ค้างคาวแวมไพร์ธรรมดา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ค้างคาวแวมไพร์ธรรมดา
สถานะการอนุรักษ์
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Animalia
ไฟลัม: Chordata
ชั้น: Mammalia
อันดับ: Chiroptera
วงศ์: Phyllostomidae
วงศ์ย่อย: Desmodontinae
สกุล: Desmodus
Wied-Neuwied, 1826
สปีชีส์: D. rotundus
ชื่อทวินาม
Desmodus rotundus
Geoffroy, 1810
แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์

ค้างคาวแวมไพร์ธรรมดา หรือ ค้างคาวดูดเลือดธรรมดา (อังกฤษ: Common vampire bat, Vampire bat) เป็นค้างคาวขนาดเล็กชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Desmodus rotundus (/เดส-โม-ดัส /โร-ทัน-ดัส/) จัดเป็นค้างคาวเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่อยู่ในสกุล Desmodus[2]

เป็นค้างคาวแวมไพร์หรือค้างคาวดูดเลือด 1 ใน 3 ชนิดที่มีในโลก แต่ถือเป็นเพียงชนิดเดียวที่ดูดเลือดของสัตว์อื่นที่มีขนาดใหญ่กว่ากินเป็นอาหารเท่านั้น จัดว่าเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่กินเลือดเป็นอาหาร[3] กระจายพันธุ์ในป่าดิบตั้งแต่อเมริกากลาง จนถึงทั่วไปในหลายพื้นที่ของทวีปอเมริกาใต้ [4]

ลักษณะทั่วไปของค้าวคาวแวมไพร์ธรรมดา คือ จะมีปากสั้นรูปกรวย ไม่มีปีกจมูกทำให้เผยเห็นโพรงจมูกเป็นรูปตัวยู และมีอวัยวะพิเศษ เรียกว่า "Thermoreceptors" ติดอยู่ที่ปลายจมูก สำหรับใช้ช่วยตรวจหาบริเวณที่มีเลือดไหลได้ดีใต้ผิวหนังของเหยื่อ อีกทั้งยังมีสายตาที่มองเห็นเป็นภาพอินฟาเรด จากอุณหภูมิความร้อนของตัวเหยื่อ และทำให้เห็นดีมากในเวลากลางคืน ซึ่งเป็นเวลาออกหากิน[5]

ตัวเมียมีขนาดใหญ่กว่าตัวผู้[6] มีนิ้วและข้อต่อที่แข็งแรง และคล่องแคล่วว่องไวมากเมื่อเทียบกับค้างคาวชนิดอื่น ๆ โดยเฉพาะเมื่ออยู่กับพื้นที่ สามารถกระโดดหรือคลานไปมาเคลื่อนไหวได้เร็วมากผิดกับค้างคาวชนิดอื่น ๆ[7]

ค้างคาวแวมไพร์ธรรมดา จะดูดเลือดจากสัตว์เลือดอุ่นที่มีขนาดใหญ่กว่า ซึ่งอาจใหญ่กว่าตัวค้างคาวได้ถึง 10,000 เท่าได้ โดยมากจะเป็นสัตว์ป่าและสัตว์เลี้ยงที่เป็นปศุสัตว์ เช่น หมู, หมูป่า, วัวและควาย เป็นต้น รวมถึงอาจดูดเลือดมนุษย์ได้ด้วย เมื่อจะดูดเลือด ค้างคาวแวมไพร์ธรรมดาจะดูดเฉพาะเหยื่อที่นอนหลับ ด้วยฟันที่แหลมคมคู่หน้าที่แหลมเหมือนมีดโกน ประกอบกับเป็นเวลาที่เหยื่อนอนหลับอยู่ด้วย จึงมักไม่ทันระวังหรือรู้ตัว โดยค้างคาวจะร่อนลงและเดินด้วยเล็บเล็ก ๆ ที่ติดอยู่กับปีกทั้ง 4 ข้าง ไปดูดเลือด ซึ่งเลือดของเหยื่อจะไม่แข็งตัว เนื่องจากในน้ำลายของค้างคาว มีสารเคมีพิเศษที่ทำให้เลือดไม่แข็งตัว และขณะที่ดูดเลือด ค้างคาวจะถ่ายปัสสาวะไปด้วย เนื่องจากจะดูดเลือดในปริมาณที่มาก ทำให้ไม่สามารถบินได้ ซึ่งปริมาณเลือดที่ดูดไปนั้น หากคำนวณว่าดูดเลือดหมูทุกคืน ภายในเวลา 5 เดือน จะมีปริมาณเท่ากับน้ำหนัก 5 แกลลอน[5] อีกทั้งเลือดที่ไหลออกมานั้นจะไหลผ่านลิ้นของค้างคาวที่มีร่องพิเศษช่วยให้เลือดไหลผ่านหลอดเลือดฝอยได้โดยง่าย ซึ่งคุณสมบัติที่ทำให้เลือดไม่แข็งตัวของค้างคาวแวมไพร์ธรรมดานั้น เป็นที่สนใจของนักวิทยาศาสตร์ ที่จะศึกษาเกี่ยวกับเรื่องพันธุกรรมเพื่อที่จะค้นหายีนที่จะป้องกันภาวะหัวใจวาย[4]

ค้างคาวแวมไพร์ธรรมดาจะดูดกินเลือดมากถึงครึ่งหนึ่งของน้ำหนักตัวต่อวัน เนื่องจากกินแต่เลือดอย่างเดียว ซึ่งเลือดให้พลังงานไม่มากอีกทั้งยังไม่มีไขมัน หากไม่ทำเช่นนั้น ค้างคาวแวมไพร์ธรรมดาจะตายภายในเวลาไม่เกิน 3 วัน[3]

ในเวลากลางวัน ค้างคาวแวมไพร์ธรรมดาจะหลับพักผ่อนบนเพดานถ้ำ โดยอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง ทั้งพ่อและแม่ค้างคาวจะช่วยกันเลี้ยงดูลูกน้อยที่ยังบินไม่ได้ เป็นระยะเวลานานถึง 9 เดือน อีกทั้งยังมีพฤติกรรมนำเลือดที่หามาได้ กลับมาฝากสมาชิกตัวอื่นในฝูงด้วย สำหรับสมาชิกตัวใดที่หากินได้พอ[5]

แต่ค้างคาวแวมไพร์ธรรมดา ก็ถือเป็นสัตว์อันตราย โดยเป็นพาหะนำโรคพิษสุนัขบ้าแพร่สู่มนุษย์ได้ ที่ประเทศเปรูในปี ค.ศ. 2010 มีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 4 ราย เป็นเด็ก จากโรคนี้โดยมีพาหะจากค้างคาว[8]

อ้างอิง[แก้]

  1. Desmodus rotundus จากIUCN (อังกฤษ)
  2. จาก itis.gov (อังกฤษ)
  3. 3.0 3.1 "ท่องโลกกว้าง  : เจาะความลับของธรรมชาติ ตอน นกจอมลวง ผีเสื้อเจ้าเล่ห์ และ คำกล่าวขาน". ไทยพีบีเอส. 19 February 2015. สืบค้นเมื่อ 21 February 2015. 
  4. 4.0 4.1 "ค้างคาวแวมไพร์" เจ้าอยู่ได้อย่างไร ถ้าแค่ดูดเลือดเพียวๆ !? จากผู้จัดการออนไลน์
  5. 5.0 5.1 5.2 รายการสำรวจโลกกับ เนชั่นแนล จีโอกราฟิก ออกอากาศวันพฤหัสบดีที่ 12 ตุลาคม 2543 ช่อง 9 อ.ส.ม.ท., 21.00 น.
  6. Delpietro V. & Russo, R. G. (2002) "Observations of the Common Vampire Bat and the Hairy-legged Vampire Bat in Captivity", Mamm. Biol, 67:65-78. [1] doi:10.1078/1616-5047-00011
  7. Killer Amazon Bats, "Austin Stevens Adventures" สารคดีทางอนิมอลพลาเน็ต. ทางทรูวิชั่นส์: วันจันทร์ที่ 14 มกราคม 2556
  8. สยอง! ค้างคาวดูดเลือดถล่มเปรู แพร่โรคกลัวน้ำ ตายแล้ว 4 จากเอ็มไทย

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]