พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

พระยาอัครราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค) ท.จ., ร.จ.พ. อดีตเจ้าเมืองจันทบุรี ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ บิดาชื่อ พระยาอภัยสงคราม(นกยูง บุนนาค) มารดาชื่อคุณหญิงปริก อภัยสงคราม (ธิดาพระยาเสนานุชิต (นุช ณ นคร)) มีน้องชายร่วมบิดามารดา ชื่อ นายตาด บุนนาค ซึ่งเป็นบิดาของ เจ้าจอมโหมด บุนนาค ในรัชกาลที่ ๕

พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค) เริ่มต้นเข้ารับราชการสมัยรัชกาลที่ ๔ เป็น หลวงวิเศษพจนกร สังกัดกรมท่า ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๕ ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระศรีธรรมสาส์น สังกัดกรมท่า ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๓๖ ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ พระยาวิชยาธิบดี ผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี ต่อมาเมื่อวันที่ ๑๘ เมษายน พ.ศ. ๒๔๓๙ ได้ทรงมีพระกรุณาโปรดเกล้าให้ พระยาวิชยาธิบดี เข้ารับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นทุติยจุลจอมเกล้า(ฝ่ายหน้า) พร้อมด้วยพานทองคำกลม คนโททองคำ กระโถนทองคำ และเหรียญจักรพรรดิมาลา และในค่ำวันนั้นได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าพระราชทานตราตติยจุลจอมเกล้า(ฝ่ายใน) แก่คุณหญิงบัว วิชยาธิบดี ต่อมาเมื่อวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๔๑ พระยาวิชยาธิบดีได้รับพระราชทานสัญญาบัตรแต่งตั้งขึ้นเป็น พระยาอรรคราชนารถภักดี เจ้าเมืองจันทบุรี มีตำแหน่งราชการในกระทรวงว่าการต่างประเทศ คงถือศักดินา ๕๐๐๐

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะนั้นไทยเกิดกรณีพิพาทกับฝรั่งเศส ทำให้เมืองจันทบุรีต้องตกไปเป็นเมืองประกันของฝรั่งเศส ในปี พ.ศ. ๒๔๓๖ ทหารฝ่ายฝรั่งเศสที่เข้ามาส่วนใหญ่เป็นทหารญวนที่มาจากไซ่ง่อน รวมกำลังฝ่ายฝรั่งเศสมีประมาณ ๖๐๐ คน แยกกำลังไปรักษาอยู่สองแห่งคือ ที่ป้อมปากน้ำแหลมสิงห์และที่ตัวเมืองจันทบุรี พวกที่ไปอยู่ที่ป้อมปากน้ำแหลมสิงห์ ได้รื้อป้อมพิฆาตปัจจามิตรออกแล้วสร้างที่พักกับกองบัญชาการแทน เรียกว่า ตึกแดง และได้สร้างที่คุมขังนักโทษชาวไทยขึ้นด้วย เรียกว่าคุกขี้ไก่ ส่วนพวกที่ไปตั้งอยู่ในเมืองได้ไปอยู่ในบริเวณพื้นที่ค่ายตากสินในปัจจุบัน ฝรั่งเศสจะปกครองในส่วนกองทหารฝรั่งเศสและบุคคลที่อยู่ในความคุ้มครองของ ฝรั่งเศสเท่านั้น ส่วนไทยยังคงปกครองดินแดนนอกเขตฝรั่งเศสยึดครอง โดยมีพระยาวิชชยาธิบดี หรือต่อมาคือ พระยาอรรคราชนารถภักดี เป็นเจ้าเมืองจันทบุรี ได้รับราชการต่างพระเนตรพระกรรณสนองใต้เบื้องพระยุคลบาทในเวลานั้นตราบจนถึงแก่อนิจกรรม

พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค) ท.จ., ร.จ.พ. ถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ ๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๔๔ ได้รับพระราชทานมหากรุณาธิคุณพระราชทานหีบทองลายเครือองุ่นเป็นเครื่องประกอบศพและเป็นเกียรติแก่ผู้วายชนม์ ศพของพระยาอรรคราชนาถภักดี (หวาด บุนนาค) นั้นตกค้างอยู่หลายปีจึงได้มีขอพระราชทานเพลิง ระหว่างนั้นสำนักพระราชวังเองก็หาหีบทองลายเครือองุ่นใบนั้นไม่พบ จนกระทั่งเมื่อครั้งจะปลงศพจึงได้พบว่าหีบทองลายเครือองุ่นนั้นไปตกค้างอยู่ที่ศพพระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค) ท้ายที่สุดในเวลาต่อมาศพของพระยาอรรคราชนาถภักดี (หวาด บุนนาค) ได้รับพระมหากรุณาธิคุณพระราชทานเพลิงพร้อมด้วยศพ คุณหญิงบัว อรรคราชนารถภักดี ที่มณฑลจัณฑบุรี เมื่อวันที่ ๑๔ มกราคม พ.ศ. ๒๔๕๓ โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เจ้าพนักงานส่งเครื่องษมาศพไปพระราชทานพร้อมพระราชทานผ้าไตร ๕ ไตร เงิน ๒๐๐๐ สตางค์ สำหรับษมาศพพระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค) และ พระราชทานผ้าขาว ๑ พับ และ พระราชทานเงิน ๑๐๐๐ สตางค์ สำหรับษมาศพคุณหญิงบัว อรรคราชนารถภักดี ในการนั้นด้วย

ครอบครัว[แก้]

บุตรที่เกิดกับคุณหญิงบัว อรรคราชนารถภักดี ต.จ. ธิดาพระยาสมบัติวานิช (บุญศรี สมบัติศิริ)[แก้]

  • มหาเสวกโท พระยาเดชานุชิต (หนา บุนนาค) (พ.ศ. ๒๔๐๘ - พ.ศ. ๒๔๘๙) ป.ช., ป.ม., ท.จ.ว., ว.ป.ร.๓
  • นางจำเริญ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (พ.ศ. ๒๔๑๐ - พ.ศ. ๒๔๔๖) สมรสกับ พันตรี หม่อมราชวงศ์สุวพรรณ สนิทวงศ์ (ดร.ใหญ่ สนิทวงศ์) มีบุตรคือ

- มหาอำมาตย์ตรี พระยาชลมารคพิจารณ์ (หม่อมหลวงพงศ์ สนิทวงศ์) สมรสกับ คุณหญิงติ๋ว ชลมารคพิจารณ์ (หม่อมหลวงหญิงติ๋ว ชุมสาย)

- หม่อมหลวงหญิงต้อม สนิทวงศ์

- อำมาตย์โท พระสุวพันธ์พิทยาการ (หม่อมหลวงเป้ สนิทวงศ์) ท.ม., ต.ช. สมรสกับ นางแจ่มศรี สุวพันธ์พิทยาการ (วิเศษกุล)

- หม่อมหลวงหญิงคลอง ไชยันต์ (สนิทวงศ์) เสกสมรสกับ พลเรือตรี หม่อมเจ้าถาวรมงคลวงศ์ ไชยันต์

- หม่อมหลวงหญิงรวง จรูญสนิทวงศ์ สมรสกับ หลวงจรูญสนิทวงศ์ (หม่อมหลวงจรูญ สนิทวงศ์)

- หม่อมหลวงหญิงฟ่อน ผดุงชีวิต (สนิทวงศ์) สมรสครั้งแรกกับ หลวงจรูญสนิทวงศ์ (หม่อมหลวงจรูญ สนิทวงศ์) สมรสครั้งที่สองกับ นายแจ้ ผดุงชีวิต

- หม่อมหลวงธัญญะ สนิทวงศ์

- หม่อมหลวงหญิงนวม สนิทวงศ์ สมรสครั้งแรกกับ หลวงศิริสมบัติ (พุ่ม โชติกะพุกกณะ) สมรสครั้งที่สองกับ หม่อมหลวงอุดม สนิทวงศ์

  • มหาอำมาตย์ตรี พระยาวิชยาธิบดี (แบน บุนนาค) ท.ม., ต.ช. (พ.ศ. ๒๔๑๑ - ๒๗ เมษายน พ.ศ. ๒๔๖๕)
  • อำมาตย์ตรี พระเทพสงคราม (โต บุนนาค) ภ.ช., ภ.ม. (พ.ศ. ๒๔๑๓ - ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๕๙) มีบุตรคือ

- เหลี่ยม บุนนาค

- แปลก บุนนาค

- ลี่ บุนนาค

  • คุณหญิงเพิ่ม พิพิธภักดี สมรสกับ อำมาตย์โท พระยาพิพิธภักดี ต.ม., จ.ช., ร.จ.พ.
  • มหาเสวกโท พระยาศรีธรรมศกราช (ปิ๋ว บุนนาค) ท.จ.ว., ป.ม., ท.ม., ร.จ.พ. (๒๓ เมษายน พ.ศ. ๒๔๑๗ - ๑๔ กันยายน พ.ศ. ๒๔๙๖)
  • อำมาตย์เอก พระยาวิสุทธิราชรังสรรค์ (ใหญ่ บุนนาค)
  • คุณหญิงผัน วิสูตรสาครดิษฐ์ ต.จ. สมรสกับ มหาอำมาตย์ตรี พระยาวิสูตรสาครดิษฐ์ (เทียน ประทีปะเสน) ท.จ., ม.ม., ร.จ.พ. (พ.ศ. ๒๔๑๐ - ๓๐ กันยายน พ.ศ. ๒๔๕๘) มีบุตรคือ

- คุณหญิงเพี้ยง ชาติเดชอุดม ต.จ. (พ.ศ. ๒๔๔๓ - ๓ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๗๕) สมรสกับ มหาเสวกตรี พระยาชาติเดชอุดม (หม่อมราชวงศ์โป๊ะ มาลากุล) ร.ว., ท.จ., ป.ม., ท.ช., ว.ป.ร.๓ (๑๒ มกราคม พ.ศ. ๒๔๓๔ - ๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๐๙) มีบุตร คือ

- หม่อมหลวงหญิงปลื้มใจ ไพรัชพากย์ภักดี (มาลากุล)

- หม่อมหลวงปฤถา มาลากุล

- หม่อมหลวงหญิงปริยา มาลากุล

- หม่อมหลวงประกุล มาลากุล

- หม่อมหลวงหญิงประอร จักรพันธุ์ (มาลากุล) สมรสครั้งแรกกับ หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ สมรสครั้งที่สองกับ หม่อมเจ้าการวิก จักรพันธุ์)

  • รองอำมาตย์เอก หลวงวินิจนราการ (เล็ก บุนนาค)

บุตรที่เกิดกับนางอิน บุนนาค[แก้]

  • นางสาวแดง บุนนาค
  • นายโอ้ บุนนาค สมรสครั้งแรกกับนางสุ่น บุนนาค มีบุตรคือ

- รองอำมาตย์โท ขุนอนุสสรณสุขการ (เอื้อน บุนนาค) บ.ม. (๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๔๒ - ๒๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๘๑) อดีตสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสงคราม

- นายสอาด บุนนาค

สมรสครั้งที่สองกับ นางผัน บุนนาค

- นางอบ พรหมธน (บุนนาค) สมรสกับ ร้อยโทประจวบ พรหมธน

สมรสครั้งที่สามกับ นางทองขาว บุนนาค

- นายพิศณุ บุนนาค (สำอางค์ บุนนาค)

- นายอุดม บุนนาค

- นางศิริวรรณ์ ทองชิตร์ (อุไร บุนนาค) (๒๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๖๕ - ๑๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๐) สมรสครั้งแรกกับ นายอารี นุตะมาน สมรสครั้งที่สองกับ นายนิยม ทองชิตร์

- นายอภิชาติ บุนนาค



อ้างอิง[แก้]