ซาซิท็อกซิน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ซาซิท็อกซิน
Saxitoxin neutral.svg
Saxitoxin-3D-balls.png
Saxitoxin-3D-spacefill.png
ชื่อตาม IUPAC (3aS-(3a-α,4-α,10aR*))-2,6-Diamino-4-(((amino-carbonyl)oxy)methyl)-3a,4,8,9-tetrahydro-1H,10H-pyrrolo(1,2-c)purine-10,10-diol
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS [35523-89-8][CAS]
PubChem 37165
KEGG C13757
ChEBI 34970
SMILES
InChI
ChemSpider ID 34106
คุณสมบัติ
สูตรโมเลกุล C10H17N7O4
มวลโมเลกุล 299.29 g mol−1
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa
สถานีย่อย:เคมี

ซาซิท็อกซิน (อังกฤษ: saxitoxin, ย่อ STX) เป็นสารแอลคาลอยด์ที่มีสูตรเคมีคือ C10H17N7O4 มีมวลโมเลกุล 299.29 ละลายในน้ำ เมทานอลและเอทานอล แต่ไม่ละลายในตัวทำละลายอินทรีย์ ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 1957 และสกัดได้ครั้งแรกจากหอยสกุล Saxidomus ซึ่งอยู่ในชั้นไบวาลเวียหรือหอยสองฝา[1]

ซาซิท็อกซินเป็นสารพิษต่อระบบประสาทที่พบในไดโนแฟลกเจลเลตน้ำเค็ม (สกุล Alexandrium, Gymnodinium, Pyrodinium) และไซยาโนแบคทีเรียน้ำจืด (สกุล Anabaena, Aphanizomenon, Cylindrospermopsis)[2][3] เมื่อสัตว์น้ำ เช่น ปลาปักเป้าหรือปลาทิลาเพียกินสิ่งมีชีวิตเหล่านี้เข้าไปจะสะสมพิษในตัว และเมื่อมนุษย์รับประทานปลาที่มีพิษจะก่อให้เกิดอาการที่เรียกว่า พิษอัมพาตจากปลาปักเป้า (paralytic shellfish poisoning) ซาซิท็อกซินส่งผลต่อระบบประสาทเช่นเดียวกับเตโตรโดท็อกซินคือ ยับยั้งการส่งผ่านไอออนโซเดียมผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ ทำให้ปวดศีรษะ คลื่นไส้ ชาที่ใบหน้าและลำคอ กลืนลำบาก พูดจาติดขัด ในรายที่มีอาการร้ายแรงอาจเป็นอัมพาตและเสียชีวิตจากภาวะระบบหายใจล้มเหลวใน 2-12 ชั่วโมง[4] ซาซิท็อกซินเป็นสารพิษที่มีแอลดี 50 ในหนู (ทางปาก) 263 ไมโครกรัม/กิโลกรัม[5] มีพิษร้ายแรงกว่าไซยาไนด์ นอกจากนี้ยังทนต่อความร้อนและยังไม่มียาต้านพิษ[6]

เนื่องจากเป็นสารพิษร้ายแรง จึงความพยายามในการนำซาซิท็อกซินมาใช้เป็นอาวุธชีวภาพ ในปี ค.ศ. 1943 กองทัพสหรัฐจัดตั้งโครงการพัฒนาสารพิษหลายชนิด เช่น ซาซิท็อกซิน, ชีวพิษโบทูลินัม และแอนแทรกซ์เป็นอาวุธชีวภาพ[7] แต่ต่อมาในปี ค.ศ. 1969 ประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสันประกาศยกเลิกโครงการและสั่งทำลายอาุวธทั้งหมด[8] อย่างไรก็ตาม มีการเปิดเผยภายหลังว่ากองทัพสหรัฐไม่ได้ทำลายอาวุธชีวภาพซาซิท็อกซินทั้งหมด[9] ซาซิท็อกซินมีชื่อเรียกทางทหารว่า Agent TZ และเป็นอาวุธเคมีประเภท 1 ตามอนุสัญญาว่าด้วยอาวุธเคมี[10]

อ้างอิง[แก้]

  1. "Saxitoxin and the induction of paralytic shellfish poisoning" (PDF). Journal of Young Investigators. สืบค้นเมื่อ September 26, 2019.
  2. Clark R. F.; Williams S. R.; Nordt S. P.; Manoguerra A. S. (1999). "A review of selected seafood poisonings". Undersea Hyperb Med. 26 (3): 175–84. PMID 10485519. สืบค้นเมื่อ 2008-08-12.
  3. Landsberg, Jan H. (2002). "The Effects of Harmful Algal Blooms on Aquatic Organisms". Reviews in Fisheries Science. 10 (2): 113–390. doi:10.1080/20026491051695.
  4. "Paralytic Shellfish Poisoning". Woods Hole Oceanographic Institution. สืบค้นเมื่อ September 26, 2019.
  5. "SAXITOXIN (mytilotoxin; shellfish toxins; STX, PSP)" (PDF). Labor Spiez. สืบค้นเมื่อ September 26, 2019.
  6. "Paralytic Shellfish Poisoning - an overview". ScienceDirect. สืบค้นเมื่อ September 26, 2019.
  7. "Chapter 1 - History of Biological Weapons: From Poisoned Darts to Intentional Epidemics". CiteSeerX. สืบค้นเมื่อ September 26, 2019.
  8. Mauroni, Albert J. (2000). America's Struggle with Chemical-biological Warfare. 88 Post Road West, Westport, CT 06881: Praeger Publishers. p. 50. ISBN 978-0-275-96756-7. สืบค้นเมื่อ 4 May 2015.CS1 maint: location (link)
  9. Unauthorized Storage of Toxic Agents. Church Committee Reports. 1. The Assassination Archives and Research Center (AARC). 1975–1976. p. 7.
  10. "Saxitoxin". EuroBioTox. สืบค้นเมื่อ September 26, 2019.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]