ปราสาทบายน
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ปราสาทบายน เป็นปราสาทหินของอาณาจักรเขมร อยู่ในบริเวณของใจกลางนครธม สร้างขึ้นเป็นวัดประจำสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7-8 ก่อสร้างในราวปี พ.ศ. 1724-พ.ศ. 1763[1] หลังจากที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7ทรงได้ชัยชนะจากการขับไล่กองทัพอาณาจักรจามปา นับเป็นศาสนสถานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก มีความซับซ้อนทั้งในแง่โครงสร้างและความหมาย เนื่องจากผ่านความเปลี่ยนแปลงด้านศาสนาและความเชื่อมาตั้งแต่คราวนับถือเทพเจ้าฮินดู และพุทธศาสนา อาคารมีลักษณะพิเศษ เนื่องจากส่วนของหอเป็นรูปหน้าหันสี่ทิศ จำนวน 49 หอ ปัจจุบันคงเหลือเพียง 37 หอ ลักษณะโดยทั่วไปจะมี 4 หน้า 4 ทิศ แต่บางหออาจมี 3 หรือ 2 แต่บริเวณศูนย์กลางของกลุ่มอาคาร จะมีหลายหน้า ซึ่งนักท่องเที่ยวมักจะพยายามนับว่ามีกี่หน้า
ลักษณทางสถาปัตยกรรมของบายนก็เช่นเดียวกับเรื่องความเชื่อ เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงมาในหลายๆ สมัย กษัตริย์ในยุคหลังๆ พบว่าเป็นการง่ายกว่าที่จะปรับปรุงวัดแห่งนี้ แทนที่จะรื้อสร้างใหม่เช่นที่ทำกัน และใช้เป็นวัดประจำสมัยต่อเนื่องกันมา
[แก้] รูปสลัก และศิลปกรรม
สัณฐานของกลุ่มอาคารประกอบด้วยระเบียงคต (gallery) ล้อมรอบอยู่ 2 ชั้น เรียกว่าชั้นในและชั้นนอก ชั้นนอกจะสร้างก่อนชั้นใน ระเบียงจะมีเสาหินเรียงรายสองข้าง และมักมีรูปสลักนูนต่ำของนางอัปสรอยู่ รวมทั้งรูปสลักภาพประวัติความเป็นมาและสังคมในสมัยนั้น เช่น การรบระหว่างขอมกับจาม เป็นต้นระเบียงชั้นนอกจะเข้าถึงที่ตั้งของบรรณาลัย หรือหอหนังสือ (Library) 2 จุด คือหอเหนือ และหอใต้ ส่วนระเบียงชั้นในซึ่งสร้างในยุคหลัง จะเห็นการเปลี่ยนแปลงรูปสลักจากรูปชีวิตประจำวัน เป็นรูปสลักทางศาสนามากขึ้น
รอบ ปราสาทบายนที่เสียมเรียบจะปรากฏภาพโดยเฉพาะภาพแกะสลักอายุนับพันปีเหล่านั้น รอบปราสาทบายนจะเห็นภาพของ "การประดั่ญ" เรียกเป็นภาษาไทยว่า ภาพการต่อสู้ อยู่บนกำแพงปราสาทบายน "มวย" มีมานานตั้งแต่สมัยขอมเรืองอำนาจคำว่า มวย เอง เป็น ภาษาขะแมร์ แปลว่า "หนึ่ง"ทั้งหมดนี้ไทยรับคำมาจากขะแมร์เพราะอิทธิพลความรุ่งเรืองของขะแมร์ที่รับมาจากขอม มาจากคำว่า "เนี๊ยะประดั่ญเลขมูย" อันมีความหมายว่านักสู้อันดับหนึ่ง และเรียกกันสั้น ๆ ว่า"เนี๊ยะมูย" และคนไทนำมาเรียกสั้น ๆ ว่า "นักมวย"
[แก้] อ้างอิง
|
|
|
|---|---|
| พระนคร | นครธม • นครวัด • ปักษีจำกรง • บันทายกเดย • บันทายสำเหร่ • บันทายศรี • บากอง • บาปวน • บายน • เจ้าสายเทวดา • แม่บุญตะวันออก • กบาลสะเปียน • คลัง • โกรลโค • โลเลย • นาคพัน • พิมานอากาศ • พนมบาแค็ง • พนมกรอม • ปราสาทอักยุม • กระวาน • พระขรรค์ • พระโค • พระป่าเลไลย์ • พระปิตุ • แปรรูป • สะพานทมอ • สระสรง • ตาพรหม • ตาโสม • ตาแก้ว • ตาเนย • ลานช้าง • ลานพระเจ้าขี้เรื้อน • ธรรมานนท์ • บาราย (บารายตะวันตก • บารายตะวันออก) • แม่บุญตะวันตก |
| ส่วนอื่นๆ ของกัมพูชา | บันทายชมาร์ • บึงมาลา • เกาะแกร์ • พระวิหาร • สมโบร์ไพรกุก |
| ประเทศไทย | พระปรางค์สามยอด • ปรางค์แขก • พนมรุ้ง • เมืองต่ำ • พิมาย • เมืองสิงห์ • พนมวัน • สด๊กก๊กธม • ปรางค์พรหมทัต • ปรางค์กู่ • วัดสระกำแพงใหญ่ • ตาเล็ง • ศีขรภูมิ • ตาเมือน • ตาเมือนธม • ตาเมือนโต๊จ • ห้วยทับทัน • ภูมิโปน • ยายเหงา • จอมพระ • ตระเปียงเตีย • บ้านพลวง • บ้านไพล • ปรางค์สองพี่น้อง |
| ประเทศลาว | วัดพู • อุ้มเมือง • เรือนหิน |
