เศรษฐกิจแบบผสม
| ส่วนหนึ่งของชุดบทความเรื่อง |
| ระบบเศรษฐกิจ |
|---|
เศรษฐกิจแบบผสม (อังกฤษ: Mixed economy) เป็นระบบเศรษฐกิจที่รวมทั้งองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับทุนนิยม เช่น ธุรกิจส่วนตัว และกับสังคมนิยม เช่น บริการของรัฐบาลที่เป็นบริการสาธารณะ
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เศรษฐกิจแบบผสมอาจถูกจำกัดความได้หลากหลายว่าเป็นระบบเศรษฐกิจที่ผสมผสานองค์ประกอบของระบบเศรษฐกิจแบบตลาดเข้ากับองค์ประกอบของระบบเศรษฐกิจแบบวางแผน[1] การใช้ตลาดร่วมกับการแทรกแซงของรัฐ[2] หรือวิสาหกิจเอกชนร่วมกับวิสาหกิจสาธารณะ[3][4] จุดร่วมของเศรษฐกิจแบบผสมทั้งหมดคือการรวมกันของหลักการตลาดเสรีและหลักการของสังคมนิยม[5] อีกทางเลือกหนึ่ง เศรษฐกิจแบบผสมสามารถหมายถึงระยะเปลี่ยนผ่านแบบลัทธิแก้ (reformist) ไปสู่เศรษฐกิจแบบสังคมนิยม ที่อนุญาตให้วิสาหกิจเอกชนและการทำสัญญาจ้างมีบทบาทสำคัญภายในกรอบงานทางเศรษฐกิจหลักที่เป็นการครอบครองโดยสาธารณะ ซึ่งสามารถขยายไปถึงระบบเศรษฐกิจแบบวางแผนประเภทโซเวียตที่ได้รับการปฏิรูปเพื่อรวมบทบาทของตลาดที่มากขึ้นในการจัดสรรปัจจัยการผลิต[5]
แนวคิดเบื้องหลังเศรษฐกิจแบบผสม ตามที่สนับสนุนโดย จอห์น เมย์นาร์ด เคนส์ และคนอื่น ๆ อีกหลายคน ไม่ใช่เพื่อละทิ้งรูปแบบการผลิตแบบทุนนิยม แต่เพื่อรักษาอิทธิพลหลักของกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคลและการควบคุมปัจจัยการผลิต โดยมีวิสาหกิจที่แสวงหาผลกำไรและการสะสมทุนเป็นแรงขับเคลื่อนพื้นฐาน ความแตกต่างจากระบบทุนนิยมแบบ ปล่อยให้ทำไป (laissez-faire) คือตลาดจะต้องอยู่ภายใต้การควบคุมโดยกฎระเบียบในระดับที่แตกต่างกัน และรัฐบาลใช้อิทธิพลทางเศรษฐศาสตร์มหภาคทางอ้อมผ่านนโยบายการคลังและนโยบายการเงิน โดยมีมุมมองเพื่อต่อต้านประวัติศาสตร์ของทุนนิยมในเรื่องวงจรความรุ่งเรืองและตกต่ำ (boom and bust), การว่างงาน และความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ[6] ในกรอบงานนี้ สาธารณูปโภคและบริการที่จำเป็นในระดับต่าง ๆ จะถูกจัดหาโดยรัฐบาล โดยกิจกรรมของรัฐจะเป็นผู้จัดหาสินค้าสาธารณะและความต้องการขั้นพื้นฐานของพลเมือง รวมถึงการศึกษา, การสาธารณสุข, โครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพ และการจัดการที่ดินสาธารณะ[7] ซึ่งแตกต่างจากทุนนิยมแบบ ปล่อยให้ทำไป ที่กิจกรรมของรัฐถูกจำกัดอยู่เพียงการรักษาความสงบเรียบร้อยและความปลอดภัย และการจัดหาสินค้าและบริการสาธารณะบางอย่าง ตลอดจนกรอบกฎหมายเพื่อปกป้องสิทธิในทรัพย์สินและการบังคับใช้สัญญาจ้าง[8][9]
ในการอ้างอิงถึงรูปแบบทางเศรษฐกิจของยุโรปตะวันตกตามที่สนับสนุนโดยกลุ่มอนุรักษนิยม (พรรคคริสเตียนเดโมแครต), กลุ่มเสรีนิยม (เสรีนิยมทางสังคม) และกลุ่มสังคมนิยม (นักประชาธิปไตยสังคมนิยม – ประชาธิปไตยสังคมนิยมถูกสร้างขึ้นจากการผสมผสานระหว่างสังคมนิยมและประชาธิปไตยแบบเสรีนิยม)[10] ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความตกลงหลังสงคราม[11] ในทางปฏิบัติเศรษฐกิจแบบผสมคือรูปแบบหนึ่งของทุนนิยมที่อุตสาหกรรมส่วนใหญ่เป็นเจ้าของโดยเอกชน แต่มีสาธารณูปโภคและบริการที่จำเป็นจำนวนหนึ่งอยู่ภายใต้การเป็นเจ้าของโดยสาธารณะ[12] โดยปกติจะอยู่ที่ประมาณ 15 ถึง 20 เปอร์เซ็นต์[13]
ในยุคหลังสงคราม ประชาธิปไตยสังคมนิยมในยุโรปตะวันตกเริ่มมีความเกี่ยวข้องกับรูปแบบทางเศรษฐกิจนี้[14] ในฐานะอุดมคติทางเศรษฐกิจ เศรษฐกิจแบบผสมได้รับการสนับสนุนจากผู้คนที่มีความเชื่อมั่นทางการเมืองที่หลากหลาย โดยเฉพาะนักประชาธิปไตยสังคมนิยม[15] รัฐสวัสดิการแบบทุนนิยมร่วมสมัยถูกอธิบายว่าเป็นประเภทหนึ่งของเศรษฐกิจแบบผสมในแง่ของการแทรกแซงโดยรัฐ ตรงข้ามกับการผสมผสานระหว่างการวางแผนและตลาด เนื่องจากการวางแผนเศรษฐกิจไม่ใช่คุณลักษณะหลักหรือองค์ประกอบสำคัญของรัฐสวัสดิการ[16]
แหล่งที่มาและหมายเหตุ
[แก้]- ↑ Gorman, Tom. The Complete Idiot's Guide to Economics, Alpha Books (2003), p. 9.
- ↑ Schiller, Bradley. The Micro Economy Today, McGraw-Hill/Irwin, 2010, p. 15.
- ↑ Stilwell, Frank J. B. (2006). Political Economy: The Contest of Economic Ideas (2 ed.). Oxford University Press. ISBN 9780195551273. สืบค้นเมื่อ 12 November 2018.
- ↑ Hendricks, Jean and Gaoreth D. Myles. Intermediate Public Economics, The MIT Press, 2006, p. 4
- 1 2 Young, Greg. "Mixed Economy". Encyclopædia Britannica Online. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2025-02-14. สืบค้นเมื่อ 30 December 2021.
- ↑ Pollin, Robert (2007). "Resurrection of the Rentier" (July–August). In New Left Review (46): 141–142.
- ↑ Rees, Merlyn (1973). The Public Sector in the Mixed Economy. Bratsford. p. 240. ISBN 978-0713413724.
- ↑ "Laissez-faire". Encyclopædia Britannica Online. 2 March 2021. Retrieved 14 October 2022.
- ↑ Wu, Yu-Shan (1995). Comparative Economic Transformations: Mainland China, Hungary, the Soviet Union, and Taiwan. Stanford University Press. p. 8.
- ↑ "social democracy". Encyclopedia Britannica (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 30 October 2021.
- ↑ "Mixed economy". Britannica.com. สืบค้นเมื่อ 5 February 2022.
- ↑ Miller, David (1998). "Social Democracy". In Craig, Edward (ed.). Routledge Encyclopedia of Philosophy. 8. Routledge.
- ↑ Batson, Andrew (March 2017). "The State of the State Sector". Gavekal Dragonomics. p. 4. Retrieved 19 August 2020.
- ↑ Craig, Edward (June 1998). Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 8. Routledge. p. 827.
- ↑ "Social democracy". Jason P. Abbot. Routledge Encyclopedia of International Political Economy. Ed. R. J. Barry Jones. Taylor & Francis, 2001. 1410
- ↑ O'Hara, Phillip Anthony, บ.ก. (1999). "Welfare state". Encyclopedia of Political Economy. Routledge. p. 1247.
ข้อมูล
[แก้]- Adams, Ian (1993). Political Ideology Today. Politics Today (1st hardcover ed.). Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-3346-9.
- Heywood, Andrew (2012). Political Ideologies: An Introduction (5th ed.). Basingstoke, England: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-36725-8.
- Jones, R. J. Barry, บ.ก. (2001). Routledge Encyclopedia of International Political Economy. Vol. III. Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-14532-9.
- Miller, David (1998). "Social Democracy". ใน Craig, Edward (บ.ก.). Routledge Encyclopedia of Philosophy. Vol. 8. Routledge. pp. 827–828. ISBN 978-0-415-18713-8.
- Weisskopf, Thomas E. (1992). "Toward the Socialism of the Future, in the Wake of the Demise of the Socialism of the Past" (PDF). Review of Radical Political Economics. 24 (3–4): 1–28. doi:10.1177/048661349202400302. hdl:2027.42/68447. ISSN 0486-6134. S2CID 20456552.
อ่านเพิ่ม
[แก้]- Buchanan, James M. (1986) Liberty, Market and State: Political Economy in the 1980s New York University Press.
- Buckwitz, George D. (1991) America’s Welfare State: From Roosevelt to Reagan. The Johns Hopkins University Press.
- Derthick, Martha and Paul J. Quirk (1985) The Politics of Deregulation. Washington, D.C.: The Brookings Institution.
- Gross, Kyle B. (1991) The Politics of State Expansion: War, State and Society in Twentieth-Century Britain. New York: Routledge.
- Rosin, Kirk (1992). "Economic theory and the welfare state: a survey and interpretation". Journal of Economic Literature. 30 (2): 741–803. A review essay looking at the economics literature.
- Sanford Ikeda (1997). Dynamics of the Mixed Economy: Toward a Theory of Interventionism. London: Routledge.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]- Mixed economy at Encyclopædia Britannica Online
| นานาชาติ | |
|---|---|
| ประจำชาติ | |
| อื่น ๆ | |
 | บทความเศรษฐศาสตร์ การเงิน ธุรกิจ หรือ การค้านี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล |