อาณาจักรปี้นยะ

อาณาจักรปี้นยะ ပင်းယခေတ်
ค.ศ. 1313–ค.ศ. 1365
อาณาจักรปี้นยะประมาณ ค.ศ. 1350
สถานะ	อาณาจักร
เมืองหลวง	ปี้นยะ
ภาษาทั่วไป	พม่า (ราชการ) มอญ, ไทใหญ่
ศาสนา	พุทธเถรวาท พุทธแบบอะยี ความเชื่อเรื่องวิญญาณ
การปกครอง	ราชาธิปไตย
กษัตริย์
• ค.ศ. 1313–1325	พระเจ้าสีหตู
• ค.ศ. 1325–1340	อุซะนาที่ 1
• ค.ศ. 1344–1350	กะยอฉะวาที่ 1
• ค.ศ. 1359–1364	นะระตู
ผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน
• ค.ศ. 1340–1344	สีตู
สภานิติบัญญัติ	ลุตอ
ยุคประวัติศาสตร์	สงครามกลางเมือง
• สถาปนาอาณาจักรมยีนไซ่ง์	17 ธันวาคม 1297
• สถาปนาอาณาจักรปี้นยะ	7 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1313
• ซะไกง์แยกออก	ค.ศ. 1315–1317 (พฤตินัย) ค.ศ. 1325 (นิตินัย)
• การต่อสู้ของอุซะนาที่ 1–กะยอชวาที่ 1	ค.ศ. 1325–1344
• ตองอูแยกออก	ค.ศ. 1358–1359
• เมืองมาวโจมตี	ค.ศ. 1358–1364
• สถาปนาอาณาจักรอังวะ	26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1365
พื้นที่
ค.ศ. 1313	140,000 ตารางกิโลเมตร (54,000 ตารางไมล์)
ค.ศ. 1325	100,000 ตารางกิโลเมตร (39,000 ตารางไมล์)
ค.ศ. 1360	80,000 ตารางกิโลเมตร (31,000 ตารางไมล์)
ก่อนหน้า ถัดไป อาณาจักรมยีนไซ่ง์ อาณาจักรซะไกง์ อาณาจักรอังวะ
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ	พม่า

อาณาจักรปี้นยะ (พม่า: ပင်းယခေတ်, ออกเสียง: [pɪ́ɰ̃.ja̰ kʰɪʔ]) หรือ รัฐวิชัย (၀ိဇယတိုင်း) เป็นอาณาจักรที่ปกครองพม่าตอนกลางระหว่าง ค.ศ. 1313–1365 เป็นรัฐที่สืบต่อจากอาณาจักรมยีนไซ่ง์ที่ปกครองพม่าตอนบนระหว่าง ค.ศ. 1297–1313 สถาปนาขึ้นเป็นรัฐที่ปกครองสืบต่อจากอาณาจักรพุกามโดยนิตินัย โดยพระเจ้าสีหตู อาณาจักรปี้นยะเผชิญกับความแตกแยกภายในตั้งแต่เริ่มต้น เขตซะไกง์ ทางตอนเหนือที่นำโดยพระเจ้าซอยู่น โอรสองค์โตของพระเจ้าสีหตู ประสบความสำเร็จในการต่อสู้เพื่อปกครองตนเองในช่วงปี ค.ศ. 1315-1317 และแยกตัวอย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 1325 หลังจากการสวรรคตของพระเจ้าสีหตู

อาณาจักรปี้นยะที่เหลืออยู่ต้องเผชิญกับการแข่งขันอย่างดุเดือดระหว่างโอรสองค์อื่น ๆ ของพระเจ้าสีหตู คือ พระเจ้าอุซะนาที่ 1 กับพระเจ้ากะยอฉะวาที่ 1 จนกระทั่งถึง ค.ศ. 1344 ปี้นยะแทบไม่มีอำนาจควบคุมรัฐบริวาร รัฐบริวารทางใต้สุดอย่างตองอูและแปร แทบจะเป็นอิสระ อำนาจส่วนกลางกลับคืนมาชั่วคราวในรัชสมัยของพระเจ้ากะยอฉะวาที่ 1 (ค.ศ. 1344–1350) แต่ก็ล่มสลายลงทันทีหลังจากการสวรรคตของพระองค์ ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1350 พระเจ้ากะยอฉะวาที่ 2 ได้ฟื้นฟูความสัมพันธ์ที่ตึงเครียดมานานระหว่างปี้นยะกับซะไกง์ เพื่อรับมือกับรัฐฉานทางเหนืออย่างเมืองมาว (Möng Mao) การโจมตีจากเมืองมาวสองครั้งใน ค.ศ. 1358–1359 และ ค.ศ. 1362–1363 ทำลายล้างชนบทของปี้นยะอย่างยับเยิน ในช่วงนั้นตองอูสามารถแยกตัวออกไปได้สำเร็จ พระเจ้านะระตูเปลี่ยนข้างและช่วยเหลือเมืองมาวในการโจมตีซะไกง์ใน ค.ศ. 1363–1364 แต่หลังจากกองทัพของเมืองมาวเข้ายึดซะไกง์และปี้นยะอย่างต่อเนื่องใน ค.ศ. 1364 เหลนชายของพระเจ้าสีหตูคือ พระเจ้าตะโดมินพญาแห่งซะไกง์ ได้ยึดเมืองหลวงที่ถูกทำลายทั้งสองแห่งในปีเดียวกัน และก่อตั้งอาณาจักรอังวะขึ้นใน ค.ศ. 1365

อาณาจักรปี้นยะเป็นตัวอย่างย่อส่วนของสมัยอาณาจักรเล็ก ๆ (ค.ศ. 1287–1555) ในประวัติศาสตร์พม่า แม้จะควบคุมแหล่งผลิตธัญพืชหลักสองในสามแห่ง แต่ปี้นยะก็อ่อนแอลงเนื่องจากความแตกแยกภายใน และไม่เคยไปถึงศักยภาพที่แท้จริง ถึงแม้ว่าอาณาจักรอังวะผู้สืบทอดจะประสบความสำเร็จมากกว่าในการรวบรวมส่วนสำคัญของอาณาจักรเดิม แต่ก็ยังคงถูกขัดขวางจากการแข่งขันระดับภูมิภาคที่รุนแรง และพม่าก็ยังคงแตกแยกจนถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 16

บรรณานุกรม

• Aung-Thwin, Michael (1985). Pagan: The Origins of Modern Burma. Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-0960-2.
• Aung-Thwin, Michael A.; Maitrii Aung-Thwin (2012). A History of Myanmar Since Ancient Times (illustrated ed.). Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 978-1-86189-901-9.
• Burma Translation Society, บ.ก. (1955). Myanma Swezon Kyan (ภาษาพม่า). Vol. 2 (1 ed.). Heartford, Heartfordshire: Stephen Austin & Sons, Ltd.
• Burma Translation Society, บ.ก. (1973). Myanma Swezon Kyan (ภาษาพม่า). Vol. 13 (1 ed.). Yangon: Sarpay Beikman.
• Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Frank Cass & Co. Ltd.
• Htin Aung, Maung (1967). A History of Burma. New York and London: Cambridge University Press.
• Kala, U (2006) [1724]. Maha Yazawin (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (4th printing ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
• Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80496-7.
• Maha Sithu (2012) [1798]. Myint Swe; Kyaw Win; Thein Hlaing (บ.ก.). Yazawin Thit (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (2nd printing ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
• Nyein Maung, บ.ก. (1972–1998). Shay-haung Myanma Kyauksa-mya [Ancient Burmese Stone Inscriptions] (ภาษาพม่า). Vol. 1–5. Yangon: Archaeological Department.
• Phayre, Lt. Gen. Sir Arthur P. (1967) [1883]. History of Burma. London: Susil Gupta.
• Royal Historians of Burma (1960) [c. 1680]. U Hla Tin (Hla Thamein) (บ.ก.). Zatadawbon Yazawin. Historical Research Directorate of the Union of Burma.
• Royal Historical Commission of Burma (2003) [1832]. Hmannan Yazawin (ภาษาพม่า). Vol. 1–3. Yangon: Ministry of Information, Myanmar.
• Sandamala Linkara, Ashin (1997–1999) [1931]. Rakhine Razawin Thit (ภาษาพม่า). Vol. 1–2. Yangon: Tetlan Sarpay.
• Sein Lwin Lay, Kahtika U (2006) [1968]. Mintaya Shwe Hti and Bayinnaung: Ketumadi Taungoo Yazawin (ภาษาพม่า) (2nd printing ed.). Yangon: Yan Aung Sarpay.
• Taw, Sein Ko; Emanuel Forchhammer (1899). Inscriptions of Pagan, Pinya and Ava: Translation, with Notes. Archaeological Survey of India.
• Than Tun (December 1959). "History of Burma: A.D. 1300–1400". Journal of Burma Research Society. XLII (II).
• Than Tun (1964). Studies in Burmese History (ภาษาพม่า). Vol. 1. Yangon: Maha Dagon.