จักรพรรดิหุมายูง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
จักรพรรดิหุมายูง
Painting of Humayun, c. 1700.jpg

พระปรมาภิไธย นะซีร์ อุดดีน มุฮัมมัด ฮุมายูน
ราชวงศ์ ตีมูร์
บรมราชาภิเษก 30 ธันวาคม ค.ศ. 1530, เมืองอัครา
รัชกาล ช่วงที่หนึ่ง 26 ธันวาคม ค.ศ. 1530 - 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1540
ช่วงที่สอง 22 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 155517 มกราคม ค.ศ. 1556
รัชกาลก่อน สมเด็จพระจักรพรรดิบาบูร์
รัชกาลถัดไป สมเด็จพระจักรพรรดิอักบัร
ข้อมูลส่วนพระองค์
พระราชสมภพ 7 มีนาคม ค.ศ. 1508
เมืองคาบูล
สวรรคต 17 มกราคม ค.ศ. 1556
เมืองเดลี
พระราชบิดา สมเด็จพระจักรพรรดิบาบูร์
พระราชมารดา พระนางมะฮาม เบกุล
พระอัครมเหสี เบกา เบกุม
มาห์ ชูชัก
มิเวห์ จัน
ฮามิดา บานุ เบกุม
ชาห์ซาดิ กานุม
พระราชโอรส/ธิดา อะลามัน มีร์ซา
อักบาร์
มีร์ซา มูฮัมมัด ฮาคิม
อากีกาห์ เบกุม
บักชี บานุ เบกุม
บักท์ อุน นิสซา เบกุม

นะซีร์ อุดดีน มุฮัมมัด ฮุมายูน (เปอร์เซีย: نصیر الدین محمد همایون‎) หรือนิยมเรียกพระนามว่า จักรพรรดิหุมายูง (ฮินดี: हुमायूँ; อูรดู: ہمایوں‎; ราชสมภพ 7 มีนาคม ค.ศ. 1508 - สวรรคต 17 มกราคม ค.ศ. 1556) เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิองค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์โมกุล ซึ่งทรงเสด็จขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชบิดา คือสมเด็จพระจักรพรรดิบาบูร์ ซึ่งปกครองอาณาจักรโมกุลอันกว้างขวางที่รวมถึงอัฟกานิสถาน, ปากีสถาน และอินเดียทางตอนเหนือในปัจจุบัน ทรงปกครองจักรวรรดิทั้งหมดสองช่วงคือ ช่วงแรก ระหว่าง 26 ธันวาคม ค.ศ. 1530 - 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1540 และช่วงที่สอง ระหว่าง 22 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1555 จนกระทั่งสวรรคตเมื่อ 17 มกราคม ค.ศ. 1556 ซึ่งคล้ายกับกรณีของพระราชบิดาซึ่งเสียอาณาจักรในช่วงแรกของรัชสมัย แต่ด้วยความช่วยเหลือจากราชวงศ์ซาฟาวิดแห่งเปอร์เซีย พระองค์สามารถเอาชนะกลับคืนได้กว้างขวางกว่าเดิม ในขณะที่สวรรคต จักรวรรดิโมกุลได้ขยายอาณาบริเวณกว่าหนึ่งล้านตารางกิโลเมตร

พระองค์ทรงครองราชย์ต่อจากพระราชบิดาในส่วนของอินเดียเมื่อปีค.ศ. 1530 ในขณะที่พระอนุชาต่างพระมารดา คือ คัมราน มีร์ซา (Kamran Mirza) ได้ปกครองคาบูล และละฮอร์ ซึ่งเป็นจักรวรรดิของพระราชบิดาทางตอนเหนือ สมเด็จพระจักรพรรดิหุมายูงขึ้นครองราชย์ในขณะที่มีพระชนมายุเพียง 22 พระชันษา ซึ่งในขณะนั้นยังไม่ค่อยเจนจัดด้านการปกครองอาณาจักรของพระองค์นัก

พระองค์เสียอาณาจักรโมกุลให้แก่เชอร์ชาห์สุรี (Sher Shah Suri) ขุนนางเชื้อสายอัฟกัน และในภายหลังได้อาณาจักรกลับคืนมาด้วยความช่วยเหลือของราชวงศ์เปอร์เซียในอีก 15 ปีต่อมา โดยหลังจากเสด็จกลับจากลี้ภัยในเปอร์เซียแล้วได้เกณฑ์เหล่าขุนนาง และคหบดีจากเปอร์เซีย ซึ่งเป็นจุดสำคัญที่ทำให้ธรรมเนียมในราชสำนักโมกุลนั้นได้รับอิทธิพลจากราชสำนักเปอร์เซีย รวมทั้งศิลปวัฒนธรรม สถาปัตยกรรม ภาษา และวรรณคดีอีกด้วย นอกจากนี้จะสังเกตได้ว่าในรัชสมัยของพระองค์ หลักศิลาจารึกต่าง ๆ นั้นได้ทำขึ้นเป็นภาษาเปอร์เซีย

อ้างอิง[แก้]

อ่านเพิ่มเติม[แก้]

  • Begum, Gulbadan; (tr. by Annette S. Beveridge) (1902). Humayun-nama :The history of Humayun. Royal Asiatic Society.  ; Persian and English text
  • Banerji, S K (1938). Humayun Badshah. Humphrey Milford Oxford University Press. 
  • ., Jawhar (fl. 1554); (tr. by Charles Stewart) (1832). The Tezkereh Al Vakiāt: Or, Private Memoirs of the Moghul Emperor Humayun. Oriental Translation Fund. 
  • Cambridge History of India, Vol. III & IV, "Turks and Afghan" and "The Mughal Period". (Cambridge) 1928
  • Muzaffar Alam & Sanjay Subrahmanyan (Eds.) The Mughal State 1526–1750 (Delhi) 1998
  • William Irvine The army of the Indian Moghuls. (London) 1902. (Last revised 1985)
  • Bamber Gasgoigne The Great Moghuls (London) 1971. (Last revised 1987)
  • Jos Gommans Mughal Warfare (London) 2002
  • Peter Jackson The Delhi Sultanate. A Political and Military History (Cambridge) 1999
  • John F. Richards The Mughal Empire (Cambridge) 1993
  • บทความนี้เรียบเรียงจาก สารานุกรมบริตานิคา, ฉบับ ค.ศ. 1911 ซึ่งในปัจจุบันเป็นสาธารณสมบัติ



ก่อนหน้า จักรพรรดิหุมายูง ถัดไป
สมเด็จพระจักรพรรดิบาบูร์ 2leftarrow.png Flag of the Mughal Empire.svg
จักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโมกุล สมัยที่ 1
(26 ธันวาคม ค.ศ. 1530 - 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1540)
2rightarrow.png เชอร์ชาห์สุรี
(ในฐานะ ชาห์แห่งเดลี)
มูฮัมมัด อะดิล ชาห์
(ในฐานะ ชาห์แห่งเดลี)
2leftarrow.png Flag of the Mughal Empire.svg
จักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโมกุล สมัยที่ 2
(22 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1555 - 17 มกราคม ค.ศ. 1556)
2rightarrow.png สมเด็จพระจักรพรรดิอักบัร