เจ้าหญิงเหวินเฉิง
| เจ้าหญิงเหวินเฉิง 文成公主 རྒྱ་མོ་བཟའ་མུན་ཆང་ཀོང་ཅོ | |
|---|---|
| Tsenmo | |
 | |
| สมเด็จพระราชินีแห่งจักรวรรดิทิเบต | |
| ครองตำแหน่ง | ค.ศ. 641–680 หรือ 682 ร่วมกับภฤกุฏี, Rithigman, Shyalmotsun, Pogong Mangsa Tricham |
| ประสูติ | ค.ศ. 620[1] ราชวงศ์ถัง |
| สวรรคต | ค.ศ. 680 หรือ 682[2] ลาซ่า จักรวรรดิทิเบต |
| พระสวามี | พระเจ้าซงแจ็นกัมโป |
| ราชวงศ์ | ราชสกุลหลี่ (ตามประสูติ) ราชวงศ์ยาร์ลุง (ตามการสมรส) |
| พระราชบิดา | ไม่ทราบ อาจเป็นหลี่ เต้าจง[3] |
เจ้าหญิงเหวินเฉิง (จีน: 文成公主; พินอิน: Wénchéng Gōngzhǔ; ทิเบต: མུན་ཆང་ཀོང་ཅོ, ไวลี: mun chang kong co[4]) เป็นเจ้าหญิงและสมาชิกสายรองของราชวงศ์ถังผู้อภิเษกสมรสกับพระเจ้าซงแจ็นกัมโปแห่งจักรวรรดิทิเบตใน ค.ศ. 641[2][5] ถือเป็นการอภิเษกสมรสเพื่อสร้างสัมพันธไมตรีที่ดีระหว่างจีนกับทิเบต พระนางเป็นที่รู้จักในทิเบตเป็น กยาซา (Gyasa) หรือ "พระชายาชาวจีน"[6] ทั้งเหวินเฉิงและเจ้าหญิงภฤกุฏีจากทิเบตถือเป็นร่างสำแดงกายของพระโพธิสัตว์และพระนางตารา ตามลำดับ[7]
พระราชประวัติ
[แก้]ตามบันทึกของจีนในปี ค.ศ. 634 ได้กล่าวถึงราชทูตของพระเจ้าซงแจ็นกัมโป ว่าทรงทูลขอพระราชทาน (ทิเบตว่า ทรงเรียกร้อง)[8][9] ที่จะสมรสกับเจ้าหญิงจีนแต่กลับถูกปฏิเสธ ต่อมาในช่วงปี ค.ศ. 635-636 กองทัพของพระเจ้าซงแจ็นกัมโปได้บุกโจมตีชนเผ่าอาซา (Tüyühün; ผู้สืบเชื้อสายในปัจจุบันคือชาวมองโกลขาว) ที่ตั้งถิ่นฐานบริเวณทะเลสาบโกโกนูร์ (ปัจจุบันคือ ทะเลสาบชิงไห่) ซึ่งบริเวณดังกล่าวเป็นเส้นทางการค้าที่สำคัญของจีนในอดีต
ในห้วงปีเดียวกันนั้นได้มีการรณรงค์กระด้างกระเดื่องต่อจีน (ซึ่งจีนได้รับชัยชนะ) และเพื่อสัมพันธภาพทางการทูตจักรพรรดิจีนจึงตกลง (ประวัติศาสตร์ทิเบตกล่าวว่า บังคับขู่เข็ญ)[8] ให้มีการอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงเหวินเฉิงกับกษัตริย์ทิเบตในปี ค.ศ. 640 และได้กลายเป็นสัมพันธภาพที่ดีระหว่างทิเบตกับจีนตลอดรัชสมัยที่เหลือของกษัตริย์ซงแจ็นกัมโป
เจ้าหญิงเหวินเฉิงทรงนับถือพระพุทธศาสนา เช่นเดียวกับเจ้าหญิงภฤกุฏี พระราชชายาชาวเนปาลของพระเจ้าซงแจ็นกัมโป พระนางกล่าวว่าจะนำพระพุทธศาสนาเข้ามาให้เป็นที่รู้จักในทิเบต[10]
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Peterson (2000), p. 186, "Princess Wencheng".
- 1 2 Warner (2011), p. 6.
- ↑ Wang, Yao (1982). 吐蕃金石录 [Tu fan jin shi lu] (ภาษาจีน). Beijing: 文物出版社 [Wen wu chu ban she]. น. 44–45. OCLC 885539828.
- ↑ "Old Tibetan Annals, P.T. 1288". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 1 ม.ค. 2018.
(11) [---] [b]tsan mo mun chang kong co / mgar stong rtsan yul zung gyIs spyan drangste bod yul
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Slobodník (2006), p. 268.
- ↑ Dowman (1988), p. 41.
- ↑ Powers (2004), p. 36.
- 1 2 Powers 2004, pp. 168-9
- ↑ "Acme of Obscenity". สืบค้นเมื่อ 2010-03-28.
- ↑ Laird 2006, pg. 35
อ่านเพิ่ม
[แก้]- Beckwith, Christopher I. (1987). The Tibetan Empire in Central Asia. Princeton: Princeton University Press.
- Dowman, Keith (1988). The Power-places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide. London and New York: Routledge & Kegan Paul. ISBN 0-7102-1370-0.
- Helman-Wazny, Agnieszka (2016). "Overview of Tibetan Paper and Papermaking: History, Raw Materials, Techniques and Fibre Analysis". ใน Orna Almogi (บ.ก.). Tibetan Manuscript and Xylograph Traditions.
- Jay, Jennifer W. (2014). "Li, Princess Wencheng". ใน Lee, Lily Xiao Hong; Wiles, Sue (บ.ก.). Biographical Dictionary of Chinese Women: Tang Through Ming, 618–1644. M.E. Sharpe. น. 204–205. ISBN 978-0-7656-4316-2.
- Laird, Thomas (2007). The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama. Grove Press. ISBN 978-0-8021-4327-3.
- Peterson, Barbara Bennett (2000). Notable Women of China. M.E. Sharpe. doi:10.4324/9781315702063. ISBN 978-0-7656-1929-7.
- Powers, John (2004). History As Propaganda : Tibetan Exiles versus the People's Republic of China: Tibetan Exiles versus the People's Republic of China. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-803884-9.
- Richardson, Hugh Edward (1965). "How Old was Srong Brtsan Sgampo" (PDF). Bulletin of Tibetology. 1 (2): 5–9. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2016-03-04. สืบค้นเมื่อ 2025-08-12.
- —— (1985). A Corpus of Early Tibetan Inscriptions. London: Psychology Press. ISBN 978-0-947593-00-1.
- —— (1997). "Mun Sheng Kong Co and Kim Sheng Kong Co: Two Chinese Princesses in Tibet". The Tibet Journal. 22 (1): 3–11.
- Slobodník, Martin (2006). "The Chinese Princess Wencheng in Tibet: A Cultural Intermediary between Facts and Myth". ใน Gálik, M.; Štefanovičová, T. (บ.ก.). Trade, Journeys, Inner- and Intercultural Communication in East and West (up to 1250). Bratislava: Lufema. น. 267–276.
- Warner, Cameron David (2011). "A Prolegomenon to the Palladium of Tibet, the Jowo (Jo bo) Śākyamuni". ใน Bue, Erberto Lo (บ.ก.). Proceedings of the Tenth Seminar of the IATS, 2003. Volume 13: Art in Tibet: Issues in Traditional Tibetan Art from the Seventh to the Twentieth Century. BRILL. น. 3–17. ISBN 978-90-04-15519-0.
