ภาษาชาวากาโน

ภาษาสเปนลูกผสมในฟิลิปปินส์ (PCS) ชาวากาโน
พูดใน:	ฟิลิปปินส์
ภูมิภาค:	ซัมโบวังกาซิตี, ซัมโบวังกาเดลนอร์เต, ซัมโบวังกาซีบูไก, ซัมโบวังกาเดลซูร์, บาซีลัน, จาไวต์, โจตาเบโต, ดาเวา; มีผู้พูดบางส่วนในเซ็มปอร์นา, มาเลเซีย
จำนวนผู้พูด:	293,000 คน
ตระกูลภาษา:	ภาษาสเปนลูกผสม ภาษาลูกผสมที่ใช้ภาษาสเปนเป็นพื้นฐาน  ภาษาสเปนลูกผสมในฟิลิปปินส์ (PCS)
รหัสภาษา
ISO 639-1:	none
ISO 639-2:	crp
ISO 639-3:	cbk
ส่วนหนึ่งของสารานุกรมภาษา

ภาษาชาวากาโน เป็นชื่อของภาษาสเปนลูกผสมในฟิลิปปินส์ คำว่า chabacano ซึ่งเป็นที่มาของชื่อชาวากาโน (Chavacano) เป็นภาษาสเปน หมายถึง รสชาติแย่ สามัญ หรือหยาบ

ผู้พูดภาษาชาวากาโนส่วนใหญ่อยู่ในเมืองซัมโบวังกาซิตี จังหวัดซัมโบวังกา บาซีลัน จาไวต์ และบางบริเวณในดาเวาและโจตาบาโต มีผู้พูด 607,200 คนเมื่อ พ.ศ. 2543 มีผู้พูดภาษานี้ในเซ็มปอร์นา รัฐซาบาห์ มาเลเซีย ทางเหนือของเกาะบอร์เนียว ซึ่งเคยเป็นอาณานิคมของสเปนมาก่อน ชนกลุ่มน้อยชาวมุสลิมในซัมโบวังกา เช่นชาวเตาซุก ชาวซามัลส์ และชาวยากันส์ในบาซีลัน พูดภาษานี้ได้ด้วย ในจังหวัดใกล้เคียงคือ ซูลูและตาวี-ตาวี มีมุสลิมที่พูดภาษาชาวากาโน

สำเนียง

ภาษาชาวากาโนมีหลายสำเนียง สำเนียงที่ใช้ภาษาตากาล็อกเป็นภาษาเริ่มต้นมีสามสำเนียงคือ สำเนียงกาวิเตโญ สำเนียงเตร์นาเตโญ และ Ermitaño (ตายแล้ว) สำเนียงอื่น ๆ มีภาษาซีบัวโนเป็นสำเนียงเริ่มต้น สำเนียงซัมโบอันเกโญมีผู้พูดมากที่สุด และเป็นภาษาหลักของเมืองซัมโบวังกา คำศัพท์ส่วนใหญ่มาจากภาษาสเปน แต่ไวยากรณ์ยึดตามภาษาในฟิลิปปินส์ เช่นภาษาตากาล็อกและภาษาซีบัวโน ยังใช้ในการศึกษา สื่อตีพิมพ์ โทรทัศน์ และวิทยุ

ประวัติ

สำเนียงซัมโบอันเกโญ

เมื่อ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2178 ซัมโบอันกาเป็นอาณานิคมของสเปนอย่างสมบูรณ์ การจู่โจมของสุลต่านแห่งมินดาเนาและการตัดสินใจเผยแพร่ศาสนาคริสต์ลงไปทางใต้ของฟิลิปปินส์ทำให้ทางกองทัพตัดสินใจนำเข้าแรงงานจากลูซอนและวิซายา ทำให้บริเวณนั้น ประกอบไปด้วยกลุ่มคนที่หลากหลายคือ คือทหารจากสเปนและเม็กซิโก ประชาชนจากเซบูและอีโลอีโล และคนหลายเผ่าพันธุ์ในซัมโบอันกา ความแตกต่างทางด้านสำเนียงและวัฒนธรรม ทำให้คนแต่ละกลุ่มยากที่จะสื่อสารกัน ภาษาที่ใช้เป็นทางการคือภาษาสเปนแต่คนส่วนใหญ่ไม่ได้เรียนภาษาสเปน แต่จำเป็นต้องใช้ในการสื่อสาร จึงเกิดภาษาผสมและกลายเป็นภาษาลูกผสมไปอย่างสมบูรณ์ และกลายเป็นภาษากลางในซัมโบอันกาในปัจจุบัน

สำเนียงกาวิเตโญ/เตร์นาเตโญ

ชาวเมร์ดิกาสเป็นชนเผ่าในเทอร์เนตในหมู่เกาะโมลุกกะที่มีอาณานิคมขนาดเล็กของสเปน เทอร์เนตเคยเป็นอาณานิคมของโปรตุเกสมาก่อนที่สเปนจะเข้ามาปกครอง ใน พ.ศ. 2117 อาสาสมัครชาวเมร์ดิกาสได้ไปสู่กาวิเตเพื่อสนับสนุนสเปน ต่อต้านโจรสลัดชาวจีนที่เรียกลิมาฮอง ชาวเมร์ดิกาสเข้าไปตั้งรกรากในบริเวณบาร์ราเด มารากอนดอนซึ่งอยู่ใกล้ปากแม่น้ำมารากอนดอน ปัจจุบัน บริเวณนี้เรียกเทอร์เนต และชุมชนของชาวเมร์ดิกาสยังใช้ภาษาสเปนลูกผสมที่ได้รับอิทธิพลจากภาษาโปรตุเกสซึ่งเรียกว่าสำเนียงเตร์นาเตโญ

สรรพนาม

คำสรรพนามภาษาชาวากาโนมีพื้นฐานมาจากภาษาตากาล็อก ภาษาเซบูและภาษาสเปน เฉพาะสำเนียงซัมโบอันเกโญ เท่านั้นที่แยกระหว่างสรรพนามบุรุษที่หนึ่งพหูพจน์รวม (kita) กับไม่รวมผู้ฟัง (kame) ยกเว้นในรูปเป็นทางการที่ใช้ nosotros ทั้งสองกรณี ต่อไปนี้เป็นตารางแสดงสรรพนามแทนบุคคลในภาษาชาวากาโนสำเนียงต่าง ๆ

	Zamboangueño	Caviteño	Ternateño
บุรุษที่ 1 เอกพจน์	iyo yo	yo
บุรุษที่ 2 เอกพจน์	evo(s) (ทั่วไป) vo(s) (ทั่วไป) tu (เป็นกลางๆ) uste(d) (ทางการ)	tu vo uste	vo uste
บุรุษที่ 3 เอกพจน์	el ele	eli
บุรุษที่ 1 พหูพจน์	kame (ไม่รวมผู้ฟัง) kita (รวมผู้ฟัง) nosotros (ทางการ)	nisos	mijotro motro
บุรุษที่ 2 พหูพจน์	kamo (ทั่วไป) vosotros (เป็นกลางๆ) ustedes (ทางการ)	vusos	ustedi tedi
บุรุษที่ 3 พหูพจน์	sila (ทั่วไป & เป็นกลาง ๆ) ellos (ทางการ)	ilos	lojotro lotro