ข้ามไปเนื้อหา

การให้เอกราช

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

การให้เอกราช (อังกฤษ: decolonization หรือ decolonisation) หมายถึงการล้มล้างลัทธิอาณานิคมอันเป็นกระบวนการที่ชาติจักรวรรดินิยมสถาปนาและครอบครองดินแดนต่างประเทศ ซึ่งมักอยู่ในต่างแดน ความหมายและการประยุกต์ใช้คำนี้ยังคงเป็นที่ถกเถียงกัน นักวิชาการด้านการปลดอาณานิคมบางคนให้ความสำคัญกับขบวนการเรียกร้องเอกราชในอาณานิคมและการล่มสลายของจักรวรรดิอาณานิคมทั่วโลกเป็นพิเศษ[1][2]

การปลดปล่อยอาณานิคมเริ่มต้นขึ้นใน ค.ศ. 1775 ด้วยการปฏิวัติอเมริกาในอเมริกาเหนือเพื่อต่อต้านจักรวรรดิอังกฤษ สงครามนโปเลียนในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ทำให้จักรวรรดิอาณานิคมฝรั่งเศส จักรวรรดิสเปน และโปรตุเกสเผชิญกับการให้เอกราชอาณานิคมด้วยการปฏิวัติเฮติ สงครามเพื่ออิสรภาพในอเมริกาของสเปน และการประกาศเอกราชของบราซิลจากโปรตุเกส คลื่นการให้เอกราชอาณานิคมครั้งใหญ่เกิดขึ้นช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง รวมถึงในสหรัฐอเมริกาและจักรวรรดิญี่ปุ่น คลื่นการให้เอกราชเกิดขึ้นอีกครั้งหลังสงครามโลกครั้งที่สอง และหลายประเทศได้รับเอกราชในปีต่อ ๆ มา คลื่นการให้เอกราชครั้งสุดท้ายเกิดขึ้นหลังสงครามเย็น ด้วยการล่มสลายของสหภาพโซเวียต ปาเลาได้รับเอกราช และการส่งตืนฮ่องกงและมาเก๊า[3] ปัจจุบันมีดินแดน 17 แห่งที่ยังคงอยู่ภายใต้การจัดประเภทดินแดนที่ไม่ได้ปกครองตนเองของสหประชาชาติ

ขอบเขต

[แก้]

David Strang ระบุว่า การให้เอกราชสำเร็จได้ด้วยการบรรลุถึงสถานะรัฐอธิปไตยที่ได้รับการรับรองโดยนิตินัยจากประชาคมระหว่างประเทศ หรือผ่านการผนวกรวมเข้ากับรัฐอธิปไตยที่มีอยู่แล้วอย่างสมบูรณ์[4]

องค์การสหประชาชาติ (UN) ระบุว่าสิทธิขั้นพื้นฐานในการกำหนดการปกครองด้วยตนเองเป็นข้อกำหนดหลักสำหรับการให้เอกราช และสิทธินี้สามารถใช้ได้ไม่ว่าจะมีหรือไม่มีเอกราชทางการเมืองก็ตาม[5] มติของสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติใน ค.ศ. 1960 ระบุว่าการปกครองแบบอาณานิคมของต่างชาติเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน[6][7] ในรัฐที่ได้รับเอกราช ชนพื้นเมืองที่อยู่ภายใต้อาณานิคมของผู้ตั้งถิ่นฐานยังคงเรียกร้องให้เลิกอาณานิคมและกำหนดการปกครองด้วยตนเอง[8][9][10][11]

แม้ว่าการอภิปรายเกี่ยวกับการใช้อำนาจครอบงำและอำนาจ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของแนวคิดการให้เอกราช สามารถพบได้ตั้งแต่งานเขียนของทิวซิดิดีส[12] แต่ก็มีช่วงเวลาแห่งการให้เอกราชที่คึกคักเป็นพิเศษหลายช่วงในสมัยใหม่ ซึ่งรวมถึงการให้เอกราชของแอฟริกา การล่มสลายของจักรวรรดิสเปนในคริสต์ศตวรรษที่ 19 จักรวรรดิเยอรมัน ออสเตรีย-ฮังการี ออตโตมัน และจักรวรรดิรัสเซียภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 จักรวรรดิอังกฤษ ฝรั่งเศส ดัตช์ โปรตุเกส เบลเยียม อิตาลี และญี่ปุ่นภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และสหภาพโซเวียตเมื่อสิ้นสุดสงครามเย็น[13]

ตามพื้นที่

[แก้]

ผลกระทบของการให้เอกราช

[แก้]

การศึกษาใน ค.ศ. 2019 พบว่า "ระดับประชาธิปไตยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเมื่ออาณานิคมได้รับอำนาจปกครองตนเองภายในช่วงก่อนได้รับเอกราช อย่างไรก็ตาม ความขัดแย้ง การเติบโตของรายได้ และการเติบโตทางเศรษฐกิจไม่ได้มีความแตกต่างกันอย่างเป็นระบบทั้งก่อนและหลังได้รับเอกราช"[14]

David Strang เขียนว่า การสูญเสียดินแดนจักรวรรดิของตนเองทำให้ฝรั่งเศสและอังกฤษกลายเป็น "มหาอำนาจระดับรอง"[15]

ข้อวิจารณ์

[แก้]

บทความบางส่วนขยายความหมายของการให้เอกราชเกินขอบเขตของความเป็นอิสระหรือสิทธิที่เท่าเทียมกันสำหรับผู้คนในอาณานิคม เพื่อรวมแง่มุมทางเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และจิตวิทยาที่กว้างขึ้นของประสบการณ์อาณานิคม[16][17] การขยายความหมายของการให้เอกราชให้เกินขอบเขตความเป็นเอกราชทางการเมืองกลายเป็นที่ถกเถียงและได้รับคำวิพากษ์วิจารณ์[18][19][20]

ตามที่ Kevin Duong นักทฤษฎีการเมืองกล่าวไว้ว่า การให้เอกราช "อาจเป็นการกระทำที่แสดงถึงการเพิกถอนสิทธิ (disenfranchisement) ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในศตวรรษนี้" เนื่องจากนักเคลื่อนไหวต่อต้านอาณานิคมจำนวนมากมุ่งแสวงหาสิทธิในการออกเสียงเลือกตั้งทั่วไปภายในจักรวรรดิมากกว่าการได้รับเอกราช: "เมื่อดินแดนในปกครองตนเองกลายเป็นรัฐชาติ พวกเขาก็สูญเสียเสียงในสภานิติบัญญัติแห่งมหานคร ซึ่งกิจการต่าง ๆ ส่งผลกระทบต่อพวกเขาเป็นเวลานานหลังจากได้รับเอกราช"[21]

หมายเหตุ

[แก้]

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ Hack, Karl (2008). International Encyclopedia of the Social Sciences. Detroit: Macmillan Reference. pp. 255–257. ISBN 978-0028659657.
  2. ↑ John Lynch, ed. Latin American Revolutions, 1808–1826: Old and New World Origins (1995).
  3. ↑ Macau and the end of empire เก็บถาวร 2015-10-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, 18 December 1999. BBC News
  4. ↑ Strang, David (1990). "From Dependency to Sovereignty: An Event History Analysis of Decolonization 1870–1987". American Sociological Review. 55 (6): 846–860. doi:10.2307/2095750. ISSN 0003-1224. JSTOR 2095750.
  5. ↑ "Residual Colonialism In The 21St Century". United Nations University (ภาษาอังกฤษ). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 July 2021. สืบค้นเมื่อ 2019-10-18. The decolonization agenda championed by the United Nations is not based exclusively on independence. There are three other ways in which an NSGT can exercise self-determination and reach a full measure of self-government (all of them equally legitimate): integration within the administering power, free association with the administering power, or some other mutually agreed upon option for self-rule. [...] It is the exercise of the human right of self-determination, rather than independence per se, that the United Nations has continued to push for.
  6. ↑ Getachew, Adom (2019). Worldmaking after Empire: The Rise and Fall of Self-Determination. Princeton University Press. pp. 14, 73–74. doi:10.2307/j.ctv3znwvg. ISBN 978-0-691-17915-5. JSTOR j.ctv3znwvg.
  7. ↑ Adopted by General Assembly resolution 1514 (XV) (14 December 1960). "Declaration on the Granting of Independence to Colonial Countries and Peoples". The United Nations and Decolonisation.
  8. ↑ Roy, Audrey Jane (2001). Sovereignty and Decolonization: Realizing Indigenous Self-Determinationn at the United Nations and in Canada (วิทยานิพนธ์). University of Victoria. สืบค้นเมื่อ 2019-10-19.
  9. ↑ Ortiz, Roxanne Dunbar (1984). Indians of the Americas : human rights and self determination (ภาษาอังกฤษ). Internet Archive. New York : Praeger Publishers, Inc. p. 278. ISBN 978-0-03-000917-4.
  10. ↑ Shrinkhal, Rashwet (March 2021). ""Indigenous sovereignty" and right to self-determination in international law: a critical appraisal". AlterNative: An International Journal of Indigenous Peoples (ภาษาอังกฤษ). 17 (1): 71–82. doi:10.1177/1177180121994681. ISSN 1177-1801. S2CID 232264306. For them, indigenous sovereignty is linked with identity and right to self determination. Self determination should be understood as power of peoples to control their own destiny. Therefore for indigenous peoples, right to self determination is instrumental in the protection of their human rights and struggle for self-governance.
  11. ↑ Allard-Tremblay, Yann; Coburn, Elaine (May 2023). "The Flying Heads of Settler Colonialism; or the Ideological Erasures of Indigenous Peoples in Political Theorizing". Political Studies (ภาษาอังกฤษ). 71 (2): 359–378. doi:10.1177/00323217211018127. ISSN 0032-3217. S2CID 236234578.
  12. ↑ Lebow, Richard Ned; Kelly, Robert (2001). "Thucydides and Hegemony: Athens and the United States". Review of International Studies. 27 (4): 593–609. doi:10.1017/S0260210501005939. ISSN 0260-2105. JSTOR 20097762. SSRN 2384772.
  13. ↑ Strayer, Robert W. (2001). "Decolonization, Democratization, and Communist Reform: The Soviet Collapse in Comparative Perspective". Journal of World History. 12 (2): 375–406. doi:10.1353/jwh.2001.0042. S2CID 154594627.
  14. ↑ Lee, Alexander; Paine, Jack (2019). "What Were the Consequences of Decolonization?". International Studies Quarterly. 63 (2): 406–416. doi:10.1093/isq/sqy064.
  15. ↑ Strang, David (1994). "British and French political institutions and the patterning of decolonization". The Comparative Political Economy of the Welfare State. pp. 278–296. doi:10.1017/CBO9781139174053.012. ISBN 978-0-521-43473-7.
  16. ↑ Betts, Raymond F. (2012). "Decolonization a brief history of the word". Beyond Empire and Nation. Brill. pp. 23–37. doi:10.1163/9789004260443_004. ISBN 978-90-04-26044-3. JSTOR 10.1163/j.ctt1w8h2zm.5.
  17. ↑ Corntassel, Jeff (2012-09-08). "Re-envisioning resurgence: Indigenous pathways to decolonization and sustainable self-determination". Decolonization: Indigeneity, Education & Society (ภาษาอังกฤษ). 1 (1). ISSN 1929-8692.
  18. ↑ Táíwò, Olúfẹ́mi (2022). Against decolonisation: taking African agency seriously. African arguments. London: Hurst & Company. ISBN 978-1-78738-692-1.[ต้องการเลขหน้า]
  19. ↑ Kurzwelly, Jonatan; Wilckens, Malin S (2023). "Calcified identities: Persisting essentialism in academic collections of human remains". Anthropological Theory. 23 (1): 100–122. doi:10.1177/14634996221133872. S2CID 254352277.
  20. ↑ Naicker, Veeran (2023). "The problem of epistemological critique in contemporary Decolonial theory". Social Dynamics. 49 (2): 220–241. doi:10.1080/02533952.2023.2226497. S2CID 259828705.
  21. ↑ Duong, Kevin (May 2021). "Universal Suffrage as Decolonization". American Political Science Review. 115 (2): 412–428. doi:10.1017/S0003055420000994. S2CID 232422414.

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=การให้เอกราช&oldid=12619067"