วัดบ้านแพน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
วัดบ้านแพน พระนครศรีอยุธยา
ข้อมูลทั่วไป
ชื่อวัดบ้านแพน
ที่ตั้งเลขที่ ๑๒๕ หมู่ ๑ ตำบลสามกอ อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ประเภทวัดราษฎร์
นิกายมหานิกาย (เถรวาท)
พระประธานพระพุทธรูปศิลาแลงศิลปะอู่ทอง
เจ้าอาวาสพระมงคลวุฒาจารย์ (ทองพูน ฐิตสีโล)
เวลาทำการเปิดทุกวัน
จุดสนใจสักการบูชา หลวงพ่อเพชร พระประธานศิลปะอู่ทองในอุโบสถ

วัดบ้านแพน เป็นวัดราษฏร์ ตั้งอยู่บนริมฝั่งแม่น้ำน้อย เลขที่ ๑๒๕ หมู่ที่ ๑ ตำบลสามกอ อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย

อาณาเขต[แก้]

บริเวณพื้นที่ตั้งวัดบ้านแพนแต่เดิมนั้นเป็นที่ราบลุ่ม อยู่ริมแม่น้ำน้อย มีเนื้อที่ ๓๔ ไร่ ๑ งาน ๖๗ ตารางวา โฉนดที่ดินเลขที่ ๑๕๓๐๐ มีมีที่ธรณีสงฆ์ จำนวน ๑๔ แปลง เนื้อที่ ๑๕๑ ไร่ ๒ งาน ๒๑ ตารางวา มีอาณาเขต ดังนี้

  • ทิศเหนือ ติดต่อกับทางสาธารณะ
  • ทิศใต้ ติดต่อกับคลองสามกอ
  • ทิศตะวันออก ติดต่อกับแม่น้ำน้อย
  • ทิศตะวันตก ติดต่อกับแม่น้ำปลายนาเก่า

ประวัติ[แก้]

เดิมชื่อวัดจันทรคูหาวาส สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ แห่งกรุงศรีอยุธยา ราวปีพ.ศ. ๒๒๘๐ ภายหลังจากการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ ๒ ในปีพ.ศ. ๒๓๑๐ แล้ว วัดบ้านแพนคงได้รับความเสียหายเป็นอย่างมาก เนื่องจากพื้นที่บริเวณนี้อยู่บนเส้นทางเดินทัพของกองทัพพม่า เวลาต่อมาเมื่อพระยาตาก ได้กอบกู้เอกราช และปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์ แห่งกรุงธนบุรี ก็ทรงเร่งฟื้นฟูทำนุบำรุงบ้านเมืองเป็นการใหญ่ ทั้งในส่วนของกรุงธนบุรี ที่ทรงใช้เป็นพระนครหลวงราชธานีแห่งใหม่ และในส่วนของกรุงศรีอยุธยาเดิม วัดบ้านแพนก็เช่นเดียวกัน ได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์ใหม่ เมื่อพ.ศ. ๒๓๒๐ ในสมัยกรุงธนบุรี แต่มิได้ระบุไว้ว่าใครเป็นผู้ดำเนินการ ภายหลังเมื่อย้ายพระนครมายังกรุงรัตนโกสินทร์จึงได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อปีพ.ศ. ๒๓๒๕ ปัจจุบันสิ่งที่ยังหลงเหลือมาจากอดีต คือ พระประธานในอุโบสถ ที่ชาวบ้านเรียกว่า หลวงพ่อเพชร เป็นพระพุทธรูปศิลาแลง ศิลปะอู่ทอง

พื้นที่ตั้งวัด  บริเวณที่ตั้งวัดแต่เริ่มสร้างเป็นที่ราบลุ่ม  อยู่ริมแม่น้ำแควน้อย  แขวงขุนเสนา  ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๓  แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ได้มีการแบ่งขอบเขตพื้นที่การปกครองแขวงเสนา  ออกเป็น แขวงเสนาใหญ่  และแขวงเสนาน้อย  โดยพื้นที่อำเภอเสนาเป็นส่วนหนึ่งของแขวงเสนาใหญ่   ครั้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๓๘  ในสมัยรัชกาลที่  ๕ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์  สมัยเริ่มระยะแบ่งการปกครองเป็นแบบมณฑลเทศาภิบาล  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ  กรมพระยาดำรงราชานุภาพ  เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย  ทรงดำริเห็นว่าแขวงเสนา  มณฑลกรุงเก่า  ถึงแม้จะแบ่งขอบเขตแล้วก็ตาม  แต่ก็ยังปรากฏว่ามีพลเมืองมาก  ท้องที่กว้าง จึงให้ผู้รักษากรุงในขณะนั้น จัดแบ่งเขตพื้นที่เสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น  จึงแบ่งพื้นที่แขวงเสนาใหญ่  ออกเป็น ๒  ตอน  คือ ตอนเหนือ  เรียกว่า  อำเภอเสนาใหญ่ ต่อมาเป็นอำเภอผักไห่ และตอนใต้  เรียกว่าอำเภอเสนากลาง  ต่อมาเปลี่ยนเป็นอำเภอเสนา   ปัจจุบันวัดบ้านแพน  ตั้งอยู่เลขที่  ๑๒๕  หมู่ที่  ๑  ตำบลสามกอ อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ชื่อบ้านนามเมือง[แก้]

มูลเหตุของการตั้งชื่อวัดนั้น ตำนานเก่าแก่ของท้องถิ่นบอกเล่าไว้ว่า แต่เดิมมีสำเภาใหญ่ล่องมาทางคลองรางจระเข้โดยหารู้ไม่ว่า บริเวณปากคลองนี้มีกระแสน้ำวนเชี่ยวกราก เรือสำเภาจึงเสียการทรงตัว กระแทกเข้าริมตลิ่ง แล้วบ่ายหัวไปอีกทาง สำเภากระแทกเข้ากับทุกอย่างที่ขวางหน้าอย่างไร้ทิศทาง จนเรือล่วงเข้าสู่ท้ายคลองจึงจมลงอย่างสงบนิ่ง มีเพียงเสากระโดงโผล่ขึ้นเหนือน้ำ ส่วนข้าวของและสัมภาระที่ติดมากับเรือต่างลอยกระจายอยู่ทั่วไป ชาวบ้านที่เห็นเหตุการณ์ ต่างเข้าช่วยเหลือตามกำลัง ส่วนหนึ่งลากเอาเสื่อลำแพนที่ลอยไปติดเนินดินขึ้นตากแดดจนแห้ง ภายหลังจึงเรียกชื่อแห่งนั้นว่า “บ้านแพน”ส่วนกกที่ลอยไปติดใกล้โคกใหญ่ชาวบ้านได้ช่วยกันนำตากบนโคก จึงเรียกบริเวณนั้นว่า “โคกเสื่อ” ส่วนพ่อค้าสำเภา หลังจากเรืออับปาง ก็ตัดสินใจสร้างวัดขึ้นเพื่อเป็นจุดเตือนใจในสัจธรรมของชีวิต และนำเสากระโดงเรือตั้งไว้เป็นสัญลักษณ์ แล้วขนานนามวัดว่า “วัดเสากระโดงทอง” บริเวณที่นำเสื่อลำแพนไปตากนั้น เป็นพื้นที่ในการครอบครองของวัดจันทรคูหาวาส ซึ่งเป็นวัดเก่าแก่สร้างมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา ต่อมาชาวบ้านจึงเปลี่ยนชื่อวัดเป็น “วัดบ้านแพน” ส่วนเนินดินนั้นเมื่อสายน้ำเปลี่ยนทิศทางผ่านมายังจุดนั้น จึงกลายเป็นชุมทางเรือและการค้าขาย ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอเสนา

เสนาสนะ[แก้]

  • อุโบสถ
  • หอไตร
  • ศาลาการเปรียญ
  • หอสวดมนต์
  • หมู่กุฏิสงฆ์
  • มณฑปบุรพาจารย์
  • โรงเรียนพระปริยัติธรรม
  • ศาลารับรองสงฆ์

ลำดับเจ้าอาวาส[แก้]

ลำดับเจ้าอาวาสวัดบ้านแพน ตำบลสามกอ อำเภอเสนา จ.พระนครศรีอยุธยา
หลวงพ่อแช่ม พ.ศ. ๒๓๒๐ -
หลวงพ่อนิล - -
พระอุปัชฌาย์สี - -
พระอุปัชฌาย์จ้อย จนฺทโชโต - พ.ศ. ๒๔๕๗
พระครูรัตนาภิรมย์ (อยู่ ติสฺส) พ.ศ. ๒๔๕๗ พ.ศ. ๒๔๘๘
พระครูปริยัติคุณูปการ (วาสน์ ธมฺมโชโต) พ.ศ. ๒๔๘๘ พ.ศ. ๒๕๒๗ พ้นจากตำแหน่งเจ้าอาวาสยกขึ้นเป็นกิตติมศักดิ์ด้วยเหตุชราภาพ
พระมงคลวุฒาจารย์ (ทองพูน ฐิตสีโล) พ.ศ. ๒๕๒๗ พ.ศ. ๒๕๖๒ มรณภาพ เมื่อวันที่ ๑๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๒
พระครูเสนาคุณวัฒน์ (สมพิษ ปมุตฺโต) พ.ศ. ๒๕๖๒ ปัจจุบัน ได้รับการแต่งตั้งเมื่อวันที่ ๑๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๒

อ้างอิง[แก้]

1.http://www.thailandtemples.org/watbanpan/index.html