รอบประจำเดือน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
แผนภาพรอบเดือน

รอบประจำเดือน[1] (อังกฤษ: menstrual cycle) เป็นการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาที่เกิดในลิงเพศเมียและมนุษย์เพศหญิง ส่วนการมีเลือดประจำเดือนเกิดในมนุษย์และสัตว์บางชนิดเช่นชิมแปนซี สัตว์เพศเมียชนิดอื่นที่มีการเปลี่ยนแปลงอาจไม่มีเลือดประจำเดือนเนื่องจากผนังมดลูกชั้นในถูกดูดซึมกลับไปจนหมด บทความนี้จะเน้นที่รอบประจำเดือนของมนุษย์

รอบประจำเดือนเกิดขึ้นภายใต้การควบคุมของระบบต่อมไร้ท่อ เป็นสิ่งจำเป็นในการสืบพันธุ์ ส่วนใหญ่แบ่งเป็นสามระยะ ได้แก่ระยะฟอลลิเคิล ระยะตกไข่ และระยะลูเทียล หรือแบ่งเป็นระยะมีประจำเดือน ระยะเจริญ และระยะหลั่งสาร การนับรอบประจำเดือนเริ่มที่วันแรกของการมีเลือดประจำเดือน การคุมกำเนิดด้วยฮอร์โมนวิธีต่างๆ จะทำให้มีการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนที่ควบคุมประจำเดือน ซึ่งเป็นผลที่ตั้งใจให้มีการคุมกำเนิด

เมื่อระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนค่อยๆ เพิ่มขึ้นในระยะฟอลลิคูลาร์ การมีเลือดประจำเดือนจะค่อยๆ น้อยลงจนหยุด เยื่อบุมดลูกค่อยๆ หนาตัวขึ้น ฟอลลิเคิลในรังไข่เริ่มเจริญภายใต้การทำงานประสานกันที่ซับซ้อนของฮอร์โมนหลายตัว เมื่อเวลาผ่านไปฟอลลิเคิลอันหนึ่งจะกลายเป็นฟอลลิเคิลเด่น โดยฟอลลิเคิลอื่นที่เจริญมาพร้อมกันจะฝ่อและตายไป เมื่อถึงช่วงประมาณกลางรอบเดือน หลังจากมีการเพิ่มสูงขึ้นของระดับ LH อย่างรวดเร็ว 24-36 ชั่วโมง ฟอลลิเคิลหลักจะปล่อยไข่ออกมาเกิดเป็นการตกไข่ หลังจากมีการตกไข่ ไข่นี้จะมีอายุไม่เกิน 24 ชั่วโมงหากไม่ได้รับการปฏิสนธิ ในขณะที่ส่วนที่เหลืออยู่ของฟอลลิเคิลหลักจะเปลี่ยนเป็นคอร์ปัสลูเทียม ทำหน้าที่สร้างโปรเจสเทอโรน โปรเจสเทอโรนจะทำให้เยื่อบุมดลูกมีการเปลี่ยนแปลงไปเพื่อรองรับการฝังตัวของตัวอ่อนเพื่อให้เกิดการตั้งครรภ์ หากไม่เกิดการฝังตัวภายใน 2 สัปดาห์ คอร์ปัสลูเทียมจะสลายไปทำให้มีระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเทอโรนลดลงอย่างรวดเร็ว เยื่อบุมดลูกจึงสลายออกมาเกิดเป็นประจำเดือน

ในรอบเดือนนั้นร่างกายจะมีการเปลี่ยนแปลงทั้งในระบบสืบพันธุ์และอวัยวะอื่นๆ ทำให้มีการคัดตึงเต้านมหรืออารมณ์เปลี่ยนแปลงได้เป็นอาทิ การเริ่มแรกมีระดูมักเกิดที่อายุ 12 ปี เมื่อหมดระยะเจริญพันธุ์แล้วจะเข้าสู่วัยหมดระดู ส่วนใหญ่เกิดที่อายุ 45-55 ปี

อ้างอิง[แก้]