ปัสสาวะ

ตัวอย่างปัสสาวะมนุษย์

ปัสสาวะ (ชื่อเรียกอื่นเช่น ฉี่, เยี่ยว) เป็นของเสียในรูปของเหลวที่ร่างกายขับถ่ายออกมาโดยไต ด้วยกระบวนการกรองจากเลือดและขับออกทางท่อปัสสาวะ ซึ่งเป็นผลจากกระบวนการสร้างและสลายในระดับเซลล์ (cellular metabolism) แล้วทำให้เกิดสารประกอบไนโตรเจนที่เป็นของเสียจำนวนมาก ซึ่งจำเป็นต้องกำจัดออกจากกระแสเลือด

พิษ

ปัสสาวะไม่เป็นพิษ แม้ปัสสาวะประกอบด้วยสารเคมีที่ร่างกายไม่ต้องการ ซึ่งสามารถทำให้ระคายเคืองผิวหนังและตาได้ แต่ถ้าหากผ่านกระบวนการกรองที่เหมาะสม จะสามารถสกัดน้ำออกมาเป็นน้ำดื่มได้ อย่างเช่นน้ำดื่มของนักบินอวกาศ

ลักษณะเฉพาะ

ปัสสาวะทั่วไปอาจมีสีแตกต่างกันตั้งแต่ใสไม่มีสีจนถึงสีอำพันเข้ม ขึ้นอยู่กับระดับความอวบน้ำ (hydration) ของร่างกายและองค์ประกอบอื่น ๆ

การวิเคราะห์ทางเคมี

ส่วนประกอบของปัสสาวะ มีดังนี้ ดร.ฟารอน นักชีวเคมีได้วิจัยสารต่างๆ ในปัสสาวะพบว่า 95% เป็นน้ำ 2.5 % เป็นยูเรีย อีก 2.5% เป็นสารอื่นๆ ถ้าแยกส่วนประกอบที่เป็นมิลลิกรัมออกมาในน้ำปัสสาวะ 100 ซีซี จะพบว่ามี

1. Urea Nitrogen 682มิลลิกรัม
2. Urea 1,459มิลลิกรัม
3. Creatinin Nitrogen 36มิลลิกรัม
4. Creatinin 97มิลลิกรัม
5. Uric acid nitrogen 12.30มิลลิกรัม
6. Uric acid 36.90มิลลิกรัม
7. Amino nitrogen 9.70มิลลิกรัม
8. Ammonia nit 57มิลลิกรัม
9. Sodium 212มิลลิกรัม
10. Potassium 137มิลลิกรัม
11. Calcium 19.50มิลลิกรัม
12. Magnesium 11.30มิลลิกรัม
13. Chloride 314มิลลิกรัม
14. Total sulphate 91มิลลิกรัม
15. Inorganic sulphate 83มิลลิกรัม
16. Inorganic phosphate 127มิลลิกรัม

นอกจากนี้ยังมีสารอื่นๆ อีก ดังนี้

1. เอนไซม์ ได้แก่
   1. Amylase(diastase)
   2. Lactic dyhydrogenate(LDH)
   3. Leucine amino-peptdase(LAP)
   4. Urokinase เป็นสารละลายลิ่มเลือด รักษาเส้นเลือดอุดตัน โรคเลือดจาง
2. ฮอร์โมน ได้แก่
   1. Catecholamines
   2. 17-Catosteroids
   3. Hydroxysteroids
   4. Erytropoietine สารกระตุ้นไขกระดูกให้สร้างเม็ดเลือดแดง
   5. Adenylate cyclase ประสานการทำงานของฮอร์โมนหลายชนิดในร่างกาย โดยผ่านการทำงานของสาร cyclic AMP
   6. Prostaglandin เป็นสารประจำถิ่นในเนื้อเยื่อหลายชนิด ควบคุมการอักเสบ การรับรู้ความปวด การจับตัวของลิ่มเลือด ช่วยการทำงานของมดลูก
3. ฮอร์โมนเพศ ช่วยสร้างความกระชุ่มกระชวย ผิวพรรณดี ลดรอยย่นและความหย่อนยานสร้างสุขภาพจิตที่ดี ลดคลอเรสเตอรอลในเลือด ป้องกันกระดูกผุ
4. อินซูลิน (Insulin) คนที่เป็นเบาหวานจะได้อินซูลินเข้าไปช่วยเสริมสร้างการเจริญอาหาร
5. ฮอร์โมนเมลาโทนิน (Melatonin) พบในปัสสาวะตอนเช้า สารนี้ช่วยให้จิตใจสงบ ลดความกระวนกระวาย หลับสบาย

Urea เป็นสารขับปัสสาวะ เป็นสารต้านอักเสบ ต้านไวรัส และแบคทีเรีย ผิวหนังอ่อนเยาว์ สารยูเรียยังช่วยขจัดเชื้อแบคทีเรียที่ไม่ดี ในทางเดินอาหารของผู้ป่วยโรคทางเดินอาหารอีกด้วย

Uric acid สารต้านอนุมูลอิสระ ต้านมะเร็ง

อินเตอร์เฟอรอน เป็นโปรตีนชนิดหนึ่ง ที่ร่างกายสร้างขึ้นมาเพื่อใช้กำจัดเชื้อก่อโรคโดยเฉพาะอย่างยิ่งเชื้อไวรัส รักษาโรคเอดส์

เมทิล ไกลออกซอล (methyl glyoxal) พบในปัสสาวะผู้เป็นมะเร็ง รักษาโรคมะเร็ง

สีที่ผิดปกติ

สีปัสสาวะที่ผิดปกติคือ สีใส เพราะไม่ได้ผ่านการกรองเลือด หรือกรองเร็วเกินไป แต่ไม่เป็นผลอะไรต่อร่างกาย

กลิ่น

ปัสสาวะของคนเราและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมล้วนมีกลิ่นคาวเพราะมีกรดยูเรียอยู่ภายในปัสสาวะ

ความเป็นกรดเบส

ปัสสาวะของคนเราและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมีความเป็นเบสทั้งนั้น

ประโยชน์อื่น

ยุคโบราณ

• ในสมัยโบราณ ชาวโรมัน ใช้ปัสสาวะในการเป็นสารฟอกขาวเสื้อผ้าและฟัน
• ใน สกอตแลนด์ เคยใช้ปัสสาวะในการป้องกันผ้าขนสัตว์หดตัว

ประวัติศาสตร์

แต่เดิมมาคนยุคโบราณคิดว่าสีเหลืองของปัสสาวะมาจากแร่ทองคำ นักเล่นแร่แปรธาตุสมัยนั้นได้ใช้เวลานานมากในการที่สกัดเอาแร่ทองคำออกมาจากปัสสาวะเสียให้ได้ แต่ความพยายามดังกล่าวกลับทำให้เกิดการค้นพบฟอสฟอรัสขาว ซึ่งค้นพบโดยนักเล่นแร่แปรธาตุชาวเยอรมัน วิคเตอร์ แวนาโนวิกซ์ (Victor Wernanowicz) ใน พ.ศ. 2212 (ค.ศ. 1669) ขณะที่เขากำลังกลั่นปัสสาวะหมัก และใน พ.ศ. 2316 (ค.ศ. 1773) อิแลร์ รูแอลล์ ได้ค้นพบสารประกอบอินทรีย์ชนิดใหม่จากการต้มปัสสาวะแห้งขึ้นซึ่งเรียกว่า ยูเรีย

แหล่งข้อมูลอื่น

• Urine formation, excretion and osmoregulation. Please note that this link is not active anymore. (eng)
• Urinanalysis page (eng)
• BBC News Online - US army food... just add urine (eng)
• Kelly, John F. "The Urine Cure and Other Curious Medical Treatments" Hippocrates Magazine. (May/June 1988) (eng)
• Punch and Us "A Golden Shower A Day, Keeps The Doctors Away" (Humor) (eng)
• Urine Chemistry (www.drugs.com) (eng)