วงศ์ปลาไหลนา

วงศ์ปลาไหลนา
ปลาไหลนา หรือปลาไหลบึง (Monopterus albus)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:	Animalia
ไฟลัม:	Chordata
ชั้น:	Actinopterygii
อันดับ:	Synbranchiformes
วงศ์:	Synbranchidae
สกุล
Macrotrema Monopterus Ophisternon Synbranchus
ชื่อพ้อง
Amphipnoidae

วงศ์ปลาไหลนา (อังกฤษ: Swamp eel, Amphibious fish; เบงกอล: কুঁচেমাছ) เป็นวงศ์ปลากินเนื้อ พบในน้ำจืดและน้ำกร่อยของทวีปเอเชียและทวีปแอฟริกา โดยกระจายพันธุ์อย่างกว้างขวางในเขตอบอุ่น พบตั้งแต่พื้นที่ชุ่มน้ำและถ้ำในทวีปแอฟริกา, ตะวันออกกลาง, เอเชียใต้, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้, อินโดนีเซีย, ฟิลิปปินส์ ไปจนถึงโซนโอเชียเนีย ใช้ชื่อวงศ์ว่า Synbranchidae (/ซิน-แบรน-ชิ-ดี้/) โดยพบอยู่ทั้งหมด 18 ชนิด

มีรูปร่างเรียวยาวคล้ายงู ตามีขนาดเล็ก มีอวัยวะช่วยหายใจเป็นเส้นเลือดฝอยในคอหอย ไม่มีครีบหรืออวัยวะใด ๆ ที่ช่วยในการว่ายน้ำ เว้นแต่บริเวณปลายหางจะแผนแบนคล้ายใบพาย ซึ่งจะมีลักษณะแตกต่างกันออกไปตามแต่ละชนิด

มีลำตัวลื่นมาก เพราะมีเมือกเยอะ เกล็ดมีขนาดเล็กฝังในลำตัว เมื่อยังเล็กจะมีครีบอก เมื่อโตขึ้นจะหายไป เป็นปลาที่สามารถ เปลี่ยนเพศได้ (Hermphrodite) โดยช่วงแรกจะเป็นเพศเมีย และจะกลายเป็นเพศผู้เมื่อโตขึ้น ด้านน้ำหนักเพศเมียจะมีน้ำหนักตั้งแต่ 100-300 กรัม เพศผู้มีน้ำหนักมากกว่า 400 กรัม ออกหากินในเวลากลางคืน กินเนื้อเป็นอาหาร โดยสามารถกินอาหารได้หลากหลาย แม้กระทั่งซากสัตว์หรือซากพืชที่เน่าเปื่อย

มีพฤติกรรมขุดรูอยู่ในพื้นโคลนตม หรือตามตลิ่งน้ำ ชอบรวมตัวกันอาหาร เป็นปลาที่สามารถปรับสภาพให้อาศัยอยู่ได้ในทุกสิ่งแวดล้อม ในฤดูร้อน สามารถขุดรูลึกลงไป 1-1.2 เมตร เพื่อจำศีลได้

สำหรับในประเทศไทยพบทั้งหมด 3 ชนิด คือ

• ปลาไหลแดง หรือ ปลาหล่อย (Macrotema caligans)
• ปลาไหลนา (Monopterus albus) ซึ่งเป็นปลาที่คนไทยรู้จักดี
• ปลาไหลหลาด หรือ ปลาไหลงู (Ophisternon bengalense)

เป็นปลาที่นิยมเลี้ยงในเชิงพาณิชย์เป็นปลาเศรษฐกิจ โดยรวบรวมพ่อแม่พันธุ์จากธรรมชาติ โดยเฉพาะปลาไหลนา

แหล่งข้อมูลอื่น

• จาก Fishbase.org
• ปลาเพาะเลี้ยงปลาไหลนา จากกรมประมง