บานพับภาพ
 |
บทความนี้ใช้ระบบปีคริสต์ศักราช เพราะอ้างอิงถึงคริสต์ศักราชและคริสต์ศตวรรษ หรืออย่างใดอย่างหนึ่ง |
บานพับภาพ (ภาษาอังกฤษ: Triptych หรือ Polytych) คือจิตรกรรมที่วาดหรือแกะบนแผ่นไม้แบ่งเป็นบานๆ ซึ่งอาจจะเป็นสอง สามบานหรือกว่านั้นก็ได้ ที่เชื่อมด้วยกันและพับได้
เนื้อหา |
[แก้] บานพับภาพสาม
บานพับภาพสาม (ภาษาอังกฤษ: Triptych) คือจิตรกรรมที่วาดหรือประติมากรรมแกะบนแผ่นไม้แบ่งเป็นสามบานเชื่อมต่อกันและพับได้ บานกลางจะใหญ่กว่าสองบานข้าง
งานจิตรกรรมบานพับภาพสามเริ่มมาตั้งแต่ศิลปะคริสเตียนยุคแรกและเป็นลักษณะศิลปะที่นิยมใช้กันในการสร้างฉากแท่นบูชาตั้งแต่ยุคกลางเป็นต้นมา อาณาบริเวณที่ทำก็ตั้งแต่วัดไบเซนไทน์ทางตะวันออกไปจนถึงวัดเคลติคในอังกฤษทางตะวันตก งานแบบบานพับภาพสามของจิตรกรและประติมากรสมัยเรอเนซองส์ ที่มีชื่อเสียงก็มีงานของฮันส์ เม็มลิง และ เฮียโรนิมัส บอส
ฉากแท่นบูชาของวัดและมหาวิหารทั้งในอังกฤษ ประเทศเยอรมนี หรือประเทศอื่นๆ ในยุโรปตั้งแต่สมัยกอธิคมักจะเป็นในรูปของบานพับภาพสาม ตัวอย่างของบานพับภาพสามจะเห็นได้ที่ มหาวิหารแลนดัฟ (Llandaff Cathedral) ที่ เวลส์ และ มหาวิหารอันท์เวิร์พ (Cathedral of Our Lady (Antwerp)) ประเทศเบลเยียม ซึ่งมีบานพับภาพสามโดยปีเตอร์ พอล รูเบนส์สองชิ้น และที่มหาวิหารโนเตรอดาม ที่ปารีสจะเป็นตัวอย่างของการใช้บานพับภาพสามในสถาปัตยกรรม บานพับภาพสามมีอิทธิพลต่อจิตกรร่วมสมัยและช่างภาพ แต่งาน “บานพับภาพสาม” สมัยใหม่มักจะไม่เชื่อมกันอย่างของเก่า
[แก้] บานพับภาพกว่าสาม
บานพับภาพกว่าสาม (ภาษาอังกฤษ: Polytych) มาจากภาษากรีก “polu-” ซึ่งแปลว่า หลาย กับคำว่า “ptychē” ซึ่งแปลว่า พับ หมายถึงภาพเขียนที่เป็นแผ่นเชื่อมต่อกันที่เกินกว่าสามแผ่น
บานกลางของบานพับภาพแบบนี้จะเป็นภาพที่ใหญ่กว่าภาพอื่นๆ ซื่งเรียกว่า “แผ่นภาพเอก” และ ภาพอื่นๆ ที่ประกอบภาพใหญ่จะเรียกว่า “แผ่นภาพข้าง” หรือ “ปีก” บางครั้งบานพับภาพลักษณะเช่นนี้เช่นแผ่นภาพที่เก็นท์ (Ghent) หรือ ที่อิสเซ็นไฮม์ (Isenheim) นี้จะสามารถจัดได้หลายวิธีทำให้เห็นภาพเขียนได้หลายแบบ
บานพับภาพลักษณะนี้นิยมกันมากในสมัยเรอเนซองส์ ส่วนใหญ่จะออกแบบสำหรับฉากแท่นบูชาสำหรับวัดหรือมหาวิหาร ลักษณะนี้ก็เป็นที่นิยมกันช่างพิมพ์ “ukiyo-e” ในสมัยเอโดใน ประเทศญี่ปุ่น
[แก้] ข้อมูลเพิ่มเติม
[แก้] แหล่งข้อมูลอื่น
-
บานพับภาพสาม “นักบุญ
แอมโบรส นักบุญไมเคิล
และนักบุญออกัสตินกับเทวดา”
โดยซิโมเน มาร์ตินิ คริสต์ศตวรรษที่ 14 -
บานพับภาพสามที่พับไม่ได้โดยเจอโรลาโม จิโอเวโนเน (Gerolamo Giovenone) เป็นภาพ “Madonna del Latte” (พระแม่มารีเลี้ยง
พระบุตร) เมืองเวอเชลลี
ประเทศอิตาลี -
บานพับภาพสาม พระเยซู
กับนักบุญบาร์บาราทางซ้ายและนักบุญแคทเธอรินแห่งอเล็กซานเดรีย โดยลูคัส ครานาค -
บานพับภาพสามโดย Tsukioka Yoshitoshi “ชายแก่” (The Hag) ประเทศญี่ปุ่น เป็นภาพของนักแสดงโอโนเอะ คิคูโคโร ที่ 5 ในบทชายแก่ในละครเรื่อง “บ้านเปลี่ยว”
-
บานพับภาพของอิสเซ็นไฮม์ โดย แม็ทไทอัส กรึนวอลด์ ประเทศเยอรมนี มุมที่ 1 พระเยซูบนกางเขน นักบุญแอนโทนีทางซ้าย นักบุญเซบาสเตียนทางขวา
-
บานพับภาพของอิสเซ็นไฮม์ มุมที่ 2 ซ้ายการประกาศโดยนักบุญเกเบรียล กลางพระแม่มารีทรงสรงน้ำให้พระเยซู ขวาพระเยซูขึ้นสวรรค์
-
บานพับภาพของอิสเซ็นไฮม์ มุมที่ 3 ประวัตินักบุญแอนโทนี
-
บานพับภาพแกะไม้ที่มหาวิหารชเลสวิก (Schleswiger Dom ) ประเทศเยอรมนี
-
บานพับภาพที่วัดวุนเดอร์บลุท (Wunderblutkirche) ที่บาดวิลสแนค (Bad Wilsnack) ประเทศเยอรมนี
|
||||||||||||||||||||
