เข้าถึง AGROVOC Concept Server ได้อย่างรวดเร็ว และลดระยะเวลาในการดาวน์โหลด โดยข้อมูลที่เว็บเซอร์วิสตอบสนองนั้น จะเป็นข้อมูลล่าสุดที่อยู่ใน AGROVOC Concept Server

รูปแบบ[แก้]

อรรถาภิธานศัพท์เกษตร AGROVOC สามารถดาวน์โหลดได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย โดยฐานข้อมูลคำศัพท์มีให้เลือกในหลายรูปแบบ ได้แก่ MySQL, Microsoft Access, OWL, SKOS, Postgres, TagText, XML, และ ISO2709

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]