รูปเคารพ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก ไอคอน)
Jump to navigation Jump to search
"ไอคอน" เปลี่ยนทางมาที่นี่ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ไอคอน (แก้ความกำกวม)
“พระเยซู” โดยอันเดร รูเบลฟ (Andrei Rublev) ราวปี ค.ศ. 1410
รูปเคารพทำจากเซรามิคจากราวปีค.ศ. 900 จากเพรสลาฟ ประเทศบัลกาเรีย

รูปเคารพ (ภาษาอังกฤษ: icon; ภาษากรีก: εἰκών, eikon) คือรูป, รูปเหมือน หรือสิ่งที่สร้างแทน ที่ทำขึ้นเพื่อใช้เป็นสัญลักษณ์แทนสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ในสมัยปัจจุบัน “รูปเคารพ” โดยเฉพาะในวัฒนธรรมสมัยนิยมโดยทั่วไปจะหมายถึงสัญลักษณ์เช่นชื่อ, หน้า, รูป หรือคนที่เป็นที่รู้จักที่มีชื่อเสียงที่มีคุณสมบัติอย่างใดอย่างหนึ่ง การใช้สิ่งของหรือรูปเป็นสัญลักษณ์ของสิ่งที่มีความสำคัญเหนือกว่าไม่ว่าจะเป็นตามตัวอักษรหรือตามการตีความหมายมักจะใช้ในศาสนา, วัฒนธรรม, การเมือง, หรือทางเศรษฐกิจ

ในประวัติศาสตร์ลัทธินิยมทางศาสนาหรือวัฒนธรรมทางศาสนา[1]รูปเคารพจะมีอิทธิพลมาจากรูปที่เป็นตัวเป็นตนไม่ว่าจะเป็นรูปสองหรือสามมิติ ความประสงค์ของรูปเคารพไม่ว่าจะเป็นเพื่อการสั่งสอนหรือเป็นแรงบันดาลใจ หรือวิธีใช้เช่นเพื่อการบูชาหรือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ หรือความสำคัญของการใช้รูปเคารพก็ขึ้นอยู่กับสถาบันที่ใช้และสมัยของการใช้

รูปเคารพในคริสต์ศาสนา[แก้]

คริสต์ศาสนามีต้นรากมาจากขบวนการภายในศาสนายูดายในสมัยที่มีความกังวลกันเป็นอันมากเรื่องรูปปั้นต้องห้าม ในพันธสัญญาใหม่หรือในเอกสารอื่น ไม่มีหลักฐานการสร้างและการใช้รูปเคารพทาสีหรือรูปบูชาทางศาสนาโดยคริสต์ศาสนิกชน แต่ด็อกเตอร์สตีเฟน บิงแฮม (Dr. Steven Bingham) กล่าวว่าสิ่งที่น่าสนใจที่สุดคือการไม่มีการเอ่ยถึงรูปเคารพคริสเตียน หรือ รูปที่ไม่เป็นรูปต้องห้ามใดๆ ในพันธสัญญาใหม่เลย แต่การที่มิได้มีการกล่าวถึงก็มิได้หมายความว่าเอกสารบรรยายกิจการของอัครสาวกหรือของผู้นับถือคริสต์ศาสนาในคริสต์ศตวรรษที่ 1 เป็นเอกสารที่บรรยายกิจการทุกอย่างอย่างครบถ้วน นักบุญจอห์นอีแวนเจลลิสเองกล่าวว่า “พระเยซูทรงทำเครื่องหมายต่อหน้าสาวก, ซึ่งมิได้เขียนลงในหนังสือ...” (จอห์น 20.30) จากเหตุผลนี้เราก็สามารถจะกล่าวได้ว่าสิ่งที่อัครสาวกพูดและหรือทำ มิได้บันทึกไว้ในพันธสัญญาใหม่ไปเสียทุกอย่าง ดังนั้นถ้าจะพยายามหาหลักฐานว่าในสมัยคริสเตียนยุคแรกว่ามีการสร้างและใช้รูปเคารพหรือไม่, พันธสัญญาใหม่ก็ไม่มีประโยชน์ใดใดทั้งสิ้น การที่ไม่มีการกล่าวถึงก็มีเหตุผลต่างๆ กันไปแล้วแต่การสรุปของผู้ตีความหมาย[2] สิ่งที่น่าสังเกตคือรูปเคารพทางคริสต์ศาสนามีการวิวัฒนาการอย่างแพร่หลายกันแล้วก่อนที่คริสต์ศาสนกฎบัตร (New Testament Canon) จะได้รับการอนุมัติเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 4

คำว่า “eikon” ปรากฏในพันธสัญญาใหม่แต่มิได้หมายถึงรูปเคารพแบบทาสีแต่หมายถึงภาพเหมือน (มัทธิว 22:20) ภาพเขียนทางคริสต์ศาสนาเองก็มีมาตั้งแต่สมัยคริสเตียนยุคแรกที่พบบนผนังในที่เก็บศพแบบรังผึ้งในกรุงโรม เช่นที่วัดโดมิทิลลา (Domitilla) และวัดคัลลิสโต (Callisto)

ในนิกายอีสเติร์นออร์โธด็อกซ์ทางตะวันออกและการเขียนรูปเคารพตามประเพณีคริสต์ศาสนามักจะเขียนบนแผ่นไม้แบนเป็นรูปสิ่งศักดิ์สิทธิ์เช่นพระเยซู, พระแม่มารี, นักบุญ, เทวดา หรือ กางเขน นอกจากนั้นรูปเคารพยังอาจจะเป็นโลหะหล่อ, หินแกะ, ผ้าปัก, งานโมเสก, ภาพพิมพ์บนกระดาษหรือโลหะ การสร้างงานรูปเคารพแบบลอยยังไม่เป็นที่แพร่หลายเป็นเวลาหลายร้อยปีเพราะความเชื่อที่ว่ารูปลอยอาจจะทำให้เป็นที่สิงสถิตย์ของสิ่งชั่วร้ายตามความเชื่อของรูปปั้นของชนนอกศาสนา (pagan)

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. The Meaning of Icons, by Vladimir Lossky with Léonid Ouspensky, SVS Press, 1999. (ISBN 0-913836-99-0)
  2. Rev. Dr. Steven Bingham, Early Christian Attitudes Toward Images, Orthodox Research Institute, 2004