หลัก 3 ประการแห่งประชาชน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

หลัก 3 ประการแห่งประชาชน (จีนตัวเต็ม:三民主義,จีนตัวย่อ:三民主义,อังกฤษ:Three Principles of the People) หรือที่เรียกกันว่า ลัทธิไตรราษฎร์ (ซันหมินจู่อี้) มีหลักสำคัญดังนี้

  1. หลักประชาชาติ (จีนตัวเต็ม:民族主義,จีนตัวย่อ:民族主义,อังกฤษ:Nationalism) : คือการให้ความเสมอภาคแก่ชนทุกเชื้อชาติ และยกเลิกการแบ่งแยกกีดกันทางเชื้อชาติ ซึ่งเดิมราชวงศ์ชิงให้อภิสิทธิแก่คนแมนจูอย่างมาก ในขณะที่กดสิทธิของชาวฮั่นไว้ต่ำที่สุด โดยวางชนชาติอื่นไว้ระหว่างกลางลดหลั่นกันไปตามระดับความสัมพันธ์กับราชสำนัก ทั้งนี้ทั้งนั้น หลักการข้อนี้ไม่ได้มุ่งจะแก้แค้นกดขี่ชาวแมนจูแต่อย่างใด แต่เป็นการทำให้เท่าเทียมกันทั้งหมด โดยถือว่าไม่ว่าจะเป็นชนเชื้อชาติใด ก็ล้วนเป็นประชาชนของสาธารณรัฐจีนเสมอเหมือนกัน
  2. หลักประชาสิทธิ (จีนตัวเต็ม:民權主義,จีนตัวย่อ:民權主义,อังกฤษ:Democracy) : คือการทำตามหลักการปกครองโดยประชาชน โดยผ่านกลไกทางรัฐธรรมนูญแบบตะวันตก ที่กำหนดให้เสียงข้างมากของตัวแทนประชาชนในสภาเป็นผู้ตัดสิน ซึ่งเริ่มต้นด้วยการเป็นสมัชชาแห่งชาติไปก่อน และจะต้องประกันสิทธิพลเมืองให้แก่ประชาชนด้วย ประชาชนจักต้องมีสิทธิในการเลือกตั้งและสิทธิอื่นๆ เช่น สิทธิในการลงประชามติ สิทธิในการเสนอกฎหมาย สิทธิในการยับยั้งกฎหมาย เป็นต้น
  3. หลักประชาชีพ (จีนตัวเต็ม:民生主義,จีนตัวย่อ:民生主义,อังกฤษ:People's livelihood) : คือการที่มุ่งให้ประชาชนได้กินดีอยู่ดีมีสวัสดิการ มีความมั่นคงในชีวิต และประชาชนจะต้องมีปัจจัยในการดำรงชีวิตอย่างไม่บกพร่อง ซึ่งมีสี่ประการ ได้แก่ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย และการคมนาคม หลักการข้อนี้ยังไม่สมบูรณ์เท่าข้ออื่น เนื่องจากซุนยัตเซ็นได้เสียชีวิตลงก่อนที่จะถ่ายทอดแนวคิดข้อนี้ได้เสร็จสิ้น