พระยาราชวงศ์ (บุญศรี บุตรรัตน์)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
พระยาราชวงศ์ (บุญศรี บุตรรัตน์)
พระยาราชวงศ์บุญศรี บุตรรัตน์.jpg

พระนาม เจ้าน้อยบุญศรี บุตรรัตน์
พระอิสริยยศ พระยาราชวงศ์นครแพร่
ฐานันดรศักดิ์ เจ้านายฝ่ายเหนือ
ราชวงศ์ ราชวงศ์เทพวงศ์
ข้อมูลส่วนพระองค์
พิราลัย พ.ศ. 2445
พระบิดา เจ้าราชบุตร (หนานขัตติยะ)
พระมารดา แม่เจ้าพิมพา
ชายา เจ้าเวียงชื่น เทพวงศ์
พระบุตร เจ้าอินทร์ตุ้ม บุตรรัตน์
เจ้าอินทร์สม บุตรรัตน์
เจ้าดาวคำ บุตรรัตน์

พระยาราชวงศ์ (บุญศรี บุตรรัตน์) หรือ เจ้าน้อยบุญศรี พระยาราชวงศ์องค์สุดท้ายแห่งนครแพร่ เป็นโอรสในเจ้าราชบุตร (หนานขัตติยะ) กับแม่เจ้าพิมพา และเป็นราชบุตรเขยเจ้าพิริยเทพวงษ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 22

พระประวัติ[แก้]

พระยาราชวงศ์ (บุญศรี บุตรรัตน์) หรือ เจ้าน้อยบุญศรี เป็นโอรสเจ้าราชบุตร (เจ้าหนานขัตติยะ) กับแม่เจ้าพิมพา มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน 6 คน เสกสมรสกับ เจ้าหญิงเวียงชื่น เทพวงศ์ ราชธิดาเจ้าพิริยเทพวงษ์ [1] หากไม่มีเหตุจลาจลพระยาราชวงศ์บุญศรีคือเจ้าหลวงนครแพร่องค์ถัดไป เนื่องจากขณะนั้นเจ้าอุปราช (เจ้าน้อยเสาร์ วราราช)ราชบุตรเขยใหญ่ ทำหน้าที่เป็นข้าหลวงเมืองเถิน และยังไม่ได้รับรองโปรดเกล้าฯแต่งตั้งจากกรุงเทพฯ ยังเป็นว่าที่เจ้าอุปราชหอหน้าและมีภริยาใหม่ ส่วนเจ้าอินทร์แปลงโอรสเพียงองค์เดียวในเจ้าพิริยเทพวงษ์ กับแม่เจ้าบัวไหลอายุยังน้อย และยังไม่มีตำแหน่งใด พระยาราชวงศ์จึงเป็นผู้บริหารบ้านเมืองร่วมกับเจ้าหลวงพิริยเทพวงษ์มาโดยตลอด เจ้าน้อยบุญศรีได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น "พระยาราชบุตร" และเลื่อนขึ้นเป็น"พระยาราชวงศ์" ในรัชสมัยเจ้าพิริยเทพวงษ์[2]

พระยาราชวงศ์ (บุญศรี บุตรรัตน์) พิราลัย เมื่อปี พ.ศ. 2445 จากการทำอัตวินิบาตกรรมโดยดื่มยาพิษพร้อมกับชายาเจ้าเวียงชื่น เทพวงศ์ ณ คุ้มเจ้าราชวงศ์

เหตุการณ์กบฎเงี้ยวปล้นเมืองแพร่[แก้]

ในปีพ.ศ. 2445 ได้เกิดความไม่สงบขึ้นในเมืองแพร่ โดยพวกไทใหญ่หรือเงี้ยวที่ได้เข้ามาอยู่อาศัยในเมืองแพร่ และทำมาหากินในการขุดพลอย ประเภทพลอยไพลินที่ตำบลบ่อแก้ว อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ในปัจจุบัน ได้ทำการก่อจลาจลในเมืองแพร่เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2445[3] จากเหตุการณ์ครั้งนี้ เจ้าหลวงนครแพร่ถูกกล่าวหาว่าคบกับพวกเงี้ยว จากหลักฐานต่างๆ หลวงนครแพร่ เจ้าราชบุตร เจ้าไชยสงคราม มีส่วนสนับสนุนให้กองโจรเงี้ยวก่อการกบฎขึ้นอย่างแน่นอน และเชื่อว่าต้องมีการตระเตรียมการล่วงหน้ามาช้านานพอสมควรก่อนที่เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีจะได้ชำระความผิดผู้ใด เจ้าราชวงศ์และชายา ก็ตกใจกลัวความผิด ดื่มยาพิษฆ่าตัวตายเสียก่อน เพราะได้ข่าวลือว่ารัฐบาลจะประหารชีวิตผู้เกี่ยวข้องกับขบฎเงี้ยวทุกคน

โอรส ธิดา[แก้]

พระยาราชวงศ์ (บุญศรี บุตรรัตน์) เสกสมรสกับเจ้าเวียงชื่น เทพวงศ์ มีโอรสธิดา 3 คน ได้แก่

  • เจ้าอินทร์ตุ้ม ศรีจันทร์แดง (บุตรรัตน์) สมรสกับเจ้าน้อยไชยวงศ์ ศรีจันทร์แดง มีบุตรธิดา ได้แก่
  1. เจ้าศรีมุ หัวเมืองแก้ว (ศรีจันทร์แดง)
  2. จ.ส.ต.เจ้าบุญปั๋น ศรีจันทร์แดง
  3. เจ้าปิ่นแก้ว ศรีจันทร์แดง
  4. เจ้าตั๋น ศรีจันทร์แดง (นอกจากนี้ไม่ทราบชื่อ)
  • เจ้าอินทร์สม (ชาย) บุตรรัตน์ ภรรยาบุตรธิดาไม่ทราบชื่อ(ถึงแก่กรรม)
  • เจ้าดาวคำ ศรุตานนท์ (บุตรรัตน์) สมรสกับหลวงนุภาณศิษยานุสรรค์ มีบุตรธิดา 2 คน ได้แก่
  1. คุณประกายศรี ศรุตานนท์
  2. คุณประกายพฤกษ์ ศรุตานนท์ อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์[4]

อ้างอิง[แก้]

  1. จังหวัดแพร่ .รายนามเจ้านายในสมัยขึ้นกรุงเทพ
  2. ชัยวุฒิ ไชยชนะ .คดีประวัติศาสตร์
  3. ภูเดช แสนสา .กบฏเงี้ยว พ.ศ. ๒๔๔๕” การต่อต้านสยามของประเทศราชล้านนา
  4. หมู่บ้าน วังฟ่อน ดอตคอม เจ้าพิริยเทพวงษ์(ทายาท)
ก่อนหน้า พระยาราชวงศ์ (บุญศรี บุตรรัตน์) ถัดไป
พระยาราชวงศ์ (น้อยคันธรส) 2leftarrow.png พระยาราชวงศ์แห่งนครแพร่
(? - พ.ศ. 2445)
2rightarrow.png รัฐบาลสยามยกเลิกตำแหน่ง