สมเด็จพระศรีสุลาไลย
| สมเด็จพระศรีสุลาไลย |
|
|---|---|
 |
|
| พระนาม | เรียม |
| พระอิสริยยศ | สมเด็จพระ |
| ราชวงศ์ | จักรี |
| ข้อมูลส่วนพระองค์ | |
| ประสูติ | พ.ศ. 2313 |
| สวรรคต | 29 เมษายน พ.ศ. 2380 |
| พระบิดา | พระยานนทบุรีศรีมหาอุทยาน (บุญจัน) |
| พระมารดา | คุณหญิงเพ็ง นนทบุรีศรีมหาอุทยาน |
| พระราชสวามี | พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย |
| พระราชโอรส/ธิดา | พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์เจ้าป้อม พระองค์เจ้าหนูดำ |
สมเด็จพระศรีสุลาไลย[1] (หรืออาจสะกดเป็น ศรีสุราไลย[2], ศรีสุลาลัย[3] และศรีสุราลัย[4] พระนามเดิมก่อนสถาปนาคือ เจ้าจอมมารดาเรียม (พ.ศ. 2313 - พ.ศ. 2380) พระราชชนนีในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 พระสนมเอกในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
เนื้อหา |
พระประวัติ [แก้]
สมเด็จพระศรีสุลาไลย เดิมชื่อ เรียม สันนิษฐานว่ามาจากคำอาหรับว่า "มัรยัม" (อาหรับ: مريم)[ต้องการอ้างอิง] ประสูติเมื่อวันจันทร์ เดือน 3 ขึ้น 13 ค่ำ ปีขาลโทศก ศักราช 1132 (พ.ศ. 2313) [5] ทรงมีนิวาสถานเดิมอยู่ที่เมืองนนทบุรี ภายหลังพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯ ให้มีการสร้างพระอารามถวายแด่พระบรมราชชนนีในนิวาสถานเดิมซึ่งปัจจุบันคือ วัดเฉลิมพระเกียรติ[6]
สมเด็จพระศรีสุลาไลย เป็นบุตรีของชาวไทยมุสลิมชื่อนายบุญจันที่รับราชการมีบรรดาศักดิ์เป็นพระยานนทบุรีศรีมหาอุทยาน กับคุณเพ็ง บุตรีของพระยาราชวังสัน (หวัง) ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากเจ้าพระยาจักรี (หมุด) มีเคหะสถานเดิมอยู่ริมวัดหงส์รัตนารามในคลองบางกอกใหญ่ กับท่านชู สตรีชาวไทยแถบสวนวัดหนัง ฝั่งธนบุรี[6] นอกจากนี้พระองค์มีพระอนุชาต่างมารดา ชื่อ นาค อันเป็นต้นสกุลของพระยารัตนอาภรณ์ (แตง)[7]
เข้ารับราชการ [แก้]
คุณเรียมเริ่มรับราชการในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ตั้งแต่ครั้งยังทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทรในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก และตามเสด็จไปประทับ ณ พระราชวังเดิม ถือเป็นหม่อมห้ามคนที่สองของ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (ท่านแรก คือ คุณศรี ธิดาเจ้าพระยาศรีธรรมาธิราช)
เจ้าจอมมารดาเรียมได้ประสูติพระราชโอรสพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ณ พระราชวังเดิม จำนวน 3 พระองค์ คือ
- พระองค์เจ้าชายทับ ต่อมาคือ กรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ และเสวยราชสมบัติเป็น พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชสมภพเมื่อ วันจันทร์ แรม 10 ค่ำ เดือน 4 ปีมะแม เวลาค่ำ 10.30 นาฬิกา (สี่ทุ่มครึ่ง) ตรงกับวันที่ 31 มีนาคม พุทธศักราช 2330 เสด็จสวรรคต เมื่อวันพุธ เดือน 5 ขึ้น 1 ค่ำ ปีกุน โทศก จุลศักราช 1212 เวลา 7 ทุ่ม 5 บาท ตรงกับวันที่ 2 เมษายน พุทธศักราช 2394 รวมพระชนมพรรษา 63 พรรษา
- พระองค์เจ้าหญิงป้อม ประสูติเมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 3 ขึ้น 7 ค่ำ ปีจอโทศก จุลศักราช 1152 ตรงกับวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พุทธศักราช 2333 สิ้นพระชนม์ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก เมื่อปีฉลูเบญจศก จุลศักราช 1155 พุทธศักราช 2336 พระชันษา 3 ปี
- พระองค์เจ้าหญิงหนูดำ ประสูติเมื่อเดือน 4 ปีชวดจัตวาศก จุลศักราช 1154 พุทธศักราช 2335 สิ้นพระชนม์ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก เมื่อปีฉลูเบญจศก จุลศักราช 1155 พุทธศักราช 2336 พระชันษา 1 ปี
หลังจากพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยเสวยราชสมบัติ เจ้าจอมมารดาเรียมก็ได้ตามเสด็จไปประทับ ณ พระบรมมหาราชวัง ดำรงตำแหน่งพระสนมเอกดูแลห้องเครื่องต้นทั้งปวง ชาววังออกนามว่า เจ้าคุณจอมมารดาเรียม ต่อมา พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติเมื่อปีวอก พ.ศ. 2369 พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาพระราชชนนีขึ้นเป็นเจ้า เฉลิมพระนามาภิไธยว่า กรมสมเด็จพระศรีสุลาไลย อย่างไรก็ตาม แม้พระองค์จะเป็นมุสลิม แต่พระองค์ก็ปฏิบัติศาสนกิจทางพุทธศาสนาเช่นเจ้านายพระองค์อื่น ทั้งการทอดพระกฐิน การเสด็จทำบุญ โดยไม่มีข้อขัดแย้งทางศาสนาใดๆ ตลอดพระชนม์ชีพของพระองค์[8]
สวรรคต [แก้]
พระองค์ทรงพระประชวรไข้พิษและเสด็จสวรรคตเมื่อวันอังคารเดือน 11 แรม 3 ค่ำ ตรงกับวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2380[9] สิริรวมพระชนมายุ 68 พรรษา โดยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญพระศพขึ้นประดิษฐาน ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท มีการจัดพระเมรุมาศ และถวายเพลิงพระศพ ก่อนที่จะนำพระบรมอัฐิอัญเชิญสู่พระบรมมหาราชวัง[10]
พระอิสริยยศ [แก้]
- เรียม
- หม่อมเรียม ในสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงอิศรสุนทร
- เจ้าจอมมารดาเรียม ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
- กรมสมเด็จพระศรีสุลาไลย (พ.ศ. 2369-2380)
- สมเด็จพระราชมหาปัยยิกาเธอ กรมสมเด็จพระศรีสุลาไลย (พระนามหลังการสิ้นพระชนม์ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) [10]
- สมเด็จพระศรีสุลาไลย (พระนามหลังการสิ้นพระชนม์ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว) [10]
พงศาวลี [แก้]
| พงศาวลีของสมเด็จพระศรีสุราลัย | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
อ้างอิง [แก้]
- ↑ ราชกิจจานุเบกษา, การพระราชกุศลดิถีซึ่งคล้ายกับวันประสูตรพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว, เล่ม ๑๗, ตอน ๕๒, ๒๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๔๓, หน้า ๗๕๕
- ↑ สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุขฯ,ราชินิกูลรัชชกาลที่ ๓, 19 กันยายน พ.ศ. 2471
- ↑ เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี, หน้า 3
- ↑ ส.พลายน้อย. พระบรมราชินีและเจ้าจอมมารดา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ:บำรุงสาสน์. 2530, หน้า 35
- ↑ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5, พระราชนิพนธ์บุรพภาคธรรมเทศนา เฉลิมพระเกียรติพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
- ↑ 6.0 6.1 พระจอมเกล้า - พระจอมปราชญ์ ตอนที่ 2 ราชสมบัติสมควรกับพระบารมีในกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์
- ↑ อิสลาม มอญ และจีน ในราชินีกุลรัชกาลที่ ๓ และราชินีกุลรัชกาลที่ ๕
- ↑ วิชาการ.คอม-ความหมายของคำว่า เรียม
- ↑ สุพจน์ แจ้งเร็ว, พระราชปรารภรัชกาลที่ 3 เมื่อก่อนเสด็จสวรรคต, ศิลปวัฒนธรรม, 1 เมษายน พ.ศ. 2549 ปีที่ 27 ฉบับที่ 06
- ↑ 10.0 10.1 10.2 พระราชประวัติรัชกาลที่ 3 พระราชประวัติสมเด็จพระศรีสุราลัย
บรรณานุกรม [แก้]
- พิมาน แจ่มจรัส, รักในราชสำนัก, สร้างสรรค์บุ๊คส์, 2544, ISBN 974-341-064-3
- กิตติพงษ์ วิโรจน์ธรรมากูร, ย้อนรอยราชสกุลวงศ์ วังหลวง, ดอกหญ้า, 2549, ISBN 974-941-205-2
- เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี, พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๓,โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว, 2547, ISBN 974-00-1005-9
|
|||||||||||||||||
