พระยาวิชยาธิบดี (แบน บุนนาค)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

พระยาวิชยาธิบดี (แบน) บุนนาค เป็นบุตร พระยาอรรคราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค) กับคุณหญิงบัว ต.จ. (สกุลเดิม สมบัติศิริ) เป็นน้องร่วมบิดามารดากับพระยาเดชานุชิต (หนา บุนนาค) เข้ารับราชการในสมัยรัชกาลที่ ๕ ได้รับตำแหน่งเป็นพระเทพสงคราม ตำแหน่งรักษาราชการ ผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี และอยู่ในตำแหน่งนี้ ๑๒ ปี ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๓๖ - ๒๔๔๗ ระหว่างที่ประเทศฝรั่งเศสยึดครองจังหวัดจันทบุรี ได้ทำหน้าที่เป็นผู้รักษาบ้านเมืองในเวลาคับขันได้อย่างเรียบร้อย ครั้นเมื่อฝรั่งเศสถอนทหารออกไปจากจันทบุรีแล้ว ในปี พ.ศ. ๒๔๔๙ โปรดเกล้าฯ ให้รวมจังหวัดจันทบุรี จังหวัดระยอง และขลุง เป็นมณฑลจันทบุรี และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยาวิชยาธิบดี เป็นสมุหเทศาภิบาลมณฑลจันทบุรีคนแรก พระยาวิชยาธิบดีเคยได้รับยศเป็นพระพิพิธภักดี กองส่วยวังหน้า ในสมัยรัชกาลที่ 5 ต่อมาได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระกำแหงฤทธิรงค์ ปลัดเมืองจันทบุรี และพระเทพสงคราม รักษาราชการเมืองจันทบุรีแทนผู้เป็นบิดาที่ย้ายไปรับราชการที่ กระทรวงการต่างประเทศ ต่อมาในวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2443 ท่านได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาวิชยาธิบดี ถือศักดินา ๓๐๐๐[1]

พระยาวิชยาธิบดี (แบน)บุนนาค เป็นหลานของ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ เเละ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ซึ่งสมรสกับ ท่านผู้หญิง กลิ่น บุนนาคพระยาวิชยาธิบดี เข้ารับราชการในสมัยรัชกาลที่ ๕ ได้รับตำแหน่งเป็นพระเทพสงคราม ตำแหน่งรักษาราชการ ผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี และอยู่ในตำแหน่งนี้ ๑๒ ปี ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๓๖ - ๒๔๔๗ ระหว่างที่ประเทศฝรั่งเศสยึดครองจังหวัดจันทบุรี ได้ทำหน้าที่เป็นผู้รักษาบ้านเมืองในเวลาคับขันได้อย่างเรียบร้อย ครั้นเมื่อฝรั่งเศสถอนทหารออกไปจากจันทบุรีแล้ว ในปี พ.ศ. ๒๔๔๙ โปรดเกล้าฯ ให้รวมจังหวัดจันทบุรี จังหวัดระยอง และขลุง เป็นมณฑลจันทบุรี และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยาวิชยาธิบดี เป็นสมุหเทศาภิบาลมณฑลจันทบุรีคนแรก พระยาวิชยาธิบดีเคยได้รับยศเป็นพระพิพิธภักดี กองส่วยวังหน้า ในสมัยรัชกาลที่ 5 ต่อมาได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระกำแหงฤทธิรงค์ ปลัดเมืองจันทบุรี และพระเทพสงคราม รักษาราชการเมืองจันทบุรีมารดาท่านผู้หญิงกลิ่น ชื่อ ลิ้ม บุนนาค ซึ่งนับเป็นลำดับชั้นที่ ๕ ภายหลังสมรส กับ อิน สุขะศิริวัฒน์ มหาดเล็กตำหมากใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

วงศ์ญาติในลำดับชั้นที่๖[แก้]

อุไร อิศรางกูร ณ อยุธยา สมรส กับ เสรี อิศรางกูร ณ อยุธยา สกุลเดิม บุนนาค เป็นธิดาร่วมมารดากับท่านผู้หญิงกลิ่น บุนนาค ภรรยาเอก สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)

พระยาวิชยาธิบดี (แบน) มีบุตรธิดาหลายคน ธิดาคนโตซึ่งเกิดกับมารดาชื่อ สิทธิ์ (สกุลเดิม เอครพานิช) คือ คุณหญิงเริ่ม เป็นภรรยาพระยาวิเศษฤๅไชย (หม่อมหลวง เจริญ อิศรางกูร) ส่วนบุตรที่เกิดกับคุณหญิงพร้อม (เอครพานิช) ได้แก่ ภุชชงค์ และไพบูลย์ เป็นต้น พระยาวิชยาธิบดี (แบน) มีหลานปู่ชื่อ พลตำรวจโท สวัสดี บุนนาค พันตำรวจโท กนุท ชำนาญกิจ หลานท่านผู้หญิง กลิ่น บุนนาค เเละ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ซึ่งนับเป็นลำดับชั้นที่ ๗

เหลนในชั้นที่๘ ของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) เเละท่านผู้หญิง กลิ่น บุนนาค ที่ทำงานรับใช้ประเทศชาติ ได้เเก่ ยสฬิ์ศิวะ อิสรสิงหนาท คณะทำงาน กระทรวงยุติธรรม (ประเทศไทย) ซึ่งเป็นหลานคนโตของ อุไร อิศรางกูร ณ อยุธยา สกุลเดิม บุนนาค เป็นเหลนของ อิน สุขะศิริวัฒน์ มหาดเล็กใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว


พี่น้องร่วมเชื้อสายของพระบิดา[แก้]

พระยาราชนารถภักดี (หวาด บุนนาค) มี น้องชายชื่อ ตาด บุนนาค ทัง้ 2 เป็นบุตรของพระยาอภัยสงคราม (นกยูง บุนนาค)

พี่น้องร่วมเชื้อสายเดียวกัน[แก้]

บุตร - ธิดา 11 คน ได้แก่ พระยาเดชานุชิต (หนา) พระยาวิชยาธิบดี (แบน) พระเทพสงคราม (โต) พระยาศรีธรรมศกราช (ปิ๋ว) พระยาวิสุทธิราชรังสรรค์ (ใหญ่) และหลวงวินิตนราการ (เล็ก) เป็นต้น มีธิดาชื่อ จำเริญ เป็นภรรยาหม่อมราชวงศ์สุวพรรณ สนิทวงศ์ และธิดาชื่อ ผัน เป็นภรรยาพระยาวิสูตรสาครดิษฐ์ (เทียน ประทีปะเสน)

ด้านครอบครัว[แก้]

และพระยาวิชยาธิบดี (แบน บุนนาค) มีภรรยา 2 ท่าน และมีบุตรธิดาหลายท่าน ดังนี้

  1. ภรรยา ชื่อ สิทธิ์ (สกุลเดิม เอครพานิช) มีธิดาชื่อ คุณหญิงเริ่ม เป็นภรรยาพระยาฤๅไชย หม่อมหลวง เจริญ อิศรางกูรฯ
  2. ภรรยาชื่อ คุณหญิงพร้อม (เอครพานิช) มีบุตรชื่อ รองอำมาตย์โทภุชงค์ บุนนาค และไพบูลย์ บุนนาค
  • สายเจ้าคุณพระราชพันธ์นวลชั้นที่ 7 ได้แก่ รองอำมาตย์โท ภุชงค์ บุนนาค
  • มีหลานปู่ชื่อพลตำรวจโท สวัสดี บุนนาค และพลตำรวจโท สวัสดี บุนนาค สมรสกับนางนพรัตน์ (สกุลเดิม สมบูรณ์ทรัพย์) มีธิดา 3 ท่าน ได้แก่
  1. วิภาดา (บุนนาค) อิศระ สมรสกับ พ.อ.วุฒิไชย อิศระ มีธิดาชื่อน.ส.วาสิตา อิศระ
  2. ลลนา บุนนาค
  3. วลาลี บุนนาค

ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 59[แก้]

  • งานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าจอมมารดาโหมด ในรัชกาลที่5 และอำมาตย์ตรี วิชยาธิบดี (แบน บุนนาค)

ด้านการปกครอง[แก้]

  • ในรัชกาลที่5 ได้เป็นพระเทพสงคราม ตำแหน่งรักษาราชการ ผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี และอยู่ในตำแหน่งนี้ 12 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2436 - 2447
  • พ.ศ. 2449 พระยาวิชยาธิบดี เป็นสมุหเทศาภิบาลมลฑลจันทบุรีคนแรก

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง