ปอเนาะ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ปอเนาะแห่งหนึ่งในจังหวัดนราธิวาส
ที่พักนักศึกษาภายในปอเนาะแห่งหนึ่งในจังหวัดนราธิวาส
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของ
ศาสนาอิสลาม
อักษรอารบิกเขียนว่า อัลลอฮ์
ประวัติศาสนาอิสลาม
พระเป็นเจ้า
อัลลอฮ์
ศาสดา
มุฮัมมัด
การปฏิบัติ
ปฎิญานตน · ละหมาด· ศีลอด · ซะกาต · ฮัจญ์
บุคคลสำคัญ
มุฮัมมัด · อีซา · มูซา · อิบรอฮีม · นูฮ์
คัมภีร์
อัลกุรอาน · เตารอต · อินญีล · ซะบูร
ธรรมนูญและกฎหมาย
อัลกุรอาน · ซุนนะฮ์ · ชะรีอะฮ์ · ฟิกฮ์
จุดแยกอะกีดะฮ์
ซุนนี · ชีอะฮ์
สังคมศาสนาอิสลาม
เมือง · ปฏิทิน ·มัสยิด· สถาปัตยกรรม · ศิลปะ · บุคคล
ดูเพิ่มเติม
จิฮาด · ศัพท์ · หมวดหมู่ศาสนาอิสลาม

ปอเนาะ (ภาษามลายูปัตตานี เพี้ยนจาก pondok "ปนโดะก์" ในภาษามลายูกลาง ยืมมาจากภาษาอาหรับ فندق "ฟุนดุก" แปลว่า โรงแรม) หมายถึงสำนักสอนศาสนาอิสลามที่มีหอพักนักเรียนอยู่ในบริเวณสำนัก ซึ่งโดยปกติจะเป็นกระท่อมเล็ก ๆ ทุก ๆ ตำบลในสามจังหวัดภาคใต้มีปอเนาะมากกว่าหนึ่งปอเนาะ

ประวัติ[แก้]

สำนักสอนศาสนาอิสลามที่ให้บริการที่พักนี้มีมาตั้งแต่ยุคแรกของอิสลาม เพราะนักศึกษาในอดีตจะเดินทางไกลและพักเป็นแรมปีเพื่อเล่าเรียนกับปรมาจารย์ เช่นในเมืองมะดีนะหฺ มีสำนักสอนศาสนาของอิมามอัศศอดิก ที่ใหญ่โตจนเรียกว่ามหาวิทยาลัย และของ มาลิก บินอะนัส (เจ้าของมัซฮับมาลิกีย์)ในสมัยฟาฏิมียะหฺมีการสร้างมหาวิทยาลัยในไคโร [1] นอกจากนั้นปอเนาะอาจมีที่มาจากการศึกษาศาสนาอิสลามในตะวันออกกลางในซาอุดิอาระเบียและเยเมน [2]แล้วจึงแพร่หลายเข้าสู่ทวีปเอเชีย เข้าสู่ประเทศไทยแห่งแรกที่ปัตตานี โดยรับผ่านทางมาเลเซีย[1] หรืออาจจะเข้ามาที่ปัตตานีก่อนมาเลเซีย[2]ในประเทศอาหรับสำนักสอนศาสนาแบบนี้เป็นที่รู้จักในนาม มัดรอสะหฺ (โรงเรียน) หรือเฮาซะหฺ ถ้าเป็นโรงเรียนของชีอะหฺ ปอเนาะที่ปาตานีมีความสำคัญต่อชาวมุสลิมในภูมิภาคนี้มาก ชาวจามในเขมรและเวียดนามจะเรียกปาตานีว่า กิบลัตที่สอง เนื่องจากเป็นสถานที่ที่พวกเขาส่งลูกหลานมาเรียนศาสนา

จากการสำรวจของศูนย์พัฒนาการศึกษา จ.ยะลา เมื่อ พ.ศ. 2521 พบว่าปอเนาะที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่มีหลักฐานเปิดสอนตั้งแต่ราว พ.ศ. 2442 มุฮัมหมัด เศาะฆีร ระบุว่า ปอเนาะแห่งแรกในจังหวัดชายแดนภาคใต้คือปอเนาะกัวลาบือเกาะที่ก่อตั้งโดยบุตรของชัยคอุษมานที่มาจากเยเมน [2] ปอเนาะที่เก่าแก่อื่น ๆ มีอีกหลายแห่ง เช่น ปอเนาะสะนอญันญาร ก่อตั้งเมื่อราว พ.ศ. 2143 และปอเนาะปันนัดายอก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2360

การจัดการเรียนการสอน[แก้]

การเรียนการสอนในปอเนาะดำเนินการโดยโต๊ะครู ซึ่งเป็นผู้มีความรู้ทางศาสนา การเปิดปอเนาะถือเป็นวิทยาทาน ไม่เก็บค่าเล่าเรียน โต๊ะครูมีรายได้จากการบริจาค (ศอดะเกาะหฺ) หรือซะกาต วิชาที่สอนในปอเนาะได้แก่ การสอนภาคศรัทธา (เตาฮีด) ภาคปฏิบัติ (ฟิกหฺ) ซึ่งรวมถึงศาสตร์มรดกและครอบครัว (ฟะรออิฏ) ภาคจริยธรรม (อัคลาก)ภาคประวัติศาตสตร์ (ตารีค) การอ่านอัลกุรอาน และการปฏิบัติตนที่ถูกต้องตามหลักศาสนา สอนเป็นภาษามลายูและภาษาอาหรับ ระยะเวลาในการเรียนของแต่ละคนไม่เท่ากัน ขึ้นกับความสมัครใจ ส่วนใหญ่อยู่ระหว่าง 2-6 ปี แต่ก็มีผู้ศึกษาจนถึง 10-15 ปี[3]

การเรียกชื่อปอเนาะมักเรียกตามชื่อหมู่บ้าน สถานที่ตั้งอาจเป็นของโต๊ะครู หรือจากการบริจาคของชาวบ้านที่ศรัทธาโต๊ะครูผู้นั้นก็ได้

ปอเนาะในปัจจุบัน[แก้]

ในปัจจุบันปอเนาะได้พัฒนากลายเป็นโรงเรียนสอนศาสนาที่มีทั้งภาคสามัญและภาคศาสนา นักเรียนส่วนน้อยเท่านั้นที่พักอยู่ในหอพัก ปอเนาะแบบเดิมมีเหลืออยู่ไม่มาก และทางรัฐบาลก็ได้มีกฎหมายเข้มงวดในเรื่องใบอนุญาตเปิดปอเนาะ เนื่องจากสถานการณ์ภาคใต้ ที่มีพวกแบ่งแยกดินแดนเอาปอเนาะเป็นฐานในการปลุกระดม รัฐบาลได้ออกระเบียบต่างๆ เพื่อเปลี่ยนแปลงการศึกษาศาสนาอิสลามในปอเนาะ 2 ช่วงด้วยกัน ช่วงแรกระหว่างพ.ศ. 2502-พ.ศ. 2508 [4] เพื่อเปลี่ยนปอเนาะเป็นโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม

การเปลี่ยนแปลงช่วงที่ 2 เกิดขึ้นหลังเหตุการณ์ปล้นปืน 4 มกราคม พ.ศ. 2547 ปอเนาะถูกมองในแง่ลบ ทางรัฐพยายามจัดให้มีการจดทะเบียนปอเนาะ 28 เมษายน พ.ศ. 2547 กระทรวงศึกษาธิการได้ออกระเบียบว่าด้วยสถาบันศึกษาปอเนาะ เพื่อให้ปอเนาะมาจดทะเบียนให้ถุกต้องตามกฎหมาย ปอเนาะที่จดทะเบียนแล้วนี้จะเรียกสถาบันศึกษาปอเนาะ (pondok institute) ไม่ใช่โรงเรียนปอเนาะ[2] ซึ่งพบว่าในเดือนพฤษภาคม 2547 มีปอเนาะมาจดทะเบียน 214 โรง ในเดือนกรกฎาคม 2547 มีปอเนาะจดทะเบียนทั้งหมด 249 โรง แยกเป็นปัตตานี 150 โรง ยะลา 53 โรง และนราธิวาส 46 โรง และใน พ.ศ. 2550 ปรากฏว่ามีปอเนาะจดทะเบียนเป็น “สถาบันการศึกษาปอเนาะ” ทั้งหมด 317 โรง [4]

สถาบันปอเนาะประเทศไทย[แก้]

  1. สถาบันศึกษาปอเนาะวะอซุฏดีน (ปอเนาะเศรษฐกิจพอเพียง) ตั้งอยู่ที่ 58 หมู่ที่ 7 ตำบลกะลุวอ อำเภอเมือง จังหวัดนราธิวาส 96000 ชื่อผู้บริหาร มูฮัมมัดซอฟวาน มะมิง
  2. มะหัดดารุลมูฮายีรีน 93/1 หมู่ที่ 4 ตำบลบาโงสะโต อำเภอระเงะ จังหวัดนราธิวาส
  3. มะอ์หัดฟารุลอิสลาม หมู่ที่ 1 ตำบลมะรือโบออก อำเภอเจาะไอร้อง จังหวัดนราธิวาส
  4. มะฮัดอาร์ซาดี 103/2 หมู่ที่ 4 ตำบลยี่งอ อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส
  5. มะนุวิทยา 83/1 ถ.เพชรเกษม หมู่ที่ 3 ตำบลสุโบะรือบา อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส
  6. แสงธรรมวิทยา 59/1 ตำบลสุไหงโก-ลก อำเภอสุไหง-โกลก จังหวัดนราธิวาส
  7. รอมาเนียมูลนิธิ 234/4 หมู่ที่ 2 ตำบลแว้ง อำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส
  8. รอนยาวิทยา 15/1 หมู่ที่ 7 ตำบลสุวารี อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส
  9. มัรดียะห์ 148/31 หมู่ที่ 5 ตำบลปาเสมัส อำเภอสุไหง-โกลก จังหวัดนราธิวาส
  10. มัครอซาตูลวาซีละห์ 35 หมู่ที่ 1 ตำบลสุเบาะ อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส
  11. มาฮัดมูฮัมมาดียะห์ ถ.เพชรเกษม หมู่ที่ 2 ตำบลตะปอเยาะ อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส
  12. มูสาญีรีน 86 หมู่ที่ 10 ตำบลบูกิต อำเภอเจาะไอร้อง จังหวัดนราธิวาส
  13. มูฮัมมาดีศึกษา 344 หมู่ที่ 3 ตำบลร่มไทร อำเภอสุคิรินทร์ จังหวัดนราธิวาส
  14. มูอิฆารวิทยา หมู่ที่ 1 ตำบลสามัคคี อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส
  15. มูลนิธิเพื่อการศึกษาโรงเรียนสัมพันธ์วิทยา 340 ถ.ยานิง-ดูซาญอ หมู่ที่ 1 ตำบลจวบ อำเภอเจาะไอร้อง จังหวัดนราธิวาส
  16. เจริญวิทยานุสรณ์ 200 หมู่ที่ 7 ตำบลบาเจาะ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
  17. เราเฎาะอัลฆอซาลี 152 หมู่ที่ 1 ตำบลมูโนะ อำเภอสุไหง-โกลก จังหวัดนราธิวาส
  18. วาตอนียะห์ 30 หมู่ที่ 1 ตำบลดุซงญอ อำเภอจะเนะ จังหวัดนราธิวาส
  19. สันติศาสน์อิสลาม 70/1 หมู่ที่ 3 ตำบลจอเบาะ อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส
  20. ศิริธรรมวิทยา 228 ถ.อัตตอธีรียะห์ หมู่ที่ 3 ตำบลบาเจาะ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
  21. ศาสตรวิทยา 67/2 หมู่ที่ 2 ตำบลช้างเผือก อำเภอจะเนะ จังหวัดนราธิวาส
  22. สุบูลอิสลาม 98/3 หมู่ที่ 2 ตำบลกาลิซา อำเภอระเงะ จังหวัดนราธิวาส
  23. อัเตาฟีกียะห์อิสลามียะห์ 83 ถ.สันติราษฎร์ หมู่ที่ 1 ตำบลซากอ อำเภอศรีสาคร จังหวัดนราธิวาส
  24. อัลมิสโชร์ 8 หมู่ที่ 3 ตำบลบาแระเหนืแ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
  25. อัลอีย๊ะวิทยา 104/2 หมู่ที่ 7 ตำบลละหาร อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส
  26. อัลอิสวสมียะห์ 184 ถ.จารุเสถียร หมู่ที่ 9 ตำบลมะรือโบออก อำเภอเจาะไอร้อง จังหวัดนราธิวาส
  27. อัลอูลูมิดดีนียะ 50 หมู่ที่ 1 ตำบลเฉลิม อำเภอระเงะ จังหวัดนราธิวาส
  28. อัลฟรุกอน 143 หมู่ที่ 5 ตำบลปะลุกาสาเมาะ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
  29. อัดดีนียาตุลอิสลามียะห์ 58 หมู่ที่ 5 ตำบลบาเระเหนือ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
  30. อัตตัรกียะห์อิสลามียะห์ ถ.ตรีรัตน์ ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส
  31. อัตตัรบียาตุลอิสลามียะห์ 3/16 หมู่ที่ 3 ตำบลสุวารี อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส
  32. อัตตีรบียะห์ อัสอิสลามียะห์ 61/1 หมู่ที่ 5 ตำบลจอเบาะ อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส
  33. อิรซาดิล อาบารียาติลฮูลูม 45 หมู่ที่ 9 ตำบลเกาะสะท้อน อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส
  34. อิสลามวิทยาทาน 171 หมู่ที่ 6 ตำบลไพรวัน อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส
  35. อิสลามอนุศาสน์ 49/3 หมู่ที่ 4 ตำบลริโก๋ อำเภอสุไหงปาดี จังหวัดนราธิวาส
  36. อิลมาฮาดุลรอบยานี 174 หมู่ที่ 2 ตำบลตาลิบง อำเภอระเงะ จังหวัดนราธิวาส
  37. ฮีดายาตูลกรุอาน 68/1 หมู่ที่ 8 ตำบลจอเบาะ อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส
  38. อิบตีดาวิทยา 148 หมู่ที่ 7 ตำบลลาโลธ อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส
  39. กุรอานกูเร๊าะฮ์ซับอียะห์ 113 ตำบลปะลุกาสาเมาะ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
  40. ดะวะห์ตูลอิสลามียะห์ 46 หมู่ที่ 2 ตำบลบูกิต อำเภอเจาะไอร้อง จังหวัดนราธิวาส
  41. ดาราวิทยา 129 หมู่ที่ 9 ตำบลตันหยงมัส อำเภอระเงะ จังหวัดนราธิวาส
  42. ดาราศาสตร์วิทย 26 หมู่ที่ 1 ตำบลบาเจาะ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
  43. ดารุสสาลาม 7 ถ.เทศบาล 8 ตำบลตันหยงมัส อำเภอระเงะ จังหวัดนราธิวาส
  44. ดารุสสาลาม 129/1 หมู่ที่ 9 ตำบลไพรวัน อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส
  45. ดารุสลาม 128/97 หมู่ที่ 6 ตำบลปาเสมัส อำเภอสุไหง-โกลก จังหวัดนราธิวาส
  46. ดารุลมาอี หมู่ที่ 7 ตำบลสากอ อำเภอสุไหงปาดี จังหวัดนราธิวาส
  47. ดารุลอามาน 65/1 หมู่ที่ 3 ตำบลสุวารี อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส
  48. ดารุลฮิกมะห์ หมู่ที่ 1 ตำบลกาลิชา อำเภอระเงะ จังหวัดนราธิวาส
  49. ดารุลอุลลม 87 หมู่ที่ 3 ตำบลเรียง อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส
  50. ดารุลกุรอานิลการีม 137 หมู่ที่ 4 ตำบลตะปอเยาะ อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส
  51. ดารุลนาอีม 187 หมู่ที่ 5 ตำบลพร่อน อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส
  52. ดีลกียาดะห์ อัลดีสลามียะ 72/2 หมู่ที่ 4 ตำบลศรีสาคร อำเภอศรีสาคร จังหวัดนราธิวาส
  53. ดีนนียะห์อิสลามียะห์ 62/4 หมู่ที่ 5 ตำบลมะนังตายอ อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส
  54. ต้นตันหยง 157/4 หมู่ที่ 7 ตำบลรือเสาะ อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส
  55. ตายุลอิสลาม 36 ถ.บือเจาะ หมู่ที่ 1 ตำบลบาเจาะ อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส
  56. นราวิทย์อิสลาม 3 ถ.คชรัตน์ หมู่ที่ 3 ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส
  57. นะห์ฏอตุลสุบาน 225 หมู่ที่ 1 ตำบลรือเสาะออก อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส
  58. นะฎอฏุลอิสลามียะห์ หมู่ที่ 1 ตำบลมูโนะ อำเภอสุไหง-โกลก จังหวัดนราธิวาส
  59. นัสรินวิทยา 143 หมู่ที่ 7 ตำบลปะลุกาสาเมาะ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
  60. นัสดอตุลซุบฟานียะฮฺ 96/2 หมู่ที่ 1 ตำบลบางปอ อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส
  61. นิรันดรวิทยา 23 ถ.จารุเสถียร หมู่ที่ 9 ตำบลบางปอ อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส
  62. นูรุลวาตานียะห์อิสลามียะห์ หมู่ที่ 6 ตำบลเรียน อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส
  63. นูรุลอิห์ซาน 21/1 หมู่ที่ 2 ตำบลเชิงคีรี อำเภอศรีสาคร จังหวัดนราธิวาส
  64. นูรุลฮูดา 190/1 หมู่ที่ 1 ตำบลมูโนะ อำเภอสุไหง-โกลก จังหวัดนราธิวาส
  65. นูรุดดิน หมู่ที่ 1 ตำบลเจ๊ะแด อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส
  66. นุรุลฮีดายะห์ 43 หมู่ที่ 7 ตำบลมาโมง อำเภอสุคิรินทร์ จังหวัดนราธิวาส
  67. บูกิตอิสลามียะห์ หมู่ที่ 2 ตำบลบูกิต อำเภอเจาะไอร้อง จังหวัดนราธิวาส
  68. ประทีปวิทยา 11 หมู่ที่ 7 ตำบลมารือโบตก อำเภอระเงะ จังหวัดนราธิวาส
  69. ปะดาดออิสลามิค 124/3 หมู่ที่ 3 ตำบลนานาค อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส
  70. ฟัตฮูเราะห์มาน หมู่ที่ 2 ตำบลซากอ อำเภอศรีสาคร จังหวัดนราธิวาส
  71. ธรรมศาสนิสลาม (ยาลอ) 48 หมู่ที่ 1 ตำบลยะลา อำเภอเมือง จังหวัดยะลา

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  • สารานุกรมวัฒนธรรมภาคใต้ พ.ศ. 2529 เล่ม 5. สถาบันทักษิณคดีศึกษา. 2529
  • อิบราเฮ็ม ณรงค์รักษาเขต. การศึกษาอิสลามในจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารอินโดจีนศึกษา ฉบับวิกฤติไฟใต้. 7(1): 56-86. 2549