ฟร็องซัว อาราโก
ฟร็องซัว อาราโก François Arago | |
|---|---|
 | |
| ประมุขแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศส (โดยพฤตินัย) | |
| ดำรงตำแหน่ง 9 พฤษภาคม 1848 – 28 มิถุนายน 1848 | |
| ก่อนหน้า | ฌัก-ชาร์ล ดูว์ปง เดอ เออร์ |
| ถัดไป | หลุยส์-เออแฌน กาแวญัก |
| ประธานคณะกรรมาธิการบริหาร (หัวหน้าฝ่ายบริหาร) | |
| ดำรงตำแหน่ง 9 พฤษภาคม 1848 – 28 มิถุนายน 1848 | |
| ก่อนหน้า | ฌัก-ชาร์ล ดูว์ปง เดอ เออร์ (นายกรัฐมนตรี) |
| ถัดไป | หลุยส์-เออแฌน กาแวญัก (นายกรัฐมนตรี) |
| ข้อมูลส่วนบุคคล | |
| เกิด | 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1786 เอสตาเจล รุสซียง ประเทศฝรั่งเศส |
| เสียชีวิต | 2 ตุลาคม ค.ศ. 1853 (67 ปี) ปารีส จักรวรรดิฝรั่งเศส |
| ลายมือชื่อ |  |
โดมีนิก ฟร็องซัว ฌ็อง อาราโก (ฝรั่งเศส: Dominique François Jean Arago , กาตาลา: Domènec Francesc Joan Aragó; 26 กุมภาพันธ์ 1786 – 2 ตุลาคม 1853[1]) เป็น นักคณิตศาสตร์ นักฟิสิกส์ นักดาราศาสตร์ และ นักการเมือง ชาวฝรั่งเศส ในฐานะนักฟิสิกส์ เขามีผลงานในด้าน ทัศนศาสตร์ และ แม่เหล็กไฟฟ้า ในช่วงแรก ๆ และยังมีผลงานในฐานะนักการเมืองอีกด้วย โดยได้ดำรงตำแหน่งเป็นประธานคณะกรรมาธิการบริหาร (เทียบเท่านายกรัฐมนตรี)
ฟร็องซัว อาราโก เกิดเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 1786 ที่หมู่บ้านเอสตาแฌล (Estagel) จังหวัดปีเรเน-ออรีย็องตาล ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส ในครอบครัวชนชั้นกลาง เขาแสดงความอัจฉริยะทางคณิตศาสตร์ตั้งแต่เยาว์วัยจนสามารถสอบเข้าศึกษาในสถาบันชั้นนำอย่างเอกอลปอลีแต็กนิก (École polytechnique) ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่หล่อหลอมวิธีคิดอย่างเป็นเหตุเป็นผลของเขา
อาราโกกลายเป็นนักฟิสิกส์และนักดาราศาสตร์ระดับแนวหน้าของยุค เขาอุทิศตนให้กับการวิจัยทางวิทยาศาสตร์อย่างจริงจัง โดยมีผลงานที่โดดเด่นมากมาย เช่น การร่วมสนับสนุนทฤษฎีคลื่นแสงของโอกุสแต็ง-ฌ็อง แฟรแนล การค้นพบคุณสมบัติการหมุนของแม่เหล็ก (Rotatory magnetism) และการรังวัดเส้นเมริเดียนของโลก ด้วยความสามารถที่เป็นที่ประจักษ์ เขาจึงก้าวขึ้นเป็นผู้อำนวยการหอดูดาวปารีส และดำรงตำแหน่งเลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน
อีกด้านหนึ่ง อาราโกมีบทบาททางการเมืองที่เด่นชัดในฐานะนักสาธารณรัฐนิยมสายกลาง เขาได้รับเลือกเข้าสู่สภาผู้แทนราษฎรในปี 1831 และมักใช้มุมมองทางวิทยาศาสตร์มาผลักดันนโยบายสาธารณะ เช่น การสนับสนุนการสร้างโทรเลขและทางรถไฟ ต่อมาภายหลังการปฏิวัติฝรั่งเศส ค.ศ. 1848 เขาได้รับแต่งตั้งให้ร่วมรัฐบาลชั่วคราว ผลงานประวัติศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของเขาในยุคนี้คือการเป็นผู้มีบทบาทหลักในการออกกฤษฎีกายกเลิกการค้าทาสในอาณานิคมของฝรั่งเศสทั้งหมด นอกจากนี้ เขายังดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมาธิการบริหาร (Président de la Commission exécutive) ซึ่งเป็นประมุขแห่งรัฐโดยพฤตินัยในช่วงสั้นๆ
ในช่วงบั้นปลายชีวิต อาราโกยังคงยึดมั่นในระบอบสาธารณรัฐประชาธิปไตย เขาปฏิเสธที่จะกล่าวคำสาบานจงรักภักดีต่อจักรพรรดินโปเลียนที่ 3 ที่ยึดอำนาจตัวเองในฐานะประธานาธิบดีแล้วตั้งตัวเองเป็นจักรพรรดิ อาราโกถึงแก่อนิจกรรมในปี 1853
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Chisholm, Hugh, บ.ก. (1911). . สารานุกรมบริแทนนิกา (ภาษาอังกฤษ). Vol. 2 (11th ed.). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์. pp. 312–313.