ศัลยศาสตร์ออร์โทพีดิกส์

ภาพต้นไม้บนหน้าปกหนังสือ Orthopaedia ของนิโกลาส์ แอนดรี หรือที่รู้จักว่า ต้นไม้ของแอนดรี (Andry tree) นิยมใช้เป็นสัญลักษณ์สากลของวิชาออร์โทพีดิกส์

ศัลยศาสตร์ออร์โทพีดิกส์ หรือ ออร์โทพีดิกส์ (อังกฤษ: Orthopedic surgery, Orthopaedic surgery, Orthopedics, Orthopaedics) (โดยทั่วไปมักสะกดว่า ออร์โธปิดิกส์ หรือ ศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์) เป็นสาขาวิชาหนึ่งของวิชาศัลยศาสตร์ ที่เกี่ยวข้องกับกระดูก ข้อ เส้นเอ็น และกล้ามเนื้อต่างๆ ของร่างกาย ซึ่งในประเทศไทยแบ่งสาขาวิชาย่อยดังนี้

1. อุบัติเหตุทางกระดูกและข้อ 2. ศัลยกรรมข้อสะโพกและข้อเข่า 3. โรคของมือและจุลยศัลยกรรม 4. โรคของการบาดเจ็บทางกีฬา 5. โรคของเท้าและข้อเท้า 6. โรคเนื้องอกของกระดูกและเนื้อเยื่ออ่อน 7. โรคของกระดูกสันหลัง 8. โรคกระดูกและข้อในเด็ก 9. โรคทางเมตาบอลิสมของกระดูก

ที่มาของคำ

นิโกลาส์ แอนดรี (Nicholas Andry) แพทย์ชาวฝรั่งเศสเป็นผู้ประดิษฐ์คำว่า ออร์โทพีดิกส์ (orthopaedics) ในตำรา Orthopédie ของเขาที่ตีพิมพ์เมื่อ ค.ศ. 1741 โดยมาจากศัพท์ภาษากรีก orthos แปลว่าทำให้ถูก หรือทำให้ตรง และ paideion แปลว่าเด็ก รวมกันหมายความว่าวิธีการแก้ไขและป้องกันภาวะรูปพิการในเด็ก

ศัลยแพทย์ออร์โทพีดิกส์

ศัลยแพทย์ออร์โทพีดิกส์ (อังกฤษ: Orthopaedic Surgeons, Orthopaedists) (โดยทั่วไปมักสะกดว่า แพทย์ออร์โธปิดิกส์ หรือ ศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์) เป็นแพทย์เฉพาะทางสาขาหนึ่ง โดยทำการวินิจฉัยและดูแลรักษาด้วยการให้ยาหรือการผ่าตัดในความผิดปกติต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับกระดูก ข้อ เส้นเอ็น และกล้ามเนื้อต่างๆ ของร่างกาย ในภาษาไทยมีชื่อเรียกศัลยแพทย์ออร์โทพีดิกส์หลากหลายชื่อ เช่น "ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ" "แพทย์กระดูกและข้อ" "หมอกระดูก" หรือในวงการแพทย์ในประเทศไทยเรียกสั้นๆ ว่า "หมอออร์โธฯ"

ศัลยแพทย์ออร์โทพีดิกส์ในประเทศไทยต้องสำเร็จการศึกษาแพทยศาสตรบัณฑิต และสำเร็จการศึกษาแพทย์ประจำบ้านด้านศัลยศาสตร์ออร์โทพีดิกส์แล้วได้ผ่านการสอบเพื่อวุฒิบัตรและหนังสืออนุมัติเป็นผู้มีความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรม สาขาศัลยศาสตร์ออร์โธปีดิกส์ ซึ่งในประเทศไทยออกให้โดยของแพทยสภา

ประวัติศัลยแพทย์ออร์โทพีดิกส์ในประเทศไทย

ก่อนที่ประเทศไทยจะมีศัลยแพทย์ออร์โทพีดิกส์นั้น การรักษาทางการแพทย์สมัยใหม่ที่เกี่ยวข้องกับกระดูกและข้อต่างๆ จะทำโดย ศัลยแพทย์ทั่วไป ร่วมกับอายุรแพทย์ ประเทศไทยเริ่มมีการฝึกอบรมศัลยแพทย์ออร์โทพีดิกส์แห่งแรกที่คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล จากนั้นจึงมีโรงเรียนแพทย์อื่นๆ ทำการฝึกอบรมศัลยแพทย์ออร์โทพีดิกส์ตามมา

สถาบันที่เปิดฝึกอบรมศัลยแพทย์ออร์โทพีดิกส์

ในปี พ.ศ. 2553 มีสถาบันที่เปิดฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้านสาขาออร์โทพีดิกส์ที่แพทยสภารับรอง 16 สถาบัน ดังต่อไปนี้

• คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
• คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
• คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
• คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
• คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
• คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
• คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
• คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
• วิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า
• วิทยาลัยแพทยศาสตร์กรุงเทพมหานครและวชิรพยาบาล
• โรงพยาบาลราชวิถี
• โรงพยาบาลเลิดสิน
• โรงพยาบาลตำรวจ
• โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช
• โรงพยาบาลขอนแก่น
• โรงพยาบาลหาดใหญ่

คุณสมบัติของผู้เข้าฝึกอบรม

• จบการศึกษาแพทยศาสตรบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยในประเทศไทย หรือจากสถาบันต่างประเทศที่แพทยสภารับรอง
• หลังจบการศึกษาจะต้องผ่านการเพิ่มพูนทักษะตามข้อกำหนดตามที่แพทยสภากำหนด

ภาควิชาออร์โทพีดิกส์ในคณะแพทยศาสตร์ต่างๆ ของประเทศไทย

• ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์และกายภาพบำบัด คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
• ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
• ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
• ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์ วิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า
• ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ วิทยาลัยแพทยศาสตร์กรุงเทพมหานครและวชิรพยาบาล
• ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
• ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
• ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
• ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
• ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์และกายภาพบำบัด คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
• ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

แหล่งข้อมูลอื่น

• ราชวิทยาลัยแพทย์ออร์โธปิดิกส์แห่งประเทศไทย
• Orthopaedic Education & Animation - Orthopaedic Associates of Wisconsin
• Oxford Clinic for Specialist Surgery - Orthopaedic Hospital
• Yale Orthopaedics
• Bones MD
• The History of Orthopaedics
• Wheeless' Textbook of Orthopaedics
• The International Society of Orthopaedic Surgery and Traumatology
• American Academy of Orthopaedic Surgeons
• Pediatric Orthopaedics
• Bone Health at Got Bones?
• AO Surgery Reference
• Orthopedics News
• Orthopedic Surgery Articles written by Paul Baxt, MD
• The Journal of Bone and Joint Surgery
• Journal of American Academy of Orthopaedic Surgeon
• The Journal of Orthopaedic Surgery