หลวงอามาตย์ราชวงษา (อำนาจ รามางกูร)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
หลวงอามาตย์ราชวงษา (อำนาจ รามางกูร)
นายกองข้าอุปัฏฐากพระมหาธาตุพนม, หัวหน้าผู้ควบคุมท้าวเพี้ยตัวเลกข้าพระธาตุพนม, กวานเวียงชะโนด
ก่อนหน้า พระปราณีศรีมหาพุทธบริษัท (เมฆ รามางกูร)
ถัดไป ท้าวสุริยะ (อ้วน รามางกูร)
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด เวียงชะโนด เมืองมุกดาหาร
เสียชีวิต เวียงชะโนด เมืองมุกดาหาร
คู่สมรส อาชญาแม่แก้วคำพา
ศาสนา ศาสนาพุทธ

หลวงอามาตย์ราชวงษา (อำนาจ รามางกูร) คนทั่วไปและทายาทบุตรหลานนิยมออกนามว่า กวานหลวงอำมาตย์ หรือ กวานอามาถย์[1] หรือ ท้าวอำนาจราชวงศ์[2] อดีตนายกองข้าอุปัฏฐากผู้ควบคุมท้าวเพี้ยตัวเลกข้าพระมหาธาตุพนม หรือนายกองบ้านธาตุพนมลำดับที่ ๑ ในอำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม ภาคอีสานของประเทศไทย หลังสิ้นสุดการปกครองแบบเจ้าเมืองหรือขุนโอกาส อีกทั้งยังมีตำแหน่งเป็นอดีตกวานเวียงชะโนดองค์ที่ ๓ ด้วย

พระประวัติ[แก้]

หลวงอามาตย์ราชวงษา (อำนาจ) เป็นเจ้านายจากตระกูลผู้ปกครองและตั้งเมืองหลวงโพนสิม ในแขวงสุวรรณเขต ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชนลาว ที่เข้ามามีความสัมพันธ์ทางเครือญาติกับเจ้านายจากราชวงเวียงจันทน์ผู้ปกครองธาตุพนม จึงได้ขึ้นปกครองธาตุพนมในลำดับที่ ๔ เดิมเป็นอดีตกวานเวียงผู้ปกครองเวียงดงชะโนดหรือเมืองเก่าตาลรุกขนครา ปัจจุบันคือบ้านชะโนด อำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร อดีตมีบรรดาศักดิ์เป็นที่ ท้าวพระอามาตย์ กรมการบ้านชะโนดและกรมการเมืองหลวงโพนสิมเก่า ต่อมาได้ขึ้นปกครองเวียงชะโนดหลังท้าวมหานามผู้เป็นพระเชษฐาถึงแก่กรรม จากนั้นจึงขึ้นปกครองธาตุพนมในยุคหลังสงครามกู้เอกราชของสมเด็จพระเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ โดยขณะนั้น เจ้านายจากราชวงศ์เวียงจันทน์ที่เข้ามาปกครองธาตุพนมกำลังว่างเว้นจากผู้มีอายุควรแก่การปกครองกองข้าโอกาสพระธาตุพนม อาชญานางบุษดีชายาเอกในเจ้าพระรามราชปราณีศรีมหาพุทธปริษัท (ศรี รามางกูร) ซึ่งนางมีศักดิ์เป็นหลานอาของหลวงอามาตย์ราชวงษา (อำนาจ) จึงถือโอกาสเชิญอาของตนเข้ามารักษากองข้าโอกาสพระธาตุพนมเป็นการชั่วคราว[3]

อนึ่ง หลวงอามาตย์ราชวงษา (อำนาจ) เป็นพระโอรสในเจ้าสุวรรณสีหะ (ท้าวคำสิงห์) กวานเวียงชะโนดองค์แรก ผู้ตั้งบ้านชะโนดหรือเวียงท่าชะโนดในฝั่งขวาแม่น้ำโขง และเป็นผู้ตั้งบ้านท่าสะโหน (ท่าชะโน) ในฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง เจ้าสุวรรณสีหะ (ท้าวคำสิงห์) เป็นพระเชษฐาในเจ้ารัตนะสิมพะลี (ท้าวแก้วสิมพลี) ผู้ตั้งเมืองบังมุกหรือเมืองมุกดาหารบุรีศรีสัตตาลนครในฝั่งขวาแม่น้ำโขง และเป็นผู้ตั้งบ้านท่าแห่ (ท่าแฮ่) ในฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง ทั้งสองพระองค์เป็นพระโอรสในอาชญาบ่าวหลวง (ยั้งขะหม่อมบ่าวหลวง) เจ้าผู้ตั้งเมืองหลวงโพนสิม บ้านหลวง บ้านโพน และบ้านสิม อดีตกวานเวียงดงเขนย กับอาชญานางสิมมา ผู้ตั้งบ้านดงดอกไม้ ซึ่งต่อมาได้ตั้งเป็นเมืองชื่อ คันธบุรี ปัจจุบันคือเมืองไกสอนพมวิหาน ในแขวงสุวรรณเขต ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชนลาว [4]

พี่น้อง[แก้]

  • อาชญาท้าวมหานาม กวานเวียงชะโนดองค์ที่ ๒
  • พระหมื่นนำรวง (คำหยาด) กรมการเมืองธาตุพนม บิดาในอาชญานางบุษดี ชายาเอกในเจ้าพระรามราชปราณีศรีมหาพุทธปริษัท (ศรี รามางกูร)
  • หลวงอามาตย์ราชวงษา (อำนาจ)
  • ท้าวราชวัตร (ราชวงศ์) กรมการเมืองธาตุพนม
  • อาชญาหลวงราชวงษ์เมือง (กวานหลวงราช) ผู้ตั้งบ้านหว้านน้อย
  • อาชญาท้าววงษาเสนา ผู้ร่วมกับหลวงราชวงษ์เมืองตั้งบ้านหว้านน้อย
  • อาชญานางแจ่ม
  • อาชญานางทองสุก
  • อาชญานางคำซาว
  • อาชญานางบุญลา

บุตรธิดาและทายาท[แก้]

  • นางหล้า
  • นางตุ๊
  • ท้าวสุริยะราชวัตร์ (อ้วน รามางกูร) นายกองข้าอุปัฏฐากพระมหาธาตุพนมท่านที่ ๒
  • ท้าวสุริยะราชวัตร์ (คูณ รามางกูร) นายกองข้าอุปัฏฐากพระมหาธาตุพนมท่านที่ ๓
  • ท้าวสีหานาม (กวานสีหานาม) ผู้ตั้งหว้านใหญ่ ปัจจุบันคืออำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร
    • ท้าวหมาคำ ผู้ร่วมกับท้าวสีหานามตั้งบ้านหว้านใหญ่
    • นางแก้วฝา สมรสกับท้าวสุริยะราชวัตร์ (คูณ รามางกูร) นายกองข้าอุปัฏฐากพระมหาธาตุพนมท่านที่ ๓
      • นางทุม (แดงทุม) สมรสกับท้าวสีหาบุตร (แก้ว) กรมการบ้านหว้านใหญ่ ต่อมาเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นที่หลวงเดชพลพักตร์ (กวานหลวงเดชพลพักตร์) กำนันตำบลหว้านใหญ่ เป็นบุตรชายของหลวงอินทร์หรือพระจำเริญ กวานเวียงชะโนดคนที่ ๔ และเป็นนัดดา (หลานปู่) ในท้าวมหานาม กวานเวียงชะโนดองค์แรก
      • ท้าวจูม
      • ท้าวกุ
      • ท้าวเล
      • นางใบ
      • นางหลอย สมรสกับขุนหว้านวิรุฬคาม (ท้าวพังคี) กำนันตำบลหว้านใหญ่ บุตรชายในท้าวบุญเฮือง (บุญเรือง) กับนางผอง และเป็นนัดดา (หลานปู่) เจ้าเมืองโขง ฝ่ายนางผองนั้นเป็นธิดาของท้าวมหานะคร (ท้าวขาว) กับนางบุ ท้าวมหานะคร (ท้าวขาว) เป็นบุตรของหลวงอะภัยเวียงชะโนด ฝ่ายนางบุเป็นธิดาของท้าวควรกับนางทองสุก พระธิดาในเจ้าสุวรรณสีหะหรือท้าวคำสิงห์ผู้ตั้งเวียงชะโนด
        • ท้าวทองทิพย์
        • ท้าวสีทวน
        • นางเทพ
        • นางคำบ่อ
        • นางโซ่น
        • นางรัดเซน
        • นางบรรเย็น (บานเย็น)
  • ท้าวราชวัตริ์ (กวานราชวัตริ์) ผู้ตั้งบ้านนาดี
  • ท้าวทา ผู้ร่วมกับท้าวราชวัตริ์ตั้งบ้านนาดี
  • ท้าวโพธิ์สะราช (กวานโพชะราช) ผู้ตั้งบ้านหนองผือ
  • แสนจันทร์ ผู้ร่วมกับท้าวโพธิ์สะราชตั้งบ้านหนองผือ
  • นางซาว


ก่อนหน้า หลวงอามาตย์ราชวงษา (อำนาจ รามางกูร) ถัดไป
พระปราณีศรีมหาพุทธบริษัท (เมฆ รามางกูร) 2leftarrow.png นายกองข้าพระธาตุพนม,
หัวหน้าผู้ควบคุมข้าพระธาตุพนม

2rightarrow.png ท้าวสุริยะราชวัตร์ (อ้วน รามางกูร)


อ้างอิง[แก้]

  1. พระฎิสสโร (หนูกร) ใจสุข. ประวัติบ้าน. มุกดาหาร. : ม.ป.พ.. ม.ป.ป..
  2. สัมภาษณ์คุณยายจันเนา รามางกูร เรื่อง ประวัติขุนโอกาสเมืองธาตุพนม สัมภาษณ์เมื่อวันที่ ๑ เดือนเมษายน พ.ศ. ๒๕๕๐.
  3. ดวง รามางกูร. พื้นประวัติวงศ์เจ้าเมืองพนม. ม.ป.ท. : ม.ป.พ.. ม.ป.ป..
  4. ธวัชชัย พรหมณะ. (๒๕๔๕). ความสำคัญของการอพยพเคลื่อนย้ายกลุ่มชาติพันธุ์ในลุ่มแม่น้ำโขงต่อความเป็นเมืองสุวรรณเขต ระหว่าง ค.ศ. ๑๘๙๓-๑๙๕๔. สารนิพนธ์ ศศ.ม. (ประวัติศาสตร์เอเชีย). กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.