ประโยค 1–2

ประโยค 1–2

ชื่อย่อ	ป.1–2
ประเภท	การศึกษาแผนกบาลี
ผู้จัดการสอบ/ผู้ควบคุมการสอบ	สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง
ทดสอบความรู้/ความสามารถเกี่ยวกับ	วิชาแปลมคธเป็นไทย วิชาบาลีไวยากรณ์
ประเทศ	ประเทศไทย
ภาษา	ภาษาบาลี ภาษามคธ ภาษาไทย

ประโยค 1–2 (ชื่อย่อ ป.1-2) เป็นระดับชั้นเริ่มต้นของการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย ที่ภิกษุสามเณรผู้เรียนต้องทำความเข้าใจและศึกษาไวยากรณ์บาลีและฝึกการแปลภาษามคธในระดับให้เข้าใจพอแปลภาษาบาลีเริ่มต้นได้

ในอดีตชั้นเริ่มต้นในการสอบไล่เปรียญนั้นจะเริ่มแต่ชั้นเปรียญธรรม 3 ประโยคขึ้นไป โดยการสอบไล่ประโยค 1–2 นี้ยังไม่ถือว่าผู้สอบได้เป็นเปรียญ และไม่สามารถเก็บประโยคชั้นที่สอบได้ เอาไว้สอบในปีต่อไปได้ แต่เมื่อเปลี่ยนการสอบไล่บาลีมาเป็นแบบข้อเขียน ก็เริ่มมีการจัดสอบเก็บประโยคนี้ขึ้น เพื่อเป็นการแบ่งเนื้อหาในการเรียนการสอนให้ไม่ยากและหนักเกินไป

ในชั้นนี้ ผู้สอบได้จะยังไม่ได้เข้ารับพระราชทานสมณศักดิ์พัดยศทรงตั้งเป็นเปรียญ แต่ในอดีตนั้นพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยขณะดำรงพระยศเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ทรงเคยรับพระราชภาระอุปถัมภ์ผู้สอบผ่านในชั้นนี้ โดยมีการถวายพัดไตรจีวรให้แก่ผู้สอบได้เป็นกำลังใจ เรียกกันในสมัยนั้นว่า "เปรียญวังหน้า" ซึ่งปัจจุบันไม่มีแล้ว

ปัจจุบันผู้สอบได้ประโยค 1–2 จะได้รับใบ "วุฒิบัตร" รับรองจากสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง ซึ่งต่างจากผู้สอบได้ในชั้น ป.ธ. 3 ขึ้นไปที่จะได้รับ "ประกาศนียบัตร" เพราะได้รับการตั้งเป็นเปรียญแล้ว

หลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมบาลีในชั้นประโยค 1–2

ในชั้นนี้ แม่กองบาลีสนามหลวงกำหนดวิชาในการศึกษาไว้ 2 วิชา คือ

• วิชาแปลมคธเป็นไทย
• วิชาบาลีไวยากรณ์

วิชาแปลมคธเป็นไทย

วิชาแปลมคธเป็นไทย คือ วิชาแปลภาษาบาลีเป็นภาษาไทย ในชั้นนี้กำหนดเป็น แปลโดยพยัญชนะและอรรถ โดยให้ฝึกการแปลภาษาบาลีจากหนังสือ ธมฺมปทฏกถา

การศึกษาวิชาแปลมคธเป็นไทย

ใช้หนังสืออรรถกถาธรรมบท 4 เล่ม คือ

• ธมฺมปทฏฺกถา (ปฐโม ภาโค - ภาคหนึ่ง)
• ธมฺมปทฏฺกถา (ทุติโย ภาโค - ภาคสอง)
• ธมฺมปทฏฺกถา (ตติโย ภาโค - ภาคสาม)
• ธมฺมปทฏฺกถา (จตุตฺโถ ภาโค - ภาคสี่)